Polska. Szlak Kanałem Augustowskim

Szlak wodny Kanałem Augustowskim - unikatowym w skali europejskiej, inżynieryjnym dziełem hydrotechnicznym - łączy walory historyczne, techniczne i przyrodnicze. Na trasie znajduje się kilkanaście śluz, jezior i wiele interesujących miejscowości... Przedstawiamy kolejny szlak z naszego cyklu wycieczek po najładniejszych i najciekawszych polskich szlakach. Partnerem cyklu jest wydawnictwo Carta Blanca.

Zobacz koniecznie:

1. ginące krajobrazy bagienne Kotliny Biebrzańskiej

2. urokliwy Augustów

3. zabytkowe śluzy

Region

Kanał Augustowski łączy Biebrzę z Niemnem i zasilany jest przez Czarną Hańczę oraz Rospudę . Biegnie w Polsce (przez Równinę Augustowską i Kotlinę Biebrzańską) i na Białorusi. Jego długość wynosi 101,2 km, z czego 80 km znajduje się na terenie naszego kraju. Od połączenia z Biebrzą we wsi Dębowo kanał prowadzi na północ do Augustowa i dalej na wschód do granicy państwa. Na szlaku można zobaczyć doliny dwóch rzek, 12 jezior oraz 14 śluz. Trasa prowadzi przez cenne pod względem przyrodniczym obszary bagienne należące do Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz przez Puszczę Augustowską. W 1968 r. kanał został objęty ochroną prawną jako zabytkowy obiekt sztuki inżynieryjnej.

Kanał Augustowski został zbudowany w latach 1824-1829. Inicjatorem przedsięwzięcia był minister skarbu Królestwa Polskiego Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki. Po uzyskaniu zgody cara Aleksandra I na handel rzeczny między Królestwem a Rosją przystąpiono do realizacji projektu. Nowa droga wodna miała połączyć dorzecze Wisły z dorzeczem Niemna i poprowadzić aż do Windawy, którą w zamierzeniach planowano przekształcić w port morski Królestwa Polskiego. Kanał, łącząc naturalne drogi wodne, miał umożliwić ominięcie terytorium Prus Wschodnich i uwolnienie się od pruskiego dyktatu celnego. Pierwszym etapem prac kierował inż. Ignacy Prądzyński (późniejszy generał w czasie powstania listopadowego). Wybuch powstania i zmiany w porozumieniu w sprawie ceł spowodowały zaniechanie dalszych prac. Zrezygnowano z budowy Kanału Windawskiego, a ukończony odcinek miał znaczenie jedynie lokalne: służył transportowi towarów i spławianiu drewna.

Długość szlaku

Szlak wodny/pieszy/samochodowy, 80 km.

Trasa

Dębowo - Kotlina Biebrzańska - Sosnowo - Białobrzegi - Augustów - jeziora augustowskie (Necko, Białe, Studzieniczne) - Studzieniczna - Swoboda - Czarny Bród - Mikaszówka - Rudawka (granica państwa)

Na szlaku

Szlak rozpoczyna się w miejscowości Dębowo , położonej w miejscu, gdzie kanał łączy się z Biebrzą. Po 350 m natrafiamy na pierwszą jednokomorową śluzę, wybudowaną w latach 1826-1827, która charakteryzuje się oryginalnymi drewnianymi wrotami.

ZOBACZ: Polska na żagle - z wiatrem i pod wiatr

Śluzy wyrównują różnice poziomów na kolejnych odcinkach kanału. Od śluzy Dębowo (109,92 m n.p.m.) do śluzy Gorczyca (124,73 m n.p.m.) poziom wody wznosi się o 14,81 m. Od szczytowego punktu w Gorczycy (124,73 m n.p.m.) do Niemnowa (92,96 m n.p.m.) poziom obniża się o 31,77 m.

Pierwszy odcinek kanału prowadzi korytem dopływu Biebrzy - Netty - i przebiega rozległym, zabagnionym obniżeniem Kotliny Biebrzańskiej. Jest to doskonała okazja, by podziwiać ginące krajobrazy bagienne - jedne z ostatnich w Europie - objęte ochroną w formie Biebrzańskiego Parku Narodowego (największy park narodowy w Polsce o powierzchni 592,2 km2, powstał w 1993 r.). Różnorodne siedliska roślinne zamieszkuje ponad 250 gatunków ptaków, w tym ponad 150 gatunków lęgowych.

Przed wsią Sosnowo kanał i koryto Netty rozdzielają się. Do miejsca ponownego połączenia w Białobrzegach rzeka płynie w odległości od kilkudziesięciu do kilkuset metrów po wschodniej stronie. Oryginalna śluza w Sosnowie została zniszczona w 1944 r., obecną zbudowano cztery lata później (także następną w Borkach). W jej pobliżu znajduje się zastawka odprowadzająca nadmiar wody do Netty. W Białobrzegach kanał ponownie łączy się z korytem Netty. Obecnie funkcjonującą betonową śluzę uruchomiono tu w 1960 r. Nieco ponad 5 km dalej natrafiamy na śluzę w Augustowie . Augustów jest jedynym miastem położonym na kanale. Został założony w 1546 r. przez królową Bonę pod nazwą Zygmuntowo. W XIX w. rozwój miasta był związany z budową kanału. W czasie II wojny światowej znalazło się pod okupacją sowiecką (do 1941 r.), a następnie niemiecką (do 1944 r.). Atrakcyjnie położone w otoczeniu jezior i Puszczy Augustowskiej porastającej sandr Równiny Augustowskiej uzdrowisko jest dziś centrum turystycznym tej części pojezierzy. Augustów, będący węzłem szlaków wodnych, dysponuje dobrze przygotowaną infrastrukturą turystyczną i od lat cieszy się renomą wśród zwolenników wakacji spędzanych nad wodą. Z tutejszego portu szlak prowadzi nas przez trzy jeziora rynnowe o dobrze rozwiniętej linii brzegowej porośniętej lasami: Necko, Białe i Studzieniczne. W położonych nad nimi miejscowościach znajdują się liczne ośrodki wypoczynkowe, pola namiotowe i kwatery prywatne. Między jeziorami Białe i Studzieniczne umiejscowiona jest zabytkowa śluza Przewięź z XIX w. z oryginalnymi drewnianymi wrotami.

Odcinek kanału między Augustowem i Studzieniczną jest uważany za najatrakcyjniejszy. Dzięki rejsom statków Żeglugi Augustowskiej jest on dostępny dla szerokiej rzeszy turystów. W 1999 r. rejs na tej trasie odbył Jan Paweł II.

W położonej za śluzą Studzienicznej warto zwiedzić zabytkowy drewniany kościółek z 1847 r. i posadowioną na wyspie, połączoną z lądem groblą, kapliczkę z 1872 r., obok której znajduje się studnia z "cudowną wodą". Od niej wzięła swoją nazwę miejscowość. Za wsią Swoboda, na 47,4 km kanału wznosi się śluza zbudowana w latach 1826-1827 przez kpt. inż. Jana Pawła Lelewela, brata Joachima Lelewela.

Śluzy miały pierwotnie wystrój architektoniczny w barwach narodowych. Komory zbudowano z czerwonych cegieł, a ich zwieńczenia były białe.

W Czarnym Brodzie do kanału uchodzi Sucha Rzeczka, która przepływa przez jezioro Serwy (liczne ośrodki wypoczynkowe). Od szczytowej śluzy Gorczyca spływ odbywa się już "z górki". Przez kilka mniejszych jezior (Orle, Paniewo, Krzywe) oraz śluzy Paniewo i Perkuć (uważana za najpiękniejszą) kanał łączy się z rynnowym jeziorem Mikaszewo. We wsi Mikaszówka, położonej za śluzą o tej samej nazwie, znajduje się zabytkowy kościółek drewniany i otoczona lasem śluza Sosnówek. Na wysokości wsi Rygol Kanał Augustowski łączy się z Czarną Hańczą, będącą dopływem Niemna, i kieruje ku granicy polsko-białoruskiej. Do przepłynięcia pozostały nam jeszcze dwie śluzy: Tartak i niedawno wyremontowana śluza Kudrynki. Ostatnią miejscowością na szlaku przed granicą jest Rudawka.

ODKRYJ: Nurkowanie na wrakach. Duchy z głębin Bałtyku

Informacje praktyczne

Żegluga Augustowska , Augustów, ul. 29 Listopada 7, tel. 87 243 28 81, rejsy od V do X, rejs do 1 godz. 40 min. - 30 zł, rejs powyżej 1 godz. 40 min. - 40 zł, trasa dostępna na

www.zeglugaaugustowska.pl

Muzeum Ziemi Augustowskiej , Augustów, ul. Hoża 7, tel. 87 643 27 54, 9.00-16.00 (wt.-nd.), bilet normalny 3 zł, ulgowy 2 zł

Muzeum Historii Kanału Augustowskiego , Augustów, ul. 29 Listopada 5a, tel. 87 643 23 60

Augustów, Rynek Zygmunta Augusta 44, tel. 87 643 28 83

***

Opis szlaku pochodzi z książki "Szlaki turystyczne", Izabela i Robert Szewczykowie, wydawnictwo Carta Blanca.

Książka do kupienia w księgarni Carta Blanca >>

embed
Więcej o: