W krainie Basków jeszcze dziesięć lat temu najciekawszym turystycznie miastem było San Sebastian. Teraz na pierwszym miejscu jest Bilbao. Zmiana nastąpiła w 1997 r. za sprawą Muzeum Guggenheima.
W końcu lat 80. XX wieku w Bilbao działo się źle. Podupadły zakłady przemysłowe, zamknięto stocznie, ludzie nie mieli pracy. Aby to zmienić, z pieniędzy publicznych, baskijskich, hiszpańskich, wreszcie europejskich opracowano, a potem zaczęto realizować, plan odnowy miasta. Pomyślano o porcie, lotnisku, nowych mostach, liniach kolejowych, których znacząca część biegnie pod ziemią. Budowę metra - według projektu Normana Fostera - rozpoczęto w 1988 r., siedem lat później uruchomiono pierwszą linię z 23 stacjami (obecnie są dwie linie i 34 stacje). Postawiono na jakość, szybkość i pieniądze - przemiana Bilbao w nowoczesne miasto kosztowała miliardy euro.
Na początku lat 90. władze baskijskie rozpoczęły współpracę z Fundacją Solomona R. Guggenheima, dzięki której - za ponad 100 mln euro - zbudowano Muzeum Guggenheima. Otwarcie nastąpiło w październiku 1997 r., pięć lat po wygraniu konkursu na projekt siedziby przez Franka Gehry'ego. Artysta postawił na kontrasty. Gmach stoi w przemysłowej części miasta, i to widać. Frank Gehry nie odgrodził się od otoczenia (jego konkurenci proponowali wznieść mur, który by oddzielał muzeum od kłopotliwego, brudnego sąsiedztwa).
Pobliski most, po którym przez 24 godziny tłuką się ciężarówki, został włączony do projektu. Gehry odniósł się z szacunkiem do mieszkańców Bilbao i jego przemysłowego charakteru.
Muzeum Guggenheima jest niezwykłe. Błyszczący budynek z daleka wygląda jak okręcony aluminiową folią. Przypomina okręt, a jego szczyt metalowy kwiat. Forma jest wyjątkowo dynamiczna. Gmach sprawia wrażenie, jakby zaraz miał się poruszyć. Powyginane bryły nakładają się na siebie, zlewając się w całość. Nie ma ścian i dachu, takich jak w tradycyjnych budynkach. Każdy element jest inny, ale wszystko tworzy całość. Gehry wykorzystał swój ulubiony materiał - blachę tytanową. Na budowę muzeum zużył 42 875 arkuszy o grubości od jednej trzeciej do pół milimetra. Ma gwarancję na 100 lat, nie trzeba jej konserwować ani czyścić. Idealnie uzupełnia ją szkło, zapewniając światło i przejrzystość, nadając lekkość. Blacha odbija i załamuje światło. W jej powierzchni, jak w lustrze, widać wodę, niebo, słońce. Gmach mieni się kolorami: srebrnym, złotym, błękitnym.
Jest idealnie wkomponowany w otaczające go budynki, nie przytłacza ich, nie góruje nad miastem. Z jednej strony opada do rzeki 16 m poniżej poziomu ulicy. Z drugiej jest wyjście na jedną z głównych arterii Bilbao.
W środku dominuje pełne światła atrium obejmujące wszystkie trzy poziomy muzeum (50 m wysokości, 24 tys. m kw. powierzchni). Ulokowano na nich 19 galerii - 10 prostokątnych i 9 o nieregularnych kształtach.
Przed muzeum... żart - 13-metrowa rzeźba psa stworzona przez amerykańskiego artystę Jeffa Koonsa, cała pokryta kolorowymi kwiatami. Zasadzono ich 70 tys.! Podłoże stanowi 25 ton ziemi nawadnianej wewnętrznym systemem irygacyjnym. Rzeźba miała stać tymczasowo, ale mieszkańcy ją polubili i stała się maskotką Bilbao.
Muzeum Guggenheima odmieniło miasto. Wyliczono, że w ciągu pierwszego roku jego istnienia przyczyniło się do powstania 3,8 tys. miejsc pracy. Bilbao kojarzone do niedawna jedynie z przemysłem ciężkim zmieniło się w atrakcję. Jest klasycznym przypadkiem ożywienia gospodarczego opartego na kulturze. Kilkanaście lat temu bezrobocie wynosiło 28 proc., w 2002 r. spadło do 12 i spada nadal - teraz poniżej 8 proc.
Turyści przyjeżdżają tu bardziej z powodu dzieła Gehry'ego niż wystaw - wystawy mogą być wszędzie, taki budynek jest tylko w Kraju Basków. Dla wielu osób to, co stworzył Gehry, jest największym dziełem architektonicznym XX wieku. Najlepiej przekonać się samemu.
Muzeum czynne codziennie z wyjątkiem poniedziałków w godz. 10-20, bilet 10 euro, dzieci poniżej 12 lat za darmo, oprowadzanie cztery razy dziennie (w cenie biletu), w niedzielę dla rodzin z dziećmi. W sklepiku m.in. bardzo ciekawa biżuteria: łańcuszki, wisiorki, bransoletki
W sieci
http://www.guggenheim-bilbao.es
http://www.bilbao.net - strona miasta
http://www.bm30.es - odnowa Bilbao
