Rzeźba terenu arboretum w Kopnej Górze jest mocno zróżnicowana. Część północno-wschodnią stanowi płaskowyż, który opada dość ostro w kierunku południowo-zachodnim. Ale już część północno-zachodnia stanowi łagodne obniżenie sąsiadujące z łąkami. Najwyższe wzniesienie na terenie arboretum ma wysokość ponad 154 m n.p.m.
Czynnikiem, który zdecydowanie wyróżnia arboretum w Kopnej Górze spośród innych tego typu placówek - to klimat. To pierwszy taki obiekt w Polsce północno-wschodniej. Jego położenie stwarza możliwość obserwacji wzrostu i rozwoju obcych gatunków drzew i krzewów w surowych warunkach klimatu kontynentalnego. Są tu kolekcje jałowców, cisów, sosen, żywotników, cyprysików, klonów, świerków, jodeł, różaneczników. Wśród roślin, które stosunkowo dobrze znoszą klimat północno-wschodniej Polski, są różaneczniki. Dobrze czują się też tutaj jodły. Spośród gatunków liściastych koniecznie trzeba wymienić tulipanowca amerykańskiego, a także kilka gatunków i odmian magnolii. Wiele też tu siedlisk lasów. Są to: bór świeży, bór mieszany świeży, las mieszany świeży, las świeży, las wilgotny oraz fragmentarycznie las mieszany wilgotny. Tak duże zróżnicowanie siedlisk na stosunkowo niewielkiej powierzchni pozwala na zaprezentowanie typowych dla Puszczy Knyszyńskiej zbiorowisk roślinnych.
TROSZKĘ HISTORII
Pomysł powołania do życia arboretum w samym środku Puszczy Knyszyńskiej powstał w 1987 roku. Wtedy to, 26 czerwca, odbyło się spotkanie leśników, biologów i osób zainteresowanych ochroną przyrody białostockiej, na którym zaakceptowano taką propozycję i opracowano koncepcję arboretum. Głównym pomysłodawcą idei i jej realizatorem był mgr inż. Wojciech Wygralak.
Przygotowanie terenu pod przyszłe arboretum wymagało dużo pracy. Na całej powierzchni wykonano silne cięcia pielęgnacyjne, mając na uwadze, że będą to ostatnie zabiegi tego typu. Kolejne cięcia polegały na ustaleniu pewnego ładu przestrzennego. Powierzchnię podzielono na kwatery różniące się sposobem zagospodarowania lub rodzajem nasadzeń. Wszystkie gatunki drzew i krzewów sadzono zgodnie z zasadą, by tworzyły one grupy lub aleje. Większość sadzonek pochodziła z arboretów w Rogowie, Kurniku, Przelewicach, Zielonce. W późniejszych latach dokonywano również zakupów w renomowanych szkółkach, a także wzbogacano kolekcję w rośliny wyhodowane we własnej szkółce.
Teren, na którym założono arboretum, jest również interesującym miejscem pod względem historycznym. Tu toczyły się walki w czasie powstania listopadowego. Pomnikowe dęby były miejscem straceń powstańców. Obok wznoszą się krzyże upamiętniające te wydarzenia, a także pomnik postawiony jeszcze w 20-leciu międzywojennym poświęcony powstańcom. Samo arboretum nosi imię powstańców styczniowych 1863 roku. Przy bramie wejściowej umieszczono głaz z tablicą pamiątkową z wizerunkiem powstańczej pieczęci z godłami trzech narodów dawnej Rzeczypospolitej walczących z zaborcą: Polaków, Litwinów i Rusinów.
Info turystyczne
Czas otwarcia: arboretum można bezpłatnie zwiedzać od 1 kwietnia do 30 września, a po indywidualnym uzgodnieniu również w innych terminach.
Dojazd: z białostockiego dworca PKS z 19 stanowiska o godzinie 7.50, 10, 11.20, 13.40, 15.20, 16.50, 18.30 (cena biletu normalnego: 5 zł 80 gr).
Nocleg: w hotelu przy arboretum, konieczna jest wcześniejsza rezerwacja, telefon 718 37 96.
