Czy te zabytki znikną? Sami je niszczymy [ZAGROŻONE ZABYTKI ŚWIATA]

Lista światowej sławy zabytków zagrożonych całkowitym zniszczeniem zwiększa się co roku. Tylko w wykazie UNESCO taki status mają 34 pozycje. Obiekty kultury popadają w ruinę najczęściej przez ludzkie zaniedbania. Bo albo jednymi nie interesujemy się wcale, albo nasze zainteresowanie nimi jest tak wielkie, że codziennie zadeptujemy je całym hordami. Które turystyczne perełki niedługo zmienią się nie do poznania? Będziecie zaskoczeni.
Codziennie Machu Picchu odwiedza 2,5 tysiąca osób. Byłoby dużo więcej, gdyby nie zakaz UNESCO / fot. Shutterstock Codziennie Machu Picchu odwiedza 2,5 tysiąca osób. Byłoby dużo więcej, gdyby nie zakaz UNESCO / fot. Shutterstock Codziennie Machu Picchu odwiedza 2,5 tysiąca osób. Byłoby dużo więcej, gdyby nie zakaz UNESCO / fot. Shutterstock

Peru. "Zadeptane miasto Inków" - Machu Picchu

Peru Machu Picchu - na listę zabytków zagrożonych wpisane przez Światowy Fundusz Zabytków.

Odkryte w 1911 roku przez Amerykanina Hirama Birghama Machu Picchu w Peru jest najlepiej zachowanym miastem z czasów inkaskich. Jeszcze jest, bo niedługo może okazać się, że ze słynnego "zaginionego miasta Inków" pozostaną tylko ślady butów masowo szturmujących je turystów z całego świata. Każdego dnia do ruin XVI-wiecznego miasta podróżuje maksymalnie 2500 osób. To limit wyznaczony Machu Picchu przez UNESCO w związku z alarmującymi statystykami - był rok, kiedy tę część Andów odwiedziło prawie 2,5 miliona przyjezdnych.

Szlak Inków, okolice Machu Picchu / fot. ShutterstockSzlak Inków, okolice Machu Picchu / fot. Shutterstock

Ruiny Machu Picchu / fot.ShuttersockRuiny Machu Picchu / fot.Shuttersock

W 2012 roku władze Peru ogłosiły szokującą wiadomość: zapowiedziały budowę nowego portu lotniczego w Chinchero niedaleko Cuzco, skąd najszybciej można się dostać do Machu Picchu. Co to oznacza? Rok 2017, w którym planowane jest otwarcie lotniska, może być rokiem zgłady inkaskiego miasta. Organizacja UNESCO bije na alarm i przestrzega przed wzmożonym ruchem turystów, którzy chodząc po nieodpowiednio zakonserwowanych pozostałościach miasta mogą je zwyczajnie zadeptać.

Mury miejskie otaczające Jerozolimę / fot. Shutterstock Mury miejskie otaczające Jerozolimę / fot. Shutterstock Mury miejskie otaczające Jerozolimę / fot. Shutterstock

Jerozolima. Czy mury Świętego Miasta runą?

Jerozolima Stare Miasto - na listę zabytków zagrożonych wpisane przez UNESCO.

Stare miasto w Jerozolimie znalazło się na liście obiektów UNESCO w 1981 roku. Zaledwie po roku dołączyło do wykazu zabytków zagrożonych. Powodem, dla którego tam trafiło, jest kiepski stan części okalających starą Jerozolimę fortyfikacji. Problem, o którym w ostatniej dekadzie regularnie informują archeolodzy, dotyczy m.in. fragmentów XVI-wiecznych murów w pobliżu zabytkowych Stajni Salomona, dziś całkowicie zamkniętych dla turystów. Ryzyko skruszenia dotyczy odcinków o łącznej długości 400 metrów.

Jerozolima - mury Starego Miasta / shutterstockJerozolima - mury Starego Miasta / shutterstock

Fortyfikacje okalają Wzgórze Świątynne i cztery dzielnice wyznaniowe: chrześcijańską, muzułmańską, żydowską i ormiańską. Ich grzbietem biegnie bulwar, którym przechadzają się turyści. Mimo kolejnych renowacji UNESCO nie zdecydowało się na usunięcie murów jerozolimskiego starego miasta z listy obiektów zagrożonych.

USA. Park Narodowy Everglades / shutterstock USA. Park Narodowy Everglades / shutterstock USA. Park Narodowy Everglades / shutterstock

USA. Amerykanie nie dbają o Park Narodowy Everglades

USA Park Narodowy Everglades - na listę zabytków zagrożonych wpisany przez UNESCO.

Może nie jest tak piękny jak Wielki Kanion czy Yellowstone, ale Park Narodowy Everglades na Florydzie ma inne walory - to największy w Stanach Zjednoczonych obszar dzikiej przyrody subtropikalnej. Everglades jest królestwem ponad 350 gatunków ptaków i 36 zagrożonych gatunków zwierząt, w tym pantery florydzkiej i manata karaibskiego. Po 21 latach na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 2010 roku park Everglades został przeniesiony do wykazu obiektów zagrożonych - wymaga natychmiastowej ochrony.

USA. Park Narodowy Everglades / shutterstockUSA. Park Narodowy Everglades / shutterstock

Do połowy XX wieku część mokradeł została osuszona i zdewastowana. Duży procent rzadkiej fauny i flory zniknął wtedy z powierzchni Ziemi. Po kilkudziesięciu latach od prac melioracyjnych dziś dają się we znaki ich negatywne skutki. Populacji wielu gatunków roślin i zwierząt do tej pory nie udało się zwiększyć, w związku z czym grozi im całkowite wyginięcie. Pieniędzy w kasie na ochronę Eveglades nieustannie brakuje.

Wielki Mur chiński Wielki Mur chiński fot. Shutterstock

Chiny. Wielki Mur Chiński grozi zawaleniem

Chiny Wielki Mur Chiński - na listę zabytków zagrożonych wpisany przez Światowy Fundusz Zabytków.

Nowemu cudowi świata i zabytkowi UNESCO, a przede wszystkim największej fortyfikacji świata, grozi częściowe zawalenie. I to wcale nie za sprawą turystów, którzy akurat Wielkiemu Murowi Chińskiemu nie robią zbytniej krzywdy - mur jest stabilny, ponieważ jego budowniczowie z czasów dynastii Ming dodali do zaprawy kleistego ryżu wymieszanego z wapnem. Prawdopodobnie dzięki tej "mieszance" Wielkie Mur Chiński w ogóle jeszcze stoi, choć sytuacja jest poważna. Od dłuższego czasu zmorą chroniących mur organizacji kultury są chińscy górnicy, którzy w odległości około 100 metrów od antycznej budowli nielegalnie kopią tunele i wydobywają z nich żelazo i miedź. Na wielu odcinkach, np. w Hebei, większa część fortyfikacji zapada się. W 2002 roku Światowy Fundusz Zabytków objął Wielki Mur Chiński ochroną.

Chiny. Wielki Mur ChińskiWielki Mur Chiński / Fot. Shutterstock

Ponieważ zabytkowe domy nie pasują do nowoczesnego wizerunku Kioto, Japończycy regularnie zastępują je betonowymi budynkami. / fot. Shutterstock Ponieważ zabytkowe domy nie pasują do nowoczesnego wizerunku Kioto, Japończycy regularnie zastępują je betonowymi budynkami. / fot. Shutterstock Ponieważ zabytkowe domy nie pasują do nowoczesnego wizerunku Kioto, Japończycy regularnie zastępują je betonowymi budynkami. / fot. Shutterstock

Japonia. Tradycyjne domy burzą nowoczesny krajobraz Kioto

Japonia Kioto - na listę zabytków zagrożonych wpisane przez Światowy Fundusz Zabytków.

Machiya, czyli drewniane piętrowe domy z XVII wieku, w których pracowali i mieszkali japońscy rzemieślnicy, wraz z całym miastem Kioto przetrwały drugą wojnę światową w nienaruszonym stanie. Współcześnie jednak zaczęły stanowić dla miasta niewygodny problem, który władze miejskie postanowiły dosłownie usunąć. Ponieważ zabytkowe domy nie pasują do nowoczesnego wizerunku Kioto, Japończycy regularnie zastępują je betonowymi budynkami. Na prośbę mieszkańców w 2010 roku machiya zostały objęte programem ochronnym Światowego Funduszu Zabytków. Do 2012 roku udało się zakonserwować kilka z nich.

Nowoczesne oblicze Kioto / fot. ShutterstockNowoczesne oblicze Kioto / fot. Shutterstock

Mali - meczet w Timbuktu / shutterstock Mali - meczet w Timbuktu / shutterstock Mali - meczet w Timbuktu / shutterstock

Mali. Manuskrypty z Timbuktu ocalone z pożaru

Mali. Manuskrypty z Timbuktu ocalone z pożaru

Mali Timbuktu - wpisane na listę zabytków zagrożonych przez UNESCO.

Chroniące zabytki organizacje takie jak UNESCO czy Światowy Fundusz Zabytków nie mogą chyba wyobrazić sobie gorszego scenariusza niż wojna, która w oka mgnieniu może zniszczyć wielowiekowy ludzki dorobek. Najsmutniejszym przykładem ostatnich dwóch lat jest największy na świecie suk w starożytnej części Aleppo, który we wrześniu minionego roku dosłownie strawiła wojna domowa w Syrii. Podobny los groził niedawno zabytkowemu Timbuktu w Mali, gdzie od początku 2012 roku toczy się konflikt między rządem a Tuaregami i ekstremistami islamskimi.

FILE - In this Friday, Feb. 1, 2013 file photo, Abdoulaye Cisse, who lives in the Timbuktu area, holds open a book at the Hamed Baba book repository, one of the world's most precious collections of ancient manuscripts, in Timbuktu, Mali. Islamists claimed they burned most of the holy books there, and for eight days the fire alarm blared inside the repository. But because of the ingenuity of the people of Timbuktu, who hid manuscripts in millet bags, the al-Qaida-linked extremists succeeded in destroying only 5 percent of the collection. (AP Photo/Harouna Traore, File)Fot. Harouna Traore AP

Po kwietniowym zajęciu miasta przez malijskich islamistów część starożytnych grobowców i dzieł sztuki Timbuktu została zrównana z ziemią, jako niezgodna z ortodoksyjnie rozumianym przez bojowników islamem. Przez kilka dni po odbiciu Timbuktu przez wojska francuskie świat kultury i nauki drżał w obawie o bezcenne manuskrypty znajdujące się w podpalonej przez uciekających rebeliantów bibliotece. Na szczęście większość z nich przetrwała katastrofę.

Barcelona Sagrada Familia / shutterstock Barcelona Sagrada Familia / shutterstock Barcelona Sagrada Familia / shutterstock

Barcelona. Świątyni Pokutnej Świętej Rodziny grozi szybka kolej AVE

Sagrada Familia w Barcelonie - na listę zabytków zagrożonych wpisana przez Światowy Fundusz Zabytków.

W 2010 roku na jednej z wież Świątyni Pokutnej Świętej Rodziny, bardziej znanej pod nazwą Sagrada Familia, zawisł plakat z literami: SOS. Między innymi w taki sposób mieszkańcy Barcelony protestowali przeciwko budowie pod samą świątynią tunelu superszybkiej kolei AVE. Głos w tej sprawie zajęło ponad 100 ekspertów z Hiszpanii i całego świata, w tym pięciu sędziów hiszpańskiego Sądu Najwyższego. Większość zgodnie orzekła, że budowa kolei w tym miejscu może mieć dla kościoła fatalne skutki. Sami budowniczowie Sagrady Familii nie byli jednak przeciwni takim planom, zapewniając, że budowla jest solidna.

Inny problem wiąże się z ryzykiem odpadnięcia pod wpływem wstrząsów płytek z wież, które mogą uderzyć w spacerujących wokół świątyni turystów. A codziennie odwiedza ją około 10 tysięcy osób. Nowej inwestycji przeciwni są też geologowie, którzy uważają, że grunt w tym miejscu jest zbyt piaszczysty, co grozi osuwiskiem katedry, oraz pracownicy placówek kulturowych wskazujący na łamanie zakazu prowadzenia w rejonie zabytków niebezpiecznych przedsięwzięć. Superszybka kolej z Madrytu do Barcelony ruszyła 9 stycznia 2013 roku.

Włochy Pompeje / shutterstock Włochy Pompeje / shutterstock Włochy Pompeje / shutterstock

Włochy. Stan kryzysowy dotknął Pompeje

Włoskie Pompeje - na listę zagrożonych zabytków wpisane przez Światowy Fundusz Zabytków.

Kiedy w lutym zeszłego roku ze ściany w Świątyni Jowisza w Pompejach odpadł spory fragment tynku, włoskie Obserwatorium ds. Dziedzictwa Kulturowego wszczęło alarm - starożytne miasto wymaga natychmiastowej interwencji. Dlaczego w słynnych, zniszczonych przez lawę w 79 roku Pompejach dzieje się bardzo źle, trzeba znów zapytać konserwatorów. Ci jako powód wskazują brak pieniędzy i faktycznie - zamiast ratować jedno z największych stanowisk archeologicznych na świecie, Włosi rzeczywiście stale kłócą się o pieniądze. A pomoc dla Pompejów musi nadejść już, bo pod wpływem wilgoci znikają całe połacie zabytkowych fresków, a ze ścian i sufitu odpada tynk. Aż 80% historycznych domów grozi całkowitym zawaleniem. Co roku przynajmniej kilka budynków znika z powierzchni Ziemi. To smutne i bulwersujące zarazem, ponieważ co roku Pompeje odwiedza 2,5 miliona turystów.

Chile. Kopalnia saletry w Humberstone / shutterstock Chile. Kopalnia saletry w Humberstone / shutterstock Chile. Kopalnia saletry w Humberstone / shutterstock

Chile. Kopalnie saletry w Humberstone i Santa Laura bez konserwatora

Chile Humberstone i Santa Luara - na listę zabytków zagrożonych wpisane przez UNESCO.

Humberstone i Santa Laura to wymarłe bliźniacze miasteczka górnicze, które wyrosły na pustkowiu w Chile. Funkcjonowały prężnie do końca pierwszej wojny światowej, zanim na rynku saletry, której wydobyciem parali się mieszkańcy Humberstone i Santa Laury, nie nastąpił kryzys. W rafineriach Humberstone i Santa Laury pracowali robotnicy z Chile, Boliwii i Peru, którzy stworzyli tutaj własny światek kulturowy. W latach czterdziestych zaczęli go systematycznie opuszczać, obie osady na dobre wyludniły się dwadzieścia lat później, kiedy zamknięto fabryki.

Chile - Humberstone / shutterstock  Chile - Humberstone / shutterstock

Mimo że dziś porzucone osady zasilają gotówką turyści, wymagają one znacznie większej uwagi. Zachowane w całości domy i fabryki są w fatalnym stanie z kilku względów. Po pierwsze znajdują się niedaleko Atacamy, jednej z najsuchszych pustyń na świecie, a więc panujące tu trudne warunki sprzyjają niszczeniu zabytków. Po drugie budynki nie są odpowiednio chronione i konserwowane. Po trzecie teren, na którym leżą jest narażony na trzęsienia Ziemi, ostatnie poważnie uszkodziło część zabudowań obu miast. W 2005 roku UNESCO wpisało Humberstone i Santa Laurę od razu do rejestru zabytków zagrożonych.

Zabid dawniej / flickr.com fot. Ahron de Leeuw Zabid dawniej / flickr.com fot. Ahron de Leeuw Zabid dawniej / flickr.com fot. Ahron de Leeuw

Jemen. Czy Zabid utraci status zabytku UNESCO?

Zabid w Jemenie - na listę zabytków zagrożonych wpisane przez UNESCO.

Średniowieczna stolica Jemenu i centrum duchowe muzułmanów ma coraz mniej ze swej dawnej świetności - Zabid popada w ruinę. Szybkie budowanie nowych budynków idzie w parze ze złą konserwacją starych, które w miejscu skruszeń wypełnia się nieodpowiednimi materiałami. Większość zabytkowych domów ustąpiła miejsca betonowanym budynkom, natomiast te, które przetrwały architektoniczną rewolucję, są dziś w opłakanym stanie - 40% budowli wymaga natychmiastowej renowacji. Odkąd miasto zaczęło się unowocześniać nie bacząc na na istniejące obiekty historyczne, organizacja UNESCO zaalarmowała, że daleko posunięte zaniedbania mogą doprowadzić do utraty prestiżowego statusu nadanego dawnej jemeńskiej stolicy przez UNESCO.

W czasach świetności Zabid liczył 86 meczetów. Spośród kilku zachowanych obecnie najwięcej uwagi przykuwa Wielki Meczet, a także starożytny suk wraz z ocalałymi tradycyjnymi domami.

Więcej o: