Najczystsze miejsca na weekend. Tu są Zielone Płuca Polski

Warmińsko-mazurskie, podlaskie, zachodniopomorskie, pomorskie i lubelskie - powietrze w tych województwach jest najczystsze w kraju, jeżeli chodzi o pyły, które powodują m.in. zapalenia błony śluzowej nosa. Z tej listy trzeba jednak wyłączyć ich stolice: Szczecin, Gdańsk i całe Trójmiasto oraz Lublin. Badania na ten temat prowadzi Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.
Jezioro Wigry i Wigierski Park Narodowy Jezioro Wigry i Wigierski Park Narodowy Jezioro Wigry i Wigierski Park Narodowy/Shutterstock

Zielone Płuca Polski: Wigierski Park Narodowy

Zielone Płuca Polski

Do najczystszych miejsc w Polsce należą lasy w jej północno-wschodniej części. Tworzą tzw. Zielone Płuca Polski. Są w najmniej dotkliwy sposób zmienione przez człowieka albo całkowicie przez niego nietknięte. To 4 parki narodowe, 261 rezerwatów przyrody, parki krajobrazowe oraz tereny chronione przez unijny program Natura 2000 i konwencję ramsarską.

Wigierski Park Narodowy

Gdzie: północny fragment Puszczy Augustowskiej

Łagodny krajobraz Wigierskiego Parku Narodowego przez osiem epok lodowcowych kształtowały potężne jęzory lądolodów. W najdawniejszych czasach obszar ten był fragmentem dna morskiego. Dziś można zobaczyć tu niemal każdą formę typową dla obszarów polodowcowych: sandry, wypełnione wodą rynny i ozy, czyli wały i pagórki. Kiedyś teren parku był ojczyzną reniferów, które uciekły na północ po tym, jak lodowce zaczęły się topić. Obecnie żyją tutaj między innymi bobry, wilki, łosie, jelenie szlachetne, łabędzie, 6 gatunków mew i bieliki. 18% powierzchni Wigierskiego Parku Narodowego stanowią jeziora z bajecznymi Wigrami na czele. Wzdłuż ich krętej linii brzegowej prowadzi jeden z najładniejszych szlaków kajakowych w Polsce Z architektonicznych ciekawostek do zobaczenia obowiązkowo pokamedulski klasztor usytuowany nad brzegiem jeziora.

Klasztor pokamedulski nad brzegiem Jeziora Wigryfot. Shutterstock

Wędkarz nad Biebrzą Wędkarz nad Biebrzą fot. Shutterstock

Biebrzański Park Narodowy

Biebrzański Park Narodowy

Gdzie: województwo podlaskie

Idealny jest do zwiedzania z kajaka, roweru albo na pieszo i tylko pod warunkiem, że w swoich planach urlopowych postawiliśmy na ruch. To przecież największy w Europie obszar mokradeł, które zajmują w sumie prawie 1/3 powierzchni parku, największego zresztą w Polsce. Świetnie poczują się tu szczególnie kajakarze, choć na forach dyskusyjnych można trafić na opinie, że po dłuższej eskapadzie Biebrza staje się odrobinę nudna. To na pewno region unikatowy - przede wszystkim przyrodniczo, dlatego chronią go m.in. konwencja ramsarska i unijny program Natura 2000. Nadbiebrzańskie rozlewiska zamieszkują setki gatunków ptaków. Żyją tutaj także łosie, które wypatrzone natychmiast uciekają, bo regularnie ponoć straszą je zbieracze poroża. O szczęściu może mówić każdy, komu uda się trafić na równie ciekawskiego i pozującego do zdjęcia osobnika jak ten na zdjęciu. Uchwycił go Waldemar Gorlewski.

21.08.2008 PODLASIE BIEBRZA   FOT. AGNIESZKA SADOWSKA / AGENCJA GAZETAFot.Agnieszka Sadowska / AG

Bociani poranek na Mazurach Bociani poranek na Mazurach fot. Shutterstock

Mazurski Park Krajobrazowy

Mazurski Park Krajobrazowy

Gdzie: województwo warmińsko-mazurskie

Chroni jezioro Śniardwy i długi na 100 kilometrów, podobno najpiękniejszy w Polsce, szlak kajakowy na Krutyni. Swoimi granicami obejmuje również inne mazurskie sławy, jeżeli chodzi o jeziora, a więc m.in. Bełdany i Łuknajno. To kraina wilków, łosi, żółwi błotnych i sokołów, a sporadycznie można zobaczyć tutaj również rysia. Park krajobrazowy chroni fragment dzikiej Puszczy Piskiej. Perełką mazurskiego świata zwierzęcego jest kiełża - mały, brzydki skorupiak, który stanowi unikat na skalę europejską. Jest reliktem epoki polodowcowej. Jeziora mazurskie znajdują się też pod ochroną jedenastu rezerwatów przyrody, są plany, by z całego obszaru wyodrębnić park narodowy.

Spływ kajakowy Krutyniąfot. Shutterstock

Suwalski Park Krajopbrazowy/CC BY Poland MFA/Flickr.com Suwalski Park Krajopbrazowy/CC BY Poland MFA/Flickr.com Suwalski Park Krajopbrazowy/CC BY Poland MFA/Flickr.com

Suwalski Park Krajobrazowy

Suwalski Park Krajobrazowy

Gdzie: województwo podlaskie

Najgłębsze jezioro w kraju, czyli Hańczę, chroni z kolei Suwalski Park Krajobrazowy. To jednocześnie najstarszy park tego typu w Polsce. Granicami obejmuje polodowcowe tereny północno-wschodniej Polski z licznymi pagórkami morenowymi i dolinami rzecznymi, które ukształtował lądolód skandynawski. To jeden z nielicznych parków przyrodniczych, którego atutem są nie zwierzęta, lecz krajobraz. Owszem, żyją tutaj m.in. tchórze i bobry europejskie, ale żeby zobaczyć łosia albo wilka, trzeba pojechać np. 50 kilometrów dalej, do Puszczy Augustowskiej. Walorami położonej w dorzeczu Niemna krainy są formy rzeźby młodoglacjalnej: rynny, tarasy kemowe, ozy, sandry, zagłębienia wytopiskowe i mnóstwo innych.

Suwalszczyznafot. Shutterstock

N jak Narew - meandrujący po bagnistej dolinie górny odcinek rzeki stworzył taki labirynt koryt, odnóg i starorzeczy, że okrzyknięto go 'polską Amazonią'. W trzcinach i zaroślach żyje ponad 200 gatunków ptaków, w tym zagrożone wyginięciem sowa błotną, czy błotniak łąkowy, można tu też wypatrzeć bobra, piżmaka albo wydrę, a na brzegu - przycumowaną tradycyjną łódkę-pychówkę. Niedaleko Tykocina - swoją drogą wartego wizyty, malowniczego miasteczka na lewym brzegu - znajduje się wioska bociania Pentowo, a w niej gospodarstwo, w którym potrafi zamieszkać nawet 30 bocianich par! N jak Narew - meandrujący po bagnistej dolinie górny odcinek rzeki stworzył taki labirynt koryt, odnóg i starorzeczy, że okrzyknięto go 'polską Amazonią'. W trzcinach i zaroślach żyje ponad 200 gatunków ptaków, w tym zagrożone wyginięciem sowa błotną, czy błotniak łąkowy, można tu też wypatrzeć bobra, piżmaka albo wydrę, a na brzegu - przycumowaną tradycyjną łódkę-pychówkę. Niedaleko Tykocina - swoją drogą wartego wizyty, malowniczego miasteczka na lewym brzegu - znajduje się wioska bociania Pentowo, a w niej gospodarstwo, w którym potrafi zamieszkać nawet 30 bocianich par! Polska. Narew / shutterstock

Bagienna Dolina Narwi

Bagienna Dolina Narwi

Gdzie: polsko-białoruskie

W 2012 roku dolina Narwi została okrzyknięta topowym kierunkiem dla turystów, którzy lubią aktywnie wypoczywać. Za taki uznała ją Polska Organizacja Turystyczna. Na rozlewiskach Narwi znajduje się park narodowy, w którym żyją rzadkie gatunki zwierząt przede wszystkim ptaków. Można tutaj zobaczyć m.in. bielika zwyczajnego, bojownika bataliona, gronostaje i tchórze. Oprócz obserwatorów zwierząt i ornitologów nad Narwią doskonale poczują się również kajakarze. Rzeka zyskała sobie przecież miano polskiej Amazonki. Nic dziwnego - jest dzika, a miejscami bardzo kręta. Każdy turysta na pewno odetchnie tu pełną piersią, bo nie dość, że powietrze jest czyste, to i tłumów nie ma.

Bagienna Dolina Narwifot. Shutterstock

Żubr w Białowieskim Parku Narodowym Żubr w Białowieskim Parku Narodowym fot. Shutterstock

Białowieski Park Narodowy

Białowieski Park Narodowy

Gdzie: województwo podlaskie

Symbolem Tatr jest niedźwiedź, Bieszczad - wilk, Biebrzy - batalion, za to w Puszczy Białowieskiej niepodzielnie króluje żubr. Oprócz słynnego mieszkańca jeszcze przynajmniej jedno wyróżnia ją na tle innych parków w Polsce - chroni najstarszą europejską puszczę. Ta dzika kraina, pokryta uroczyskami i wydmami, wyrosła w widłach Narwi i Bugu na pograniczu polsko-białoruskim, po którym swobodnie mogą poruszać się piesi turyści. Żyją w niej również rysie, wilki, jelenie, sowy i wiele innych, często zagrożonych gatunków zwierząt, natomiast różnorodność rzadkich roślin i masywnych, wiekowych drzew jest tutaj równie imponująca, co fauny. Trudno o drugie bardziej dzikie miejsce w Polsce. To bez wątpienia najprężniej pracujące Zielone Płuca Polski.

Puszcza Białowieskafot. Shutterstock

,ewia Łacha / Fot. Renata Dąbrowska / Agencja Gazeta ,ewia Łacha / Fot. Renata Dąbrowska / Agencja Gazeta ,ewia Łacha / Fot. Renata Dąbrowska / Agencja Gazeta

Mewia Łacha

Mewia Łacha

Gdzie: Wyspa Sobieszewska

Wśród najczystszych miejsc w kraju, które tworzą obszary Zielonych Płuc Polski, warto wskazać też na te mniejsze i mniej popularne, a przynajmniej pozostające poza zasięgiem masowych turystów. Mewia Łacha leży na gdańskiej Wyspie Sobieszewskiej. Jest ostoją kilkuset par mew i rybitw, a u jej brzegów można zobaczyć foki. Szczególnie te ostatnie przyciągają w to miejsce ludzi, ale przed wzrokiem ciekawskich mają chronić je wytyczone poza siedliskami ścieżki turystyczne. Mewia Łacha jest jednym z nielicznych w województwie pomorskim rezerwatów przyrody. Zielone Płuca Polski tworzy cały kompleks lasów w rejonie Ujścia Wisły.

Plaża na wyspie Sobieszewskiejfot. Karina Jarzyńska/CC/Wikipedia

Puszcza Knyszyńska. To druga wielka puszcza po Puszczy Białowieskiej na Podlasiu. Jest mniej popularna od tej pierwszej, ale dorównuje jej urodą. Porośnięta bujnymi lasami i pokryta bagnami Puszcza Knyszyńska jest bardzo słabo przekształcona przez człowieka, dlatego żyje tutaj sporo dzikich zwierząt np. żubry. Puszcza Knyszyńska. To druga wielka puszcza po Puszczy Białowieskiej na Podlasiu. Jest mniej popularna od tej pierwszej, ale dorównuje jej urodą. Porośnięta bujnymi lasami i pokryta bagnami Puszcza Knyszyńska jest bardzo słabo przekształcona przez człowieka, dlatego żyje tutaj sporo dzikich zwierząt np. żubry. Puszcza Knyszyńska / shutterstock

Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej

Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej

Gdzie: województwo podlaskie

To druga co do wielkości puszcza po Puszczy Białowieskiej na Podlasiu. Jest mniej popularna od swojej sąsiadki, ale urodą na pewno jej dorównuje. Tak samo jak lasy w Białowieży i te świerkowo-sosnowe w Puszczy Knyszyńskiej kończą się za granicą Polski na Białorusi. Pokryty mokradłami obszar należy do najsłabiej przekształconych przez człowieka w Polsce. Dlatego siedliska ma tutaj mnóstwo gatunków dzikich zwierząt. Do puszczy zaglądają m.in. żubry.

14.06.2008 PUSZCZA KNYSZYNSKA , DZIECIOL TROJPALCZASTY , SAMIEC  PRZY DZIUPLI Z MLODYM      FOT. ADAM WAJRAK / AGENCJA GAZETA Fot. Adam Wajrak / Agencja Gazeta

Drwęca/AG Drwęca/AG Drwęca/AG

Rzeka Drwęca

Rzeka Drwęca

Gdzie: Pojezierze Mazurskie i Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie

Z Drwęcą wiąże się parę osobliwości, które sprawiają, że jest jedną z najciekawszych rzek na mapie Polski. Przede wszystkim jako jedyna rzeka w kraju na całej swej długości chroni ją rezerwat przyrody. Drwęca jest jednocześnie najdłuższym rezerwatem ichtiologicznym. To też jedna z najczystszych rzek w kraju, a przynajmniej kiedyś miała taką opinię. Na pewno jest popularnym celem wycieczek kajakarzy, a o atrakcyjności jej krajobrazu stanowią piaszczyste skarpy i porośnięte wierzbami łąki. Drwęca jest znakomita dla początkujących kajakarzy. Spływ nią można połączyć z wycieczką odnogami Kanału Elbląskiego.

Przyczółek Samborowo nad rzeką Drwęcąfot. GringoPL/CC/Wikpedia

Żuławy. Spora część położonych w delcie Wisły Żuław leży w depresji. Dlatego niektórzy doskonale pamietają je z lekcji geografii. Najniżej położony punkt znajduje się 1,8 m p.p.m. Na obrzeżach tej wyjątkowo malowniczej krainy leżą m.in. Gdańsk i Malbork. Żuławy. Spora część położonych w delcie Wisły Żuław leży w depresji. Dlatego niektórzy doskonale pamietają je z lekcji geografii. Najniżej położony punkt znajduje się 1,8 m p.p.m. Na obrzeżach tej wyjątkowo malowniczej krainy leżą m.in. Gdańsk i Malbork. Żuławy / Fot. Bogdan Groth / Wikimedia/CC

Najczystsze warmińsko-mazurskie

Najczystsze warmińsko-mazurskie

Ryzyko chorób układu oddechowego jest najmniejsze na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Aż 107 rezerwatów przyrody na tym obszarze wchodzi w skład Zielonych Płuc Polski, z czego dwadzieścia pozycji zajmują jeziora. Zanieczyszczenie pyłami w tym rejonie było najniższe też przynajmniej w 2010 roku. Tak jak inne regiony północno-wschodniej Polski warmińsko-mazurskie cechuje powietrze zakwalifikowane do klasy A, czyli najwyższej.

Maki na polach Warmiifot. Shutterstock