Rejbak w kurpiowskiej karczmie
Gmina Nowogród to część Równiny Kurpiowskiej z bardzo charakterystycznym krajobrazem i odrębnością geograficzną. W pobliskich lasach możemy spotkać jelenie i dziki. Niezwykle bogaty jest też świat ptaków. Z rzadszych gatunków zobaczymy cietrzewie, łabędzie i czarne bociany. W okolicy na starorzeczach Narwi gnieździ się mnóstwo ptactwa wodnego.
Troszkę historii
Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą sprzed ośmiu tysięcy lat. Odnalezione narzędzia krzemienne świadczą o przejściowym obozowaniu tu różnych plemion i ludów rybacko-koczowniczych. W IX wieku w widłach Pisy i Narwi powstał pierwszy gród obronny, który istniał aż do XII wieku. Z tego miejsca pochodzą znaleziska - topory bojowe, żelazne groty, ościenie na ryby. W XIII wieku na wysokim brzegu Narwi wybudowano nowy gród o umocnieniach drewnianoziemnych.
Za czasów Kazimierza Wielkiego na wzgórzu Ziemowita zbudowano murowany zamek, jeden z najstarszych w tym regionie. Pierwsze pisemne wzmianki o Nowogrodzie pochodzą z 1355 r. i mówią o nadaniu przez króla Kazimierza Wielkiego ziemi warszawskiej Ziemowitowi. Najlepsze lata Nowogrodu przypadają na okres od XIV do połowy XVII w. Powstał w tym czasie zamek i ratusz, a około 1400 r. - kościół. Z 1320 r. pochodzi pieczęć Nowogrodu, która świadczy o tym, że istniała tutaj kasztelania. Na pieczęci-herbie miasta widać trzy murowane baszty z otwartą bramą i łacińskim napisem "Signum Novogrodensis".
Nowogród otrzymał prawa miejskie już w 1472 r. od następcy Ziemowita III - Janusza I. W XV w. miasto awansowało do rangi stolicy powiatu i siedziby sądów bartnych. Swoje przywileje zachowało również po włączeniu Mazowsza do Królestwa.
Mieszkańcy Nowogrodu i okolic zawsze związani byli z dziejami ojczyzny. Brali udział w powstaniach kościuszkowskim, listopadowym i styczniowym. Właśnie za udział w tym ostatnim władze carskie odebrały miastu prawa miejskie, które przywrócono dopiero w 1918 r.
W 1939 r. podczas bitwy obronnej Nowogród został w 90 procentach zniszczony. Po wojnie miasto odbudowano. Teraz rozwija się jako ośrodek turystyczno-wypoczynkowy.
Co warto zobaczyć?
Skansen Kurpiowski założony przez Adama Chętnika. Można w nim zobaczyć eksponaty historyczne i przyrodnicze, które pochodzą głównie z Kurpiowskiej Puszczy Zielonej. Są tu zabytkowe budynki przeniesione z chłopskich zagród, dwór szlachecki, a także obiekty tzw. małej architektury, czyli bramki, kapliczki, płoty. Ekspozycja plenerowa obejmuje dwa działy: bartniczo-pszczelarski i rolniczy.
Kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny z przełomu XV-XVI w. Na uwagę zasługują tu trzy drewniane ołtarze. W głównym, o formie tryptyku, znajdują się trzy figury: Chrystusa Ukrzyżowanego, Matki Boskiej i św. Jana. Po bokach ołtarza są płaskorzeźby, które przedstawiają treść tajemnic różańcowych.
Plebania - neoklasycystyczna z 1882 r.
Izba Pamięci powstała w 1979 r. Upamiętnia żołnierzy batalionu 33. Pułku Piechoty Strzelców Kurpiowskich, którzy w dniach 7-10 września 1939 r. walczyli z Niemcami.
Pomniki:
- bunkier nad Narwią 1 1939 r.,
- pomnik Czołg nad Narwią,
- pomnik Młodym Bohaterom z 1920 r.,
- pomnik obrońców Nowogrodu z 1939 r.
Dla Gazety
Urszula Kuczyńska
kierowniczka Skansenu w Nowogrodzie
Skansen w Nowogrodzie jest jednym z dwóch najstarszych takich muzeów w Polsce. 19 czerwca obchodziliśmy 75-lecie. W pierwszych dniach drugiej wojny światowej skansen został całkowicie zniszczony. Prawie wszystkie eksponaty zaginęły. Z czasów przedwojennych zachowały się jedynie dwa odrzynki drzew bartnych i brama wejściowa od strony rzeki. Skansen został odbudowany w 1956 r. pod okiem jego założyciela Adama Chętnika. Odbudowa zaczęła się od przeniesienia wystawy rolniczej z Pulw.
Dzisiaj skansen zajmuje powierzchnię 4,5 ha, jest w nim 25 obiektów dużej architektury. Są to domy, stodoły, chlewy, wiatrak, młyn, olejarnia. Obiekty małej architektury, takie jak bramki czy studnie, dopełniają ekspozycję.
Niewątpliwie jedną z największych atrakcji jest karczma z oryginalnym kurpiowskim wystrojem. Można w niej skosztować też tradycyjnych potraw z tego regionu, takich jak np. rejbak, czy też napić się piwa jałowcowego (bezalkoholowe).
darg
Info turystyczne:
Dojazd: bezpośrednio z białostockiego dworca PKS o godz. 13 lub najpierw autobusem do Łomży (o 6.25, 9.10, 12.00, 14.40) i stamtąd do Nowogrodu (o 8.50, 11,15, 14.20, 16.50).
Nocleg: hotel Zbyszko (pokoje z łazienką: 1-os. - 110 zł, 2-os. - 150 zł).
Wyżywienie: w restauracji w hotelu Zbyszko.
W miejscowości są liczne sklepy spożywcze, poczta, bank.
