Zamki nad Loarą

Dolina Loary z licznymi rezydencjami królów i arystokratów należy do najbardziej znanych i najchętniej odwiedzanych okolic Francji. Olśniewające formą i malowniczym położeniem zamki tworzą tak niezwykły zespół architektoniczny, że cały obszar między Sully-sur-Loire a Angers figuruje na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.
Zamki nad Loarą - Chateau de Blois / Shutterstock Zamki nad Loarą - Chateau de Blois / Shutterstock Zamki nad Loarą - Chateau de Blois / Shutterstock

Zamki nad Loarą - Chateau de Blois

Zamki nad Loarą - Chateau de Blois

Dumnie wznoszący się na wzgórzu nad miastem i Loarą zamek królewski - Chateau Royal,  to najważniejsza atrakcja Blois. Pierwsze umocnienia wzniesiono tu w VI w., potem warowną siedzibę założyli potężni hrabiowie Blois. Z pierwszego, średniowiecznego zamku do dziś przetrwała tylko obronna wieża Foix i Sala Stanów z XIII w. W dwunawowej sali z odkrytą więźbą dachową dwukrotnie zebrały się francuskie Stany Generalne, co tłumaczy genezę nazwy.

Wielka przebudowa zamku na nowożytną rezydencję, w której funkcje obronne miały już tylko znaczenie symboliczne, zaczęła się po 1498 r., gdy na tronie zasiadł król Ludwik XII. Wybudowano wówczas skrzydło wschodnie, zwane Aile Louis XII (skrzydło Ludwika XII), wraz z zachowanymi tylko częściowo skrzydłem południowym i kaplicą. Późnogotycką ceglano-kamienną budowlę wyróżnia konny posąg króla nad główną bramą oraz arkady parteru od strony dziedzińca.

Najwspanialsze, północne skrzydło Franciszka I, wybudowano w stylu renesansowym z inicjatywy króla Franciszka I po 1515 r. Powstała wtedy wysoka fasada od strony północnej z dwoma poziomami loggii arkadowych, krużgankiem pod stromym dachem oraz malowniczymi wykuszami. Wówczas też postawiono ośmioboczną klatkę schodową od strony dziedzińca, prawdziwą perełkę renesansowego zdobnictwa. Ostatnią przebudowę zarządził w 1635 r. władający zamkiem brat króla Ludwika XIII, Gaston Orleański. Po śmierci Gastona zamek przeważnie stał opustoszały - przejściowo przez dwa ostatnie lata życia do śmierci w 1716 r. mieszkała w nim Maria Kazimiera de la Grange d'Arquin, czyli Marysieńka Sobieska.

Zamek w Blois znany jest z efektownych pokazów typu "światło i dźwięk". Przywołują one ważne zdarzenia w historii zamku, a przy tym olśniewają ciekawym i wielobarwnym oświetleniem zabytkowej budowli.

.

zamek chambord, francja, loara zamek chambord, francja, loara Fot. Shutterstock

Zamki nad Loarą - Chateau de Chambord

Zamki nad Loarą - Chateau de Chambord

Ukryty w sercu rozległych lasów, na skraju małej osady, ogromny zamek Chambord jest najświetniejszym przykładem wczesnego renesansu francuskiego. Bajkowy wygląd nadają budowli sterczące ponad szarymi łupkowymi dachami dziesiątki ozdobnych lukarn i kominów w białym kamieniu. Najpiękniej zamek wygląda o zachodzie słońca, gdy mury złocą się w jego promieniach.

Budowę z rozkazu króla Franciszka I rozpoczęto w 1519 r., wybierając na miejsce rezydencji dawny zameczek hrabiów Blois. Ogromne koszty sprawiły, że prace przeciągały się wiele lat. Wiele poszlak wskazuje na to, że autorem koncepcji zamku mógł być sam Leonardo da Vinci, podejmowany przez Franciszka I w niedalekim Amboise. Prawie na pewno był on pomysłodawcą centralnej wieży-latarni, mieszczącej paradne schody. Król, którego inicjał, czyli wielka litera "F" oraz herbowa salamandra przewijają się w dekoracjach rezydencji, szybko stracił zapał i niedokończony zamek popadł w ruinę. Od całkowitego zniszczenia uratował go Gaston Orleański, rezydujący tu do śmierci w 1660 r., po nim zaś zamkiem zainteresował się Ludwik XIV, który chętnie w nim przebywał. Król nakazał przebudowę wnętrz, wtedy też uregulowano przepływającą obok rzekę Cosson i zbudowano oblane kanałami tarasy ogrodowe.

Krótkim, ale dla Polaków ważnym epizodem w historii Chambord były lata 1725-1733, gdy mieszkał w nim Stanisław Leszczyński. Zdetronizowany król polski otrzymał zamek od Ludwika XV, który pojął za żonę córkę Leszczyńskiego. Ten jednak nie przepadał za swą olśniewającą rezydencją, było w niej bowiem wilgotno i zimno, a wyziewy z okolicznych mokradeł jakoby przeszkadzały mu spać.

W trakcie zwiedzania zamkowych sal wchodzi się na tarasy, z których można się przyjrzeć ozdobnym kominom oraz zieleni lasów wokół rezydencji. Choć nie zwiedza się wszystkich 440 sal zamkowych połączonych 75 klatkami schodowymi i ogrzewanymi przez 365 kominków, to i tak spacerując po Chambord łatwo zagubić się w kolejnych skrzydłach, przejściach i zakamarkach. Po wyjściu z budynku można popływać łódkami lub rowerami wodnymi po kanałach.

Zamki nad Loarą - zamek Cheverny / Shutterstock Zamki nad Loarą - zamek Cheverny / Shutterstock Zamki nad Loarą - zamek Cheverny / Shutterstock

Zamki nad Loarą - Chateau de Cheverny

Zamki nad Loarą - Chateau de Cheverny

Jasne mury zamku Cheverny najładniej prezentują się w długiej perspektywie starej alei - czyli szosy D102 z Contres. Zamek w niczym nie przypomina najsłynniejszych rezydencji nad Loarą, ponieważ nie ma nic wspólnego z obronnością - jest to idealnie symetryczny, charakteryzujący się wspaniałymi proporcjami pałac barokowy.

Reprezentuje styl charakterystyczny dla panowania króla Ludwika XIII. Wybudował go najwierniejszy doradca króla Henryka IV Burbona, gubernator Blois, hrabia Henryk Hurault, w miejscu średniowiecznej budowli. Prace przy wnoszeniu rezydencji prowadzono w latach 1624-1634. Potomkowie hrabiego na pewien czas utracili zamek, ale zdołali go odzyskać w XIX w. i od tego czasu aż do dziś pozostają jego właścicielami. Podtrzymują oni tradycje dworskiego życia oraz słynnych polowań z nagonką, utrzymując na ich potrzeby sforę niemal 100 psów myśliwskich. A otwierając podwoje swojej posiadłości dla zwiedzających w 1922 r., byli prekursorami, którzy następnie znaleźli nad Loarą wielu naśladowców.

Wnętrza pałacu także nie są podobne do większości zamków nad Loarą, zachowały bowiem do dziś oryginalny wystrój. Pełne przepychu sale zdobią wspaniałe boazerie, okazałe kominki, wielkie arrasy oraz liczne obrazy i cenne meble. W najwspanialszych komnatach znajdują się wspaniałe panneaux (obramowane płaszczyzny ścienne wypełnione dekoracją) z cyklem malowideł ilustrujących przygody Don Kichota. W dużej Salle d'Armes (Zbrojownia), boazeriami i polichromowanym stropem, wystawiono kolekcję zbroi i uzbrojenia, z kolei Grand Salon (Wielki Salon) szczyci się okazałym kominkiem, obrazami i pięknymi meblami. Słynna Chambre du Roi (Komnata Królewska) nigdy co prawda nie gościła monarchy, ale można w niej zobaczyć wielkie gobeliny z XVII w. z historią mitologicznego Ulissesa oraz malowany kasetonowy strop.

Z zamkiem sąsiadują zabudowania gospodarcze, m.in. psiarnia oraz Salle des Trophées (Sala Trofeów) z tysiącami jelenich poroży i innymi trofeami myśliwskimi. W pobliżu powstała ekspozycja Secrets de Moulinsart (Tajemnice Zamku Moulinsart), poświęcona ulubionemu bohaterowi komiksowemu Francuzów, Tintinowi. Twórca komiksu, Hergé, wzorował się na Cheverny, rysując zamek Moulinsart, siedzibę przyjaciela Tintina, kapitana Haddocka.

Zamki nad Loarą - Zamek Chaumont / Shutterstock Zamki nad Loarą - Zamek Chaumont / Shutterstock Zamki nad Loarą - Zamek Chaumont / Shutterstock

Zamki nad Loarą - Chateau de Chaumont

Zamki nad Loarą - Chateau de Chaumon

Zamek Chaumont w miejscowości Chaumont-sur-Loire to niewielka, urocza budowla, wybudowana na samej krawędzi skarpy na południowym brzegu Loary. U stóp zamku, wzdłuż stromego zbocza rozłożyła się miejscowość złożona z ciągu kamiennych domków.

Wyjątkowo malownicze położenie sprawia, że Chaumont uchodzi za jedno z najpiękniejszych miejsc nad Loarą. Pierwsza warownia powstała w X w., wzniesiona przez hrabiów Blois dla ochrony ich posiadłości przed najazdami z Andegawenii. Wkrótce potem zamek znalazł się w rękach rodu d'Amboise. Ich zamieszanie w spisek przeciwko królowi Ludwikowi XI zaowocowało w 1465 r. zrównaniem warowni z ziemią z rozkazu króla.

Rekonstrukcja budowli przeciągnęła się do drugiej połowy XVI w., kiedy jej właścicielką została Diana de Poitiers, kochanka Henryka II, wyrzucona po jego śmierci z ukochanego Chenonceau przez żonę monarchy, Katarzynę Medycejską. Obecny wygląd zamku to efekt późniejszych zmian - wyburzenia w XVIII w. północnego skrzydła, co otwarło dziedziniec na Loarę, oraz wielkich prac renowacyjnych w XIX w.

Rezydencja ma trzy skrzydła flankowane cylindrycznymi basztami. Na wewnętrzny dziedziniec, otwarty ku Loarze, wchodzi się po moście zwodzonym przez bramę w narożniku fortecy, ujętej w dwie masywne wieże. Wnętrza w dużej części ogołocone są z wyposażenia. Zwiedzanie obejmuje wizytę w XIX-wiecznych stajniach z dziwaczną narożną wieżą.

Zamki nad Loarą - zamek d'Amboise / Shutterstock Zamki nad Loarą - zamek d'Amboise / Shutterstock Zamki nad Loarą - zamek d'Amboise / Shutterstock

Zamki nad Loarą - Chateau d'Amboise

Zamki nad Loarą - Chateau d'Amboise

Zamek w Amboise stoi na skalnym płaskowyżu ograniczonym od północy przez Loarę, a od południa przez dolinę rzeki Amasse. Od strony wschodniej, gdzie było jedyne przejście, osłania go szeroka fosa. Strategiczne znaczenie tego miejsca sprawiło, że umocniony gród miało tu już celtyckie plemię Turonów.

W 1434 r. Karol VII skonfiskował zamek, zatrzymując go jako swą rezydencję. Obecne budynki są dziełem jego następców, Karola VIII i Ludwika XII, a z wcześniejszych budowli pozostała tylko część murów obronnych z basztami. Potem zamek podupadł, służył przez pewien czas za więzienie, a następnie był własnością orleańskiej linii Burbonów. Dużą część zabudowań zburzono na początku XIX w. Po upadku Napoleona zamek wrócił do rodziny Burbonów orleańskich, pozostając w rękach ich potomków do dziś.

Do naszych czasów z rezydencji z okresu Karola VIII i Ludwika XII przetrwały tylko dwa skrzydła. Późnogotycki pawilon z arkadami parteru zawieszonymi ponad murem i Loarą oraz ozdobnymi sterczynami lukarn powstał za panowania Karola VIII, u schyłku XV w. Król ten uległ w zamku tragicznemu wypadkowi, uderzając głową we framugę niskich drzwi wychodka, w wyniku czego wkrótce zmarł.

Poprzeczne renesansowe skrzydło z narożnymi wieżyczkami i renesansowymi lukarnami wystawił w początku następnego wieku Ludwik XII. W murach obronnych zwracają uwagę ogromne cylindryczne baszty z końca XV w. - od strony Loary Tour Minimes, a od południa Tour Hurtault. Obie mieszczą w środku specjalne rampy, po których na zamek można było wjechać konno lub nawet powozem. Na jednej z baszt wznosi się miniaturowa późnogotycka Chapelle St-Hubert (kaplica św. Huberta) z bogato zdobionym portalem.

Wielka scena na tympanonie przedstawia adorację Matki Boskiej przez parę królewską - Karola VIII i Annę Bretońską, niżej zaś pokazano legendę o św. Hubercie. Wnętrza zamku rozczarowują, choć z okien i tarasów roztacza się piękny widok na Loarę. Na uwagę zasługuje jedynie okazała Salle des Etats (Sala Stanów) z ogromnym kominkiem i sklepieniem wspartym na smukłych kolumnach.

Zamki nad Loarą - zamek Chenonceau / Shutterstock Zamki nad Loarą - zamek Chenonceau / Shutterstock Zamki nad Loarą - zamek Chenonceau / Shutterstock

Zamki nad Loarą - Chateau de Chenonceau

Zamki nad Loarą - Chateau de Chenonceau

Zamek Chenonceau stanął w XVI w. w miejscu XIII-wiecznej warowni szlacheckiej. Przez wielu uważany jest za najpiękniejszy z grupy zamków nad Loarą - jest budowlą rzeczywiście bajkową. Smukłe łuki, na których go zbudowano, spinają zielone brzegi rzeki Cher niczym starodawny most. W jej nurcie tuż powyżej zabytku niczym mała łódź tkwi skalista wysepka z kilkoma drzewami, a na brzegu rozciągają się piękne ogrody.

We wnętrzach przetrwało wiele pięknych mebli z różnych epok. Dekoracje uzupełniają liczne obrazy i gobeliny. W trakcie zwiedzania wchodzi się m.in. do pięknej późnogotyckiej kaplicy zamkowej oraz ukrytej na najniższym poziomie kuchni. Na obwiedzionych kanałami kamiennych tarasach na północnym brzegu rzeki Diana de Poitiers założyła ogrody, powiększone przez Katarzynę Medycejską. Wokół ich idealnie przystrzyżonych parterów rozciąga się duży park krajobrazowy typu angielskiego. Wyjątkowo pięknie ogrody i zamek wyglądają w letnie wieczory, gdy są efektownie podświetlone. Po zwiedzeniu zamku warto przejechać na drugi brzeg Cher, by drogą wzdłuż rzeki przespacerować się aż pod zamek, bo z tej strony prezentuje się on szczególnie uroczo.

Zamek Chenonceau znajduje się obok miejscowości Chenonceaux, oddalonej o 36 km na wschód od Tours i 10 km na południe od Amboise.

Zamki nad Loarą - Montrésor / Flickr / b.roveran Zamki nad Loarą - Montrésor / Flickr / b.roveran Zamki nad Loarą - Montrésor / Flickr / b.roveran

Zamki nad Loarą - Montrésor

Zamki nad Loarą - Montrésor

Ponad maleńką średniowieczną wioską wznosi się warownia Montrésor - jedyny z grupy zamków nad Loarą należący do polskiej rodziny. Chateau de Montrésor wybudowany został w XI w. na skale nad rzeką Indrois przez Fulko Nerro, hrabiego Andegawenii - wtedy prawdopodobnie powstał masywny donżon, brama obecnego zamku.

W 1849 r. mocno zniszczony zamek kupił Ksawery Branicki. Choć był on wnukiem niesławnej pamięci targowiczanina, hetmana Branickiego, należał do gorących polskich patriotów. Dziś zamek pozostaje w rękach potomków Ksawerego po kądzieli - Marii z Potockich Rejowej i jej syna, Konstantego.

Wnętrza zamku zachowały niemal niezmieniony charakter od czasów Ksawerego Branickiego. Skrzypiące podłogi, nieco zakurzone dywany, a także dziesiątki drobnych sprzętów dodają im autentyczności i domowego ciepła. Wśród zgromadzonych tu dzieł sztuki są obrazy A. Grottgera, W. Kossaka i H. Rodakowskiego. Uwagę zwracają pamiątki po królach Zygmuncie III i Janie III Sobieskim - m.in. wspaniały cykl drewnianych płaskorzeźb ze zwycięskimi bitwami króla Jana - oraz wielu innych wielkich Polakach i arystokratach, skoligaconych z Branickimi.

Wielu spośród tych przedstawicieli pierwszych rodów Rzeczypospolitej leży na niewielkim cmentarzu na skraju Montrésor. Tu także spoczął po śmierci w 1879 r. sam Ksawery Branicki. Warto zajrzeć do późnogotyckiej kolegiaty św. Jana Chrzciciela z I poł. XVI w., wybudowanej z fundacji ówczesnego właściciela Montrésor, Imberta de Bastarnay. Można tam zobaczyć piękny nagrobek, w którym spoczął wraz z żoną i synem.

Zamki nad Loarą - zamek Villandry / Shutterstock Zamki nad Loarą - zamek Villandry / Shutterstock Zamki nad Loarą - zamek Villandry / Shutterstock

Zamki nad Loarą - Chateau de Villandry

Zamki nad Loarą - Chateau de Villandry

Piękna, renesansowa rezydencja w Villandry wznosi się nad rzeką Cher, która 2 km dalej uchodzi do Loary. Villandry, oddalone o zaledwie 17 km na zachód od Tours, słynie przede wszystkim z niezwykłych ogrodów. Dzisiejszy wygląd zawdzięczają one właścicielowi posiadłości na początku XX w., Hiszpanowi Joachimowi Carvallo (1869-1936), który zapragnął odtworzyć wygląd oryginalnych XVI-wiecznych ogrodów renesansowych. Tworzą one skomplikowany system równo przyciętych klombów obwiedzionych żywopłotami z bukszpanu. Istotne jest przy tym ich znaczenie symboliczne, które objaśnia ulotka o zamku i ogrodach.

Część ogrodów, z dziewięcioma kwadratowymi klombami, obsadzono różnymi gatunkami warzyw - obok ozdobnych odmian kapusty i sałaty widać wielkie dynie oraz aromatyczne zioła. W ten sposób ogród łączy w sobie tradycje średniowiecznych klasztornych warzywników i nowożytnych ogrodów włoskich i francuskich.

Sam zamek powstał w miejscu XII-wiecznej budowli obronnej. Fundatorem renesansowej rezydencji był Jean le Breton, sekretarz stanu Franciszka I. Z dawnego zamku pozostawił on tylko kwadratowy donżon w narożniku trójskrzydłowej budowli, postawionej w latach 1532-1536. Wnętrza pochodzą głównie z czasów XVIII-wiecznej przebudowy (na uwagę zasługuje kolekcja obrazów mistrzów hiszpańskich). Niezwykły XIII-wieczny strop jednej z sal został przeniesiony z Hiszpanii i reprezentuje styl mudejar - wykonali go mauretańscy mistrzowie z Toledo.

Zamki nad Loarą - zamek Azay-le-Rideau / Wikimedia / CC / Jean-Christophe BENOIST Zamki nad Loarą - zamek Azay-le-Rideau / Wikimedia / CC / Jean-Christophe BENOIST Zamki nad Loarą - zamek Azay-le-Rideau / Wikimedia / CC / Jean-Christophe BENOIST

Zamki nad Loarą - Chateau d'Azay-le-Rideau

Zamki nad Loarą - Chateau d'Azay-le-Rideau

Jeden z najmniejszych, a zarazem najpiękniejszych zamków nad Loarą leży w rzeczywistości nad jej dopływem - rzeką Indre, 30 km na południowy zachód od Tours. Nazwany przez Balzaka diamentem doliny Indre, zamek w Azay-le-Rideau stoi na miniaturowej wysepce wśród rzecznych rozlewisk. Renesansową budowlę na planie litery "L" wybudował w latach 1518-1524 zamożny mieszczanin z Tours, Giles Berthelot.

Elegancka budowla ma narożniki ozdobione niewielkimi wieżyczkami-wykuszami oraz lukarnami. Od strony wejścia widać piękną wysoką loggię otwartych arkad klatki schodowej, ozdobioną ku czci Franciszka I królewskimi emblematami: salamandrą samego króla i gronostajem królowej Klaudii. Motyw ten występuje w wielu elementach zdobniczych całego zamku. Wnętrza zdobią liczne arrasy oraz meble z XVI-XIX w., lecz nie dorównują one zewnętrznej architekturze zamku. Warto przespacerować się po rozległym parku krajobrazowym nad Indre, pociętym kanałami i oferującym ładne perspektywy widokowe. W wakacje wieczorami odbywają się pokazy "światło i dźwięk".

Więcej o: