Lasy polskie: najbardziej popularne w naszym kraju są lasy iglaste. Co jeszcze warto o nich wiedzieć? Sprawdzamy

Lasy polskie porastają prawie 30 procent obszaru naszego kraju. Jak na warunki europejskie jest to wartość przeciętna, ale lesistość Polski systematycznie jest zwiększana. Lasy polskie to przede wszystkim bory, ale także lasy mieszane, tylko nieliczne to olsy i łęgi.

Lasy w Polsce - co warto wiedzieć?

Lasy w Polsce rosną na glebach najsłabszych, głównie dlatego, że te najlepsze wykorzystywane były na tereny rolnicze. Przyjmuje się, że las to kompleks roślinności, który charakteryzuje duży udział drzew rosnących w zwarciu, wraz ze związanym z nim światem zwierzęcym. Ustawa o lasach zakłada z kolei, że las to grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,1 ha, pokryty roślinnością leśną (lub przejściowo jej pozbawiony). Większość polskich lasów to lasy publiczne, które w zdecydowanej większości zarządzane są przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. 18 procent terenów leśnych to lasy prywatne.

Zarośla różanecznika katawbijskiegoLasy nad Górną Liswartą. Park krajobrazowy, który warto poznać

Rodzaje lasów w Polsce

Zasadniczo wyróżniamy trzy rodzaje lasów w Polsce: lasy iglaste, lasy liściaste i lasy mieszane. To, że w klimacie umiarkowanym, jaki panuje w naszym kraju, występują różne rodzaje lasów, jest zjawiskiem naturalnym, a wynika ono z różnego zapotrzebowania poszczególnych gatunków drzew na żyzność gleby, wilgoć czy ciepło. Najbardziej popularne w naszym kraju są lasy iglaste, w których dominującym gatunkiem jest sosna zwyczajna, aczkolwiek można w nich spotkać również świerki, modrzewie i inne drzewa iglaste. Drzewostany takie występują głównie na ubogich siedliskach, są świetliste i widne, a w ich runie spotkać można mchy, wrzosy i borówki. W lasach liściastych rosną głównie brzozy, dęby, buki, graby, wiązy, klony, olchy i lipy. Zrzucają one liście na zimę, by przetrwać okres tzw. zimowej suszy fizjologicznej. W lasach liściastych wyraźnie widoczne są sezonowe zmiany wyglądu lasu. Runo bujnie się rozwija i rozkwita wczesną wiosną, zaś później, gdy pojawiające się w koronach drzew liście zacienią dolne piętra lasu, intensywniej wzrastają rośliny lubiące duże zacienienie. W lasach liściastych wykształcona jest warstwa ściółki i dobrze rozwija się podszyt. Sezonowa zmiana wyglądu lasu, pozostająca w ścisłym związku z następującymi po sobie porami roku, jest również cechą charakterystyczną lasów mieszanych. Drzewostany te tworzą dęby, sosny, buki, świerki, brzozy i jodły, występuje w nich zarówno bogata warstwa runa, jak i rozbudowany podszyt. Co ciekawe, w Polsce można też spotkać powstałe w wyniku działalności człowieka monokultury gatunkowe, czyli obszary lasu, w którym występuje tylko jeden gatunek drzewa. Jednogatunkowe uprawy zajmują stosunkowo duże obszary, a drzewa w nich rosnące są zwykle w tym samym wieku.

Bory Tucholskie. Bory sosnowe o powierzchni ok. 3 tys. kilometrów kwadratowych, leżą na Równinie Tucholskiej i Charzykowskiej oraz w dorzeczu rzek Brdy i Wdy. Teren borów chronią po części park narodowy i rezerwat biosfery.
Bory Tucholskie. Bory sosnowe o powierzchni ok. 3 tys. kilometrów kwadratowych, leżą na Równinie Tucholskiej i Charzykowskiej oraz w dorzeczu rzek Brdy i Wdy. Teren borów chronią po części park narodowy i rezerwat biosfery.  Bory Tucholskie / Fot. Arkadiusz Wojtasiewicz / Agencja Wyborcza.pl

Typy lasów w Polsce

Wyróżniamy następujące typy lasów w Polsce:

  • bory sosnowe,
  • bory świerkowe (w górach tworzą regiel górny),
  • bory jodłowe,
  • bory mieszane,
  • dąbrowy (dominuje dąb),
  • brzeziny (dominuje brzoza),
  • grądy,
  • lasy łęgowe,
  • olsy (dominuje olsza - porastają tereny bagienne),
  • buczyny (dominuje buk - w górach tworzą regiel dolny),
  • jaworzyny (dominuje jawor).

Bory porastają głównie tereny o słabych glebach (np. bielicach) i ostrzejszym klimacie, przy czym bory mieszane preferują gleby średnie (np. płowe) i klimat zmienny. Lasy liściaste natomiast rosną w łagodniejszym klimacie, na dobrych glebach (np. brunatnych). Grądy to wielogatunkowe lasy liściaste, w których przeważają graby pospolite oraz dęby szypułkowe, ale można w nich spotkać również buki, lipę drobnolistną, a nawet świerk. Cechą charakterystyczną grądów jest wielowarstwowość. Lasy łęgowe występują nad rzekami i potokami, na terenach okresowo zalewanych. Są to również lasy wielogatunkowe, rosną w nich olchy, wierzby, wiązy, jesiony i dęby.

Zobacz wideo Cud Podlasia wygląda jak wyspa na Pacyfiku

Jakie lasy w Polsce warto odwiedzić?

Jakie lasy w Polsce cieszą się największą popularnością? Należy do nich z pewnością Puszcza Białowieska. Nic dziwnego, Białowieski Park Narodowy jest ostatnim naturalnym ekosystemem leśnym w Europie. Innym imponującym kompleksem leśnym jest Puszcza Kampinoska, rosnąca niemal w sąsiedztwie polskiej stolicy. Popularnością cieszą się też Bory Tucholskie, największy w Polsce kompleks borów sosnowych. Na ich terenie znajdują się cztery parki krajobrazowe, a także kilkanaście rezerwatów przyrody. Na uwagę zasługują też sąsiadujące z Borami Tucholskimi Bory Krajeńskie, z pięcioma rezerwatami przyrody, licznymi torfowiskami oraz punktami widokowymi. Choć niewątpliwie warto odwiedzić też Puszczę Augustowską, Puszczę Drawską czy Puszczę Piską, to niezapomnianych wrażeń dostarczy też wizyta w krzywym lesie koło Gryfina. Skupisko kilkuset sosen, których pnie wygięte są w kierunku północnym, a po zatoczeniu łuku nad ziemią wystrzelają ku górze, zyskało status pomnika przyrody.

Krzywy Las w Nowym Czarnowie koło GryfinaKrzywy Las w Nowym Czarnowie koło Gryfina Fot. Sebastian Wołosz/ Agencja Wyborcza.pl

Las Kabacki to wielki atut Kabat i ukochane miejsce jego mieszkańcówLas Kabacki. Miejsce rekreacji z historią w tle

Powierzchnia lasów w Polsce

Powierzchnia lasów w Polsce systematycznie zwiększa się od czasów II wojny światowej. Lesistość kraju w 1945 roku wynosiła 21 procent, obecnie, według danych GUS na koniec roku 2021, wynosi 29,6 procent. Prace zalesieniowe związane są z "Krajowym programem zwiększania lesistości", który zakłada wzrost lesistości do 33 procent w roku 2050. Na koniec roku 2021 powierzchnia gruntów leśnych w Polsce wynosiła 9467,5 tysięcy hektarów, z czego lasy zajmowały obszar 9264,7 tysięcy hektarów. W porównaniu ze stanem odnotowanym rok wcześniej jest to wzrost o 4400 ha.

Puszcza Kampinoska
Puszcza Kampinoska  Fot. Shutterstock

Zobacz też: Najstarsze drzewa w Polsce. Pierwsze miejsce w rankingu zajmuje 1272-letni cis

Więcej o: