Włochy. Perły Toskanii - Piza

Piękne miasto (85 tys. mieszkańców) położone w dolnym biegu rzeki Arno, na równinie rozciągającej się pomiędzy górą Pisano a Morzem Liguryjskim. Ze względu na swoje zabytki architektoniczne stało się jednym z najbardziej znanych miast włoskich, co niestety przyciąga ogromną rzeszę turystów, tłoczących się zwłaszcza w jednym miejscu - w okolicach słynnej Krzywej Wieży. Wpisany na Listę UNESCO plac Katedralny (Piazza del Duomo), zwany też Campo dei Miracoli, zachwyca jeszcze kilkoma innymi pizańskimi "cudów".
Toskania, Piza Toskania, Piza Fot. Shutterstock

Piza - historia miasta

Początki Pizy sięgają osadnictwa liguryjsko-etruskiego, ale znaczenia nabrała dopiero jako miasto rzymskie, głównie dzięki swojemu portowi. Około roku 1000 Piza stała się wolnym miastem i rozciągnęła swe wpływy na Sycylię i Sardynię, a dzięki uczestnictwu w pierwszej krucjacie zdobyła wschodnie rynki. Jednocześnie jednak rozpoczęła się jej rywalizacja z innymi miastami: pobliską Lukką, bogatą Florencją, a nade wszystko z największą konkurentką na morzu - Genuą, która pokonała Pizę w bitwie pod Melorią w 1284 r. Miasto utraciło wówczas Korsykę i Sardynię, a następnie, na przełomie XIV i XV w., dostało się w strefę wpływów florenckich, później weszło w skład Wielkiego Księstwa Toskanii. W 1860 r. zostało włączone do Królestwa Włoch. Piza jest nie tylko starym, zabytkowym miastem, ale także siedzibą uniwersytetu o bardzo bogatych tradycjach (1343) oraz miejscem narodzin Galileusza.

 

Warto zobaczyć


Tutejszy plac Katedralny (Piazza del Duomo) zwany jest ze względu na swój niezaprzeczalny urok Campo dei Miracoli, czyli Polem Cudów, i wpisany jest na Listę UNESCO (1987). Rzeczywiście, znajdujące się na nim budowle mają niepowtarzalny charakter. Romańska katedra wybudowana została na przełomie XI i XII w. (godziny otwarcia zmieniają się w ciągu roku: w zimie 10.00-17.00, w lecie 10.00-20.00; wstęp: 5 EUR). Początkowo pracami kierował Buschetto, potem zastąpił go Rainaldo, którego dziełem jest też fasada z czterema rzędami arkad, które ciągną się także po bokach katedry. Niegdyś głównym wejściem do kościoła była tzw. Porta di San Ranieri - drzwi umieszczone w południowej części transeptu, a więc zwrócone w stronę środka placu. Dziś są to jedyne z czterech drzwi wykonanych z brązu (ok. 1180 r.) przez Bonanna Pisana, jakie dotrwały do naszych czasów. Wyobrażone na nich zostały sceny z życia Chrystusa i Maryi, zaskakujące swą siłą wyrazu, prostotą i jednocześnie wyjątkową plastycznością. Pięcionawowe wnętrze katedry z trzynawowym transeptem i emporami jest niepowtarzalnym połączeniem architektury wczesnochrześcijańskiej (bizantyjskiej) z elementami zapożyczonymi ze sztuki islamu. W bogactwie dekoracji uwagę przyciąga jednak przede wszystkim mozaika w absydzie, przedstawiająca Chrystusa Zbawiciela na tronie pomiędzy Maryją i św. Janem Chrzcicielem, którą współtworzył Cimabue (jego autorstwa jest prawdopodobnie twarz Jana Chrzciciela). Szczególnie interesująca jest jednak marmurowa ambona Giovanniego Pisana, pochodząca z ok. 1310 r., na której wyobrażone zostały sceny z życia Chrystusa, od zwiastowania aż do ukrzyżowania. W lewej części transeptu znajduje się natomiast grobowiec cesarza Henryka VII, zmarłego na malarię w 1313 r. w czasie podróży do Rzymu na koronację, wyrzeźbiony przez Tina da Camaino, ucznia Giovanniego Pisana. Widoczne są na nim postaci apostołów oraz leżącego imperatora.

 

Zwiedzając Campo dei Miracoli, możemy skorzystać z biletu łączonego. 6 EUR kosztuje bilet wstępu do dwóch, a 10 EUR do wszystkich spośród następujących obiektów: baptysterium, Camposanto, Museo dell'Opera del Duomo i Museo delle Sinopie.

 

Włochy. Toskania i Wenecja - największe atrakcje

Tanie loty do Włoch

Hotele w Pizie

- Przywódcy we Włoszech, ale też i w pozostałych krajach, muszą wiedzieć, że jest sprawą problematyczną, jeśli najpierw ogłasza się postanowienia, a potem ich nie realizuje. W taki sposób traci się rynki - mówił niemiecki minister finansów. - Przywódcy we Włoszech, ale też i w pozostałych krajach, muszą wiedzieć, że jest sprawą problematyczną, jeśli najpierw ogłasza się postanowienia, a potem ich nie realizuje. W taki sposób traci się rynki - mówił niemiecki minister finansów. Piza, Włochy/Fot. Shutterstock

Piza - warto zobaczyć

Obok katedry znajduje się baptysterium (zwiedzanie: IV-IX 8.00-20.00; wstęp: 5 EUR), którego budowę rozpoczęto w 1152 r. na podstawie projektu Diotisalviego. Zewnętrzne dekoracje gotyckie zostały dodane później, po 1260 r., przy udziale Nicoli i Giovanniego Pisanów. Kopuła pochodzi z połowy XIV w. Portal zwrócony w stronę katedry jest bogato zdobiony płaskorzeźbami przedstawiającymi czynności wykonywane podczas poszczególnych miesięcy oraz dyskutujących apostołów (XII w.). Wewnątrz, pośrodku, umieszczona jest ośmioboczna misa chrzcielna z 1246 r. Obok stoi przepiękna marmurowa ambona wykonana przez Nicolę Pisana w 1260 r.


Najbardziej znaną budowlą Pizy, a jednocześnie jej symbolem, jest oczywiście tzw. Krzywa Wieża (Torre Pendente), czyli po prostu dzwonnica (otwarta: od 8.30 do zachodu słońca, latem do 23.00; wstęp: 15 EUR), której budowa trwała od 1173 do 1350 r. Już w krótkim czasie po wzniesieniu pierwszych trzech poziomów wieża zaczęła się lekko przechylać. Próbowano zatrzymać ten proces na różne sposoby, m.in. stosując na wyższych poziomach różną wysokość kolumn, stąd też po stronie południowej są one wyższe niż po stronie północnej. Dopiero w połowie XIV w. Tommaso Pisano zakończył budowę siódmego, ostatniego poziomu, doprowadzając tym samym dzieło do końca. Wieża chyliła się jednak coraz bardziej i dopiero ostatnio udało się ten proces zahamować. Pizańska dzwonnica jest jednak unikatowa nie tylko ze względu na swe skrzywienie, ale przede wszystkim na oryginalną konstrukcję architektoniczną, nie spotykaną w innych miastach Toskanii.


Po północnej stronie Campo dei Miracoli położony jest cmentarz Camposanto (otwarte: 10.00-17.00; wstęp: 5 EUR), jedna z najoryginalniejszych budowli gotyckich w całej Toskanii. W 1278 r. Giovanni di Simone rozpoczął budowę nowego cmentarza, który przyjął formę wydłużonych krużganków z wewnętrznym dziedzińcem porośniętym trawą i otoczonym podcieniami. Z zewnątrz, ze swym rzędem ślepych arkad i prostym portalem wejściowym, sprawia on niepozorne wrażenie, wewnątrz imponuje jednak przede wszystkim swoją harmonią i rozmiarami: 126 m długości i 52 m szerokości. Można tu zobaczyć liczne freski, m.in. XIV-wieczny cykl Triumf Śmierci.


Przy Campo dei Miracoli znajduje się też Museo dell'Opera del Duomo (czynne: 10.00-17.00, IV-IX 8.00-20.00; wstęp: 5 EUR), w którym zgromadzono liczne rzeźby, m.in. pochodzące z fasady katedry, jak np. Madonna del Colloquio czy Święty Jan Ewangelista Giovanniego Pisana. Nieopodal znajduje się też Museo delle Sinopie (czynne jw.), w którym zgromadzono szkice fresków (sinopie) zdobiących Camposanto.


Piazza dei Cavalieri, która stanowiła centrum republikańskiej Pizy, została w XVI w. przebudowana przez Vasariego. Od wschodu plac ogranicza XVI--wieczny kościół Santo Stefano dei Cavalieri. Został on wzniesionym również przez Giorgia Vasariego, natomiast barokową fasadę zaprojektował Giovanni de'Medici. Obok znajduje się Palazzo dei Cavalieri - dawny Palazzo Comunale, który w XVI w. stał się siedzibą utworzonego właśnie Zakonu Rycerzy św. Stefana. Jego przebudowę zlecono Vasariemu, którego dziełem są liczne groteski i medaliony widoczne na fasadzie. Schody pochodzą z 1810 r., kiedy to budynek stał się siedzibą założonego przez Napoleona uniwersytetu, dzisiejszej Scuola Normale Superiore (czyli liceum). Stojący przy tym samym placu Palazzo di Orologio powstał dzięki połączeniu dwóch przedzielonych niegdyś ulicą wież mieszkalnych; pokrywają go interesujące dekoracje sgraffitowe.

 

Cuda świata. Wspaniała Toskania

Tanie loty do Włoch

Hotele w Pizie

Piza to jeden z tańszych kierunków na sierpień Piza to jeden z tańszych kierunków na sierpień Fot. Shutterstock

Piza - warto zobaczyć

Do najciekawszych pizańskich zabytków należy też stojący nad brzegiem Arno (przy Lungarno Gambacorti) kościół Santa Maria della Spina. To prawdziwe arcydzieło architektury gotyckiej powstało w latach 1323-60 na miejscu oratorium. Przechowywana jest w nim relikwia przywieziona przez pewnego pizańczyka z Ziemi Świętej: cierń z korony Chrystusowej; stąd też pochodzi nazwa kościoła (wł. spina - kolec). Szczególne wrażenie robi fasada, wyraźnie podzielona na dwie części, połączone w górze za pomocą trzeciego szczytu. W samym centrum fasady znajduje się rzeźba przedstawiająca Madonnę z Dzieciątkiem i dwoma aniołami, przypisywana Giovanniemu Pisanowi.


W byłym klasztorze położonym na brzegu Arno, przy Piazza San Matteo in Soarta, mieści się obecnie Museo Nazionale di San Matteo (czynne: wt.-sb. 9.00-19.00, nd. 9.00-13.00; wstęp: 4 EUR, osoby poniżej 18 i powyżej 65 lat - wstęp wolny). Można w nim podziwiać przede wszystkim liczne dzieła Giovanniego Pisana, rzeźby Nicoli Pisana i Arnolfa del Cambio, piękny poliptyk Simona Martiniego Madonna z Dzieciątkiem i świętymi. Poza tym są tu inne dzieła XIV-wiecznych malarzy pizańskich, a także malarstwo XV- i XVI-wieczne.

Ciekawym i zupełnie innym rodzajem obiektu jest charakterystyczny, kolorowy mural Kitha Harringa znajdujący się na jednym z budynków w okolicy Piazza Sant'Antonio (przy dworcu autobusowym).


Okolice


11 km na wschód od Pizy (dojazd autobusami CPT linii 120 i 160) znajduje się wioska CALCI, skupiona wokół XI-wiecznego kościoła.


Około 30 km na południowy wschód od Pizy leży PONTEDERA - miejsce gdzie jeden z najważniejszych reżyserów teatralnych XX w. - Polak Jerzy Grotowski, założył swoje centrum poszukiwań teatralnych. Obecnie, po jego śmierci, działalność w "Workcenter" kontynuowana jest pod przewodnictwem Thomasa Richardsa.

 

TOP 10. Najpiękniejsze miejsca we Włoszech

Tanie loty do Włoch

Hotele w Pizie

bezdroża, toskania bezdroża, toskania

Wydawnictwo Bezdroża

Więcej informacji na temat Toskanii znajdziesz w przewodniku wydawnictwa Bezdroża pt:

Toskania i Wenecja. W krainie cyprysów, oliwy i wina. Wydanie I

Więcej o: