Madagaskar: wyspa skarbów natury

Madagaskar to najstarsza na świecie wyspa, położona nieopodal wschodnich wybrzeży Afryki. Przez wieki ta kraina zamglonych gór, bujnych lasów deszczowych oraz terenów pustynnych pozostała nietknięta przez człowieka i cywilizację. Czas poznać mieszkańców tej niezwykłej wyspy, której 80 proc. fauny i flory Madagaskaru nie występuje nigdzie indziej na Ziemi.
Madagaskar - lemury / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - lemury / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - lemury / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - lemury

Madagaskar - lemury

Popularna bajka sprawiła, że niektórzy sądzą, iż wyspę zamieszkują pingwiny. To nieprawda, choć nie brakuje na Madagaskarze zadziwiających gatunków zwierząt. Niekwestionowanymi gwiazdami wyspy są lemury. Po premierze filmu animowanego z sympatycznym królem Julianem w jednej z głównych ról, oglądający kojarzą te zwierzęta głównie z gatunkiem katta, którego znakiem rozpoznawczym jest prążkowany biało-czarny ogon. Ale Madagaskar zamieszkuje kilkanaście innych gatunków tych sympatycznych stworzeń. Jednym z nich jest Eulemur (Eulemur coronatus), żyjący na terenie rezerwatu Ankarana na północy wyspy. Obszar chroniony stworzono ze względu na unikalne dla tego miejsca, powstałe w wyniku erozji skał wapiennych, ostre jak brzytwa formacje skalne. Eulemury jako jedyni przedstawiciele swojej rodziny potrafią zwinnie i bez uszczerbku na zdrowiu przemieszczać się między strzelistymi skałami.

A Ring-tailed lemur jumping with baby.Madagaskar - lemury / Animal Planet /BBC/

Madagaskar - sifaka / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - sifaka / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - sifaka / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - sifaka

Madagaskar - sifaka

Kolejny ciekawy gatunek lemura to sifaka. Ubarwianie tych zwierząt zależy od klimatu, w którym żyją. Te zamieszkujące wilgotny północny wschód wyspy są ciemniejsze, a te z gorącego południa prawie białe. Niestety lemury te są zagrożone wyginięciem ze względu na niszczenie ich naturalnych siedlisk przez człowieka. Szacuje się, że na świecie pozostało zaledwie 200 osobników tego gatunku. A zwierzę to jest kolejnym cudem Madagaskaru - dzięki fałdzie skórnej między ramieniem a tułowiem może wykonywać bardzo długie skoki, podobne do lotu. Odwiedzających Madagaskar, którzy będą mieli okazję spotkać sifaki, z pewnością rozbawi ich specyficzny taniec. Zwierzęta te żyją w grupach od 3 do 5 osobników. Przemieszczając się po ziemi, wykonują podskoki przypominające kroki polki.

A Verreaux's Sifaka on the ground.Madagaskar - sifaka / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - lemur katta / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - lemur katta / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - lemur katta / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - katta

Madagaskar - katta

Oczywiście nie mogło zabraknąć w zestawieniu wspominanego na początku lemura katta. Znakiem rozpoznawczym tego zwierzęcia jest bez wątpienia długi ogon (do 40 cm) w czarno białe prążki, za którego pomocą katta sygnalizują swoją obecność. Co ciekawe, jest on tak długi jak całe ciało lemura. Katta poruszają się w stadach od 5 do 20 osobników i prowadzą naziemny tryb życia. Młode, których zwykle rodzi się dwójka, pozostają pod opieką matki. Pierwsze dwa tygodnie po urodzeniu spędzają przyczepione od brzucha rodzicielki, później przenoszą się na jej grzbiet, gdzie pozostają do momentu ukończenia pierwszego miesiąca życia.

Madagaskar - tenrek zwyczajny / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - tenrek zwyczajny / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - tenrek zwyczajny / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - tenrek zwyczajny

Madagaskar - tenrek zwyczajny

Tenrek to kolejna ze zwierzęcych osobliwości Madagaskaru - jest największym z owadożernych ssaków. Wyglądem przypomina jeża skrzyżowanego z tapirem. Aktywny nocą, kiedy wraz z rodziną udaje się na żer. A ponieważ w ciemnościach łatwo się zgubić, natura wyposażyła tenreki tak, by mogły porozumiewać się na odległość. Robią to za pomocą specjalnych kolców umieszczonych na grzbiecie. Poruszając się, wydają one charakterystyczny dźwięk, podobny do skrobania. To pozwala osobnikom zlokalizować położenie grupy, gdy oddzielą się od niej. Co ciekawe tenreki bardzo licznie się rozmnażają - w jednym miocie może być  nawet 32 młodych. Dlatego samice tego gatunku mają największa wśród ssaków liczbę sutków - 24. Choć tenrek jest gatunkiem endemicznym Madagaskaru, można go także spotkać na Seszelach, Mauritiusie i Komorach, gdzie został przywieziony przez człowieka.

Madagaskar - fossa / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - fossa / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - fossa / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - fossa

Madagaskar - fossa

Fossa to podobny do wielkiego kota największy z ssaków drapieżnych zamieszkujących Madagaskar. Zwierzęta te mają reputację agresywnych stworzeń, ale związane jest to ściśle z okresem godowy. Fossy polują na lemury, jaszczurki, ptaki, ale zdarza się, że wyrządzają szkody w hodowlach. Natura doskonale przystosowała te drapieżniki do wspinania się po drzewach. Fossy mają zatem chowane pazury, elastyczne kostki i łapy pokryte grubymi opuszkami - wszystko po to, by mogły swobodnie przeskakiwać między pniami. Równowagę utrzymują za pomocą długiego ogona. Gatunek jest niestety zagrożony wymarciem.

Madagaskar - żółw madagaskarski / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - żółw madagaskarski / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - żółw madagaskarski / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - żółw madagaskarski

Madagaskar - żółw madagaskarski

Mieszkaniec północno-zachodniej części wyspy to gatunek endemiczny i najrzadszy żółw lądowy na świecie. Niestety ze względu na wielką popularność wśród nielegalnych handlarzy zwierzętami oraz wypalanie lasów - krytycznie zagrożony wyginięciem. Dlatego organizacje zajmujące się ochroną przyrody podejmują próby rozmnażania tych zwierząt w niewoli. Żółwie madagaskarskie dorastają do 45 cm długości. Ich znakiem rozpoznawczym jest kopulasta, brązowo-żółta skorupa.

Madagaskar - żyrafka madagaskarska / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - żyrafka madagaskarska / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - żyrafka madagaskarska / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - żyrafka madagaskarska

Madagaskar - żyrafka madagaskarska

Patrząc na ten endemiczny dla Madagaskaru gatunek chrząszcza można odnieść wrażenie, że przybył on na nią z innej planety. Malutki owad jest czarny z wyjątkiem czerwonej pokrywy skrzydeł. Jego znakiem rozpoznawczym jest wydłużona szyja, której chrząszcz zawdzięcza swoją nazwę. Żyrafki mają tylko 25 mm długości, ale są bardzo silne. Samce używają mocnych nóg do walki o samice. Te zaś z kolei wykorzystują odnóża, by przygotować bezpieczne schronienie dla potomka. Najpierw samica w odpowiedni sposób przegryza liść, w którym chce złożyć jajo. Następnie odnóżami składa go na pół i roluje. W powstałym rulonie umieszcza jajo i domyka brzegi liścia, na końcu przegryza jego ogonek i szczelne zawiniątko ląduje na ziemi. Ponieważ dla mijających go zwierząt wygląda jak zwykły liść, młoda żyrafka rozwija się bezpiecznie i spokojnie.

Madagaskar - furcifer labordi / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - furcifer labordi / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - furcifer labordi / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - Furcifer labordi

Madagaskar - Furcifer labordi

Pod tą tajemniczą nazwą kryje się jeden z przedstawicieli rodziny kameleonowatych. Ciekawostką jest, że samice tych kameleonów żyją zaledwie 4-5 miesięcy. Ze złożonych w kwietniu jaj, w listopadzie wykluwają się młode. W ciągu zaledwie 8 tygodni osiągają one dojrzałość płciową i zaczynają rozród. W kwietniu samice składają jaja i wkrótce potem umierają.

Madagaskar - kameleon karłowaty / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - kameleon karłowaty / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - kameleon karłowaty / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - kameleon karłowaty

Madagaskar - kameleon karłowaty

To kolejny osobliwy przedstawiciel kameleonów, które obok lemurów są znakiem rozpoznawczym Madagaskaru. Ten gad to prawdziwy mikrus - osiąga max. długość 45 mm. Mniejszy od niego jest jedynie odkryty w tym roku gatunek Brookesia micra, osiągający długość 25 mm (razem z ogonem).

Madagaskar - osy jedzące kijanki / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - osy jedzące kijanki / fot. Animal Planet /BBC/ Madagaskar - osy jedzące kijanki / fot. Animal Planet /BBC/

Madagaskar - osy jedzące kijanki

Madagaskar - osy jedzące kijanki

Duża wilgotność lasów wschodniego Madagaskaru sprawia, że niektóre z żab drzewnych nie muszą składać jaj w wodzie. Otoczone przeźroczystą wydzieliną kijanki pozostawione są na ogromnych liściach tropikalnych drzew tuż nad brzegiem rzeki. To sprawia, że młode stają się łakomym kąskiem dla latających mieszkańców wyspy, zwłaszcza os. Owady podlatują do bezbronnych stworzeń, żuwaczkami rozrywają ochrona błonę i wyciągają poszczególne kijanki. Drgania wywoływane przez osę próbującą zdobyć pożywienie są sygnałem alarmowym dla pozostałych kijanek. Starają się one uciec przed zagrożeniem - w tym celu przemieszczają się na krawędź liścia i wraz z ochronną wydzieliną spływają w dół, by wpaść prosto do rzeki. Jeśli mają szczęście i nie spotkają żadnego z pływających zagrożeń, mają szansę stać się dorosłymi żabami.

"Madagaskar" - emisja na kanale Animal Planet

Wyspa skrajności - wschodnie wybrzeża pokryte są gęstymi lasami deszczowymi, zaś południe i zachód to rozległa pustynia. Dom dla setek unikalnych gatunków roślin i zwierząt. To jedyne w swoim rodzaju miejsce może zostać zmienione na zawsze przez bezmyślne działanie człowieka. "Madagaskar", od 28 grudnia, w piątki, o godz. 21.00 na kanale Animal Planet.