Czechy zamki - Hradczany

Obok Rynku Staromiejskiego z Orlojem i mostu Karola Zamek Praski jest główną atrakcją Pragi i całych Czech. Co roku odwiedzają go tysiące turystów. Dla Czechów ma on podobne znaczenie jak dla Polaków Wawel.

Na Hradczanach przez stulecia rezydowali władcy Czech, a wielu z nich spoczywa w katedrze. Na zamku zgromadzono cenne zbiory dzieła sztuki - tak olbrzymie, że ich obejrzenie wymaga przynajmniej kilku dni. Od 1918 r. rezyduje tu prezydent republiki, odbywają się ważne ceremonie państwowe, spotkania z gośćmi z zagranicy i koncerty. Ogrody wokół zamku są miejscem wypoczynku nie tylko dla turystów, ale przede wszystkim dla mieszkańców Pragi.

Czechy zamki - Hradczany: pierwszy i drugi dziedziniec

Pierwszy dziedziniec zamku od nieco pochyłego placu Hradczańskiego dzieli ogrodzenie ozdobione nadnaturalnej wielkości późnobarokowymi rzeźbami Ignaza Platzera z 1768 r. Największe z nich, strzegący bramy wejściowej zamku tytani, sprawiają tak kolosalne wrażenie, ze żywi wartownicy w niebieskich mundurach wyglądają przy nich raczej mizernie. Strażnicy zmieniają się co godzina, a w południe następuje uroczysta zmiana warty z paradą i muzyką. Ten popis doskonałej musztry odbywa się niedaleko najstarszej w Pradze świeckiej budowli wczesnobarokowej - Bramy Macieja z 1614 r. Schody w bramie prowadzą m.in. do zamkniętej dla zwiedzających Hiszpańskiej Sali oraz do pomieszczeń zajmowanych przez kancelarię prezydenta Czech.

Przez Bramę Macieja przechodzi się na drugi dziedziniec zamku, pośrodku którego tryska barokowa fontanna. Tu wzrok przyciąga przede wszystkim kaplica Krzyża Świętego, dzieło Anselma Luraga. Z drugiego dziedzińca przechodzi się do Ogrodów Królewskich.

Po lewej stronie drugiego dziedzińca, w dawnych stajniach cesarskich, mieści się Obrazárna Pražského hradu. Zgromadzono w niej wiele prac z kolekcji, którą zaczął tworzyć cesarz Rudolf II, wśród nich dzieła Tycjana, Rubensa, Tintoretta, Veronesego, Brandla. W starych stajniach odkryto pozostałości romańskiej świątyni NMP z IX w. Stała ona poza obszarem ówczesnego grodu.

Czechy zamki - Hradczany: trzeci dziedziniec

Trzeci dziedziniec zamku powstał po pożarze w 1541 r. Wchodzi się z niego do kilku ciekawych budowli. Uwagę przyciąga olbrzymia katedra św. Wita. Jej główne odrzwia widać naprzeciwko przejścia z drugiego dziedzińca na trzeci. Po prawej stronie katedry stoi stary pałac królewski ze słynną Salą Władysławowską, a na tyłach świątyni - bazylika oraz klasztor św. Jerzego. Po lewej stronie katedry wznosi się Wieża Prochowa, a obok świątyni kopia XVI-wiecznej rzeźby św. Jerzego walczącego ze smokiem (od 1967 r. oryginał w zbiorach Muzeum Narodowego) oraz granitowy obelisk projektu Josipa Plecnika, upamiętniający ofiary I wojny światowej.

Do pozostałych atrakcji zamku (m.in. Złotej Uliczki, baszty Daliborka, Białej Wieży i pałacu Lobkoviców) idzie się uliczką Jirską, koło klasztoru św. Jerzego. Na końcu Jirskiej przejście wiedzie do starych schodów zamkowych prowadzących do ulicy Valdštejnskiej i stacji metra Malostranská. Na trzecim dziedzińcu do dyspozycji turystów jest poczta, kasy oraz główne Centrum Informacyjne.

Czechy zamki - Hradczany: Katedra św. Wita

Katedra św. Wita na Hradczanach jest szczególnie cennym zabytkiem architektury gotyckiej, a zarazem jednym z symboli Pragi i Czech. Wstęp do nowej części świątyni jest bezpłatny.

Stojąc u stóp świątyni, bezradny turysta odnosi wrażenie, że olbrzymią konstrukcję wciśnięto na zbyt mały dla niej teren - trudno objąć ją wzrokiem, a nie ma miejsca, by się oddalić i spojrzeć z perspektywy. Fasadę wejściową dzieli zaledwie kilkanaście metrów od XVIII-wiecznych budynków. Spoglądając w górę, widzi się dwie bliźniacze neogotyckie trzykondygnacyjne wieże. Między nimi (nad głównym wejściem) umieszczono wielkie rozetowe okno z witrażem.

Od środka prezentuje się ono jeszcze efektowniej: widać wówczas dokładnie XIX-wieczny witraż ze scenami stworzenia świata (autorstwa Františka Kyseli). Pod rozetą widnieją wizerunki budowniczych katedry, a na obramowanych bogatymi portalami drzwiach - sceny z dziejów tego miejsca (na przykład zabójstwo św. Wacława).

Czechy zamki - Hradczany: Złota Brama. Aż do XIX w. głównym wejściem do katedry św. Wita była Zlatá brána (Złota Brama) - wspaniały, zwrócony w stronę starego pałacu królewskiego portal z pierwszego okresu budowy kościoła (zaprojektował go Petr Parlér). Nad trzyczęściowym wejściem umieszczono wielkie okno, a pod nim - XIV-wieczną mozaikę przedstawiająca Sąd Ostateczny.

Po wejściu do świątyni uwagę zwraca przede wszystkim jej wysokość i olbrzymie okna z witrażami, z których najpiękniejsze zaprojektował Alfons Mucha. Dopiero po chwili wyłania się z półmroku wieniec 22 kaplic, których wyposażenie pochodzi z różnych okresów (od gotyku po barok).

Czechy zamki - Hradczany: kaplica św. Wacława. Koniecznie trzeba zobaczyć wzniesioną w latach 1362-1367 kaplicę św. Wacława (po prawej stronie, koło Złotej Bramy i kasy biletowej). Petr Parléo zbudował ją dokładnie tam, gdzie stała rotunda z początku X w. W 935 r. spoczął w niej na wieki książę Wacław (później kanonizowany). Kaplica ma bogate zdobienia - do wykonania okładzin ścian użyto złota i około 1370 kamieni półszlachetnych. Postacie klęczące nad ołtarzem przedstawiają Karola IV i jego czwartą żonę Elżbietę Pomorską. Górne części ścian pokryto ufundowanymi przez Jagiellonów freskami ukazującymi sceny z życia św. Wacława. Karol IV, wznosząc tak bogatą kaplicę, miał na uwadze własne cele. Chciał wykorzystać osobę świętego dla umocnienia własnej pozycji na tronie, podkreślając pochodzenie w prostej linii od Przemyślidów. W kaplicy stoi bardzo znana figura św. Wacława z 1373 r.

Czechy zamki - Hradczany: nagrobek św. Jana Nepomucena. Inny zamysł przyświecał Habsburgom, których działania zmierzały do wspierania katolicyzmu. Starali się patronem Czech uczynić św. Jana Nepomucena, zamordowanego przez siepaczy Wacława IV z rodu Luksemburgów. Srebrny, bogato zdobiony nagrobek św. Jana Nepomucena (1733-1736; wg projektu Fischera von Erlacha) umieszczono w prezbiterium, po prawej stronie ołtarza głównego.

Czechy zamki - Hradczany: mauzoleum cesarskie. Przed schodami ołtarzowymi, niemal na środku prezbiterium stoi duży, otoczony renesansową kratą nagrobek w kształcie łoża, na którym spoczywają trzy figury. Jest to mauzoleum cesarskie, a postacie na nagrobku to Ferdynand I Habsburg, jego żona Anna Jagiellonka oraz ich syn Maksymilian II, niedoszły król Polski i ojciec cesarza Rudolfa II.

Czechy zamki - Hradczany: oratorium władysławowskie. Warto zwrócić uwagę na słynne oratorium władysławowskie z 1493 r., ozdobione ornamentem z herbami krajów, w których panował Władysław Jagiellończyk.

Czechy zamki - Hradczany: krypta królewska. Schody na środku kościoła (niedaleko barierek oddzielających starszą część katedry, do której wejście jest odpłatne) prowadzą do krypty królewskiej. Przez stulecia chowano w niej władców i ich najbliższą rodzinę (m.in. Karola IV i jego cztery żony oraz Rudolfa II). W podziemiach kościoła można obejrzeć także zachowane fragmenty świątyń, które stały na miejscu dzisiejszej katedry św. Wita - zbudowanej przez św. Wacława rotundy z X w. oraz XI-wiecznej bazyliki.

Czechy zamki - Hradczany: Stary pałac królewski

Stary pałac królewski razem z katedrą św. Wita są najcenniejszymi budowlami hradczańskiego zamku. Po wielokrotnych przebudowach pałac przypomina tort złożony z trzech warstw. Pierwsza obejmuje pomieszczenia romańskie i wczesnogotyckie. Podziemia obecnej konstrukcji to zbudowane ok. 1135 r. sale romańskiego pałacu Sobiesława. Na nich powstały pałace Przemysła Ottokara II i Karola IV - parter obecnego pałacu. Do dziś pozostały z nich m.in. Stare Archiwa Ziemskie, westybul i Sala Zielona.

Czechy zamki - Hradczany: Sala Władysławowska. W następnej warstwie - późnogotyckiej - powstały m.in. sypialnia króla, Kancelaria Czeska i Schody Jeździeckie oraz najwspanialsze pomieszczenie Starego Pałacu - Vladislavską sál (Sala Władysławowska, wchodzi się do niej z westybulu, w którym można kupić bilety i pamiątki). Salę Władysławowską zbudowano pod koniec XV w. na polecenie Władysława II Jagiellończyka, króla Czech i Węgier. Zaprojektował ją niemiecki architekt Benedikt Ried. Pomieszczenie ma charakterystyczne dla tego twórcy sklepienie budzące skojarzenie opadających aż do podłogi płatków kwiatu. W największej wówczas świeckiej sali w Pradze odbywały się uczty, bale i turnieje rycerskie, a w późniejszych czasach - elekcje królów Czech. Współcześnie sala jest miejscem zaprzysiężenia prezydenta Czech.

Czechy zamki - Hradczany: Kancelaria Czeska. Przejście w prawym rogu Sali Władysławowskiej prowadzi do Kancelarii Czeskiej, znanej z tego, że dokonano w niej drugiej defenestracji praskiej (uważanej za początek wojny trzydziestoletniej). 23 maja 1618 r. reprezentanci protestanckiej szlachty, którzy przyszli tu, by zaprotestować przeciwko objęciu tronu przez Ferdynanda Habsburga, wyrzucili przez okno namiestników cesarza. Wyrzuceni spadli z 15 metrów, ale na szczęście dla nich lądowanie zamortyzowała leżąca pod oknem kupa gnoju wyniesionego z cesarskich stajni.

Czechy zamki - Hradczany: Schody Jeździeckie. Jezdecké schody wybudowano specjalnie dla rycerzy walczących konno podczas turniejów. Schody mają bardzo łagodne nachylenie, a stopnie są na tyle szerokie, że mogły wchodzić po nich konie (po odpowiednim przeszkoleniu). Obecnie schodami tymi wychodzi się z pałacu.

Po pożarze w 1541 r., odbudowano salę sejmową , która w średniowieczu była salą tronową. Nowy wygląd uzyskała wówczas należąca pierwotnie do Karola IV kaplica Wszystkich Świętych - dzieło Petera Parléoa z lat 1370-1387, zbudowana na wzór paryskiej Sainte-Chapelle, a na pierwszym piętrze powstały Nowe Archiwa Ziemskie.

Czechy zamki - Hradczany: Wieża prochowa Mihulka

To okrągła 20-metrowa baszta. Postawiona pod koniec XV w. (za panowania w Czechach Władysława Jagiellończyka), wchodziła w skład umocnień zamkowych. W połowie XVI w. mieściła się w niej pracownia Tomáša Jaroša, w której powstał największy w Pradze dzwon oraz Śpiewająca Fontanna. Później cesarz Rudolf II umieścił w wieży pracownie alchemików próbujących wyprodukować złoto (m.in. pracował tu słynny Edward Kelley). Pozostałości po ich warsztatach zachowano w wieży do zwiedzania. U podnóża Mihulki, od strony ogrodów, znajduje się Jeleni Parów. Za czasów Rudolfa II trzymano w nim egzotyczne zwierzęta z pałacowego zwierzyńca.

Czechy zamki - Hradczany: Bazylika św. Jerzego

Bazylikę św. Jerzego wzniósł przed 920 r. książę Czech Wratysław I, jako drugą świątynię na Hradczanach. Bazylika jest najstarszą zachowaną budowlą romańską w Pradze. Obecną fasadę zawdzięcza XVII-wiecznej przebudowie, za to wnętrze i wieże zachowały romański charakter. W kościele pochowano niektórych członków rodu Przemyślidów, m.in. św. Ludmiłę (żonę księcia Czech Borzywoja) i fundatora świątyni - księcia Wratysława I. W 973 r. książę Bolesław II założył przy kościele pierwsze w Czechach żeńskie zgromadzenie zakonne (w klasztorze św. Jerzego).

Czechy zamki - Hradczany: Klasztor św. Jerzego

Klasztor mieści obecnie jeden z oddziałów czeskiej Galerii Narodowej. W podziemiach, na parterze i piętrze zgromadzono dzieła sztuki czeskiej okresu gotyku, renesansu i baroku. Są tu m.in. niektóre dzieła mistrza Teodoryka, jedynego znanego z imienia XIV-wiecznego malarza Czech.

Czechy zamki - Hradczany: Złota Uliczka

Złota Uliczka i usytuowane przy niej przylegające do murów zamkowych maleńkie kolorowe kamienice należą do największych atrakcji Pragi.

Czechy zamki - Hradczany: Wieża Daliborka

Jeszcze jedna baszta wzniesiona za czasów panowania w Czechach Władysława Jagiellończyka (1496 r.), prawie od początku pełniła funkcję zamkowego więzienia. Nazwę zawdzięcza zresztą pierwszemu więźniowi, którym był szlachcic Dalibor z Kozojed, skazany na śmierć za niesienie pomocy buntującym się chłopom. Legenda głosi, że uwięziony przepięknie grał na skrzypcach - pod wieżą gromadzili się wzruszeni słuchacze i podobno nawet skrycie dostarczali mu jedzenie. Na kanwie tego podania Bedrich Smetana w 1868 r. skomponował operę Dalibor.

Czechy zamki - Hradczany: Lobkovicky palác

Zdobiony kiedyś sgraffitowymi dekoracjami Lobkovicką palác pochodzi z II poł. XVI w. W latach 1651-1668 przebudowano go w stylu barokowym. Urządzono w nim wystawę czeskich dzieł sztuki i przedmiotów użytkowych. Wśród eksponatów są m.in. kopie klejnotów koronacyjnych królów czeskich, rzeźby, wyroby rzemiosła i dokumenty. Trasa zwiedzania prowadzi przez 18 sal poświęconych okresom od IV w. p.n.e. do XIX w.

Po przeciwnej stronie ulicy, w dawnym pałacu Burgrabiego, mieści się Muzeum hracek . Po pokonaniu kilku kondygnacji wchodzi się do pomieszczeń, w których zgromadzono liczne zabawki, nie zapominając o lalce Barbie. Eksponatów nie wolno dotykać, z czym trudno się pogodzić dzieciom. Jest to druga na świecie pod względem wielkości kolekcja zabawek - od starogreckich do współczesnych.

Czechy zamki - Hradczany: Zahrady Pražského hradu

Ogrody wokół zamku, niczym bardzo piękny i nienagannie utrzymany park miejski, są miejscem spotkań, wypoczynku i spacerów prażan, trochę niedocenianym przez turystów. Z drugiego zamkowego dziedzińca do ogrodów prowadzi XVI-wieczny most Prochowy .

Ogrody najpiękniej prezentują się wiosną, kiedy kwitną azalie, migdałowce i ogromne rabaty tulipanów (ambasador Ferdynanda I przywiózł je z Turcji; dopiero później trafiły do Holandii uważanej za europejską ojczyznę tych kwiatów). Wśród kwiatów i zieleni rozsiane są rozmaite, mniejsze i większe budowle. Po przejściu mostu Prochowego mija się po lewej barokowy budynek dawnej ujeżdżalni (obecnie sala wystawowa Galerii Narodowej). Pokryty bogatą sgraffitową dekoracją duży budynek na południowym tarasie to Micovna - dawna sala do gry w piłkę.

Prażanie chyba najchętniej przechadzają się wokół renesansowego XVI-wiecznego Belvedéru . Ferdynand I postawił ten pałacyk w prezencie dla swojej żony Anny Jagiellonki, a projekt wykonał włoski architekt Paolo della Stella. Belweder, uważany za najpiękniejszy w Pradze przykład włoskiego renesansu, obecnie wykorzystywany jest jako sala wystawowa.

Przed budynkiem przyciąga uwagę słynna Śpiewająca Fontanna . Powstała w XVI wieku wg projektu Francesca Terzia. w warsztacie Tomasa Jarosa mieszczącym się w Wieży Prochowej. Fontanna nie tyle śpiewa, ile gra: krople wody, spadając na brązową misę, wydają miłe dla ucha perliste dźwięki.

Więcej o: