Wyspy greckie. Sporady Północne

Archipelag Sporad rozsypany jest łukiem po Morzu Egejskim. Obok czterech głównych wysp: Skiathos, Skopelos, Alonissos i Skiros tworzy go kilkaset wysepek i skalnych odprysków wyrastających z morza. 73 z nich uznano za wyspy, jednak tylko 9 to wyspy zamieszkane.
Wyspy greckie. Sporady Północne, Skiathos Wyspy greckie. Sporady Północne, Skiathos Wyspy greckie. Sporady Północne, Skiathos/Shutterstock

Wyspy greckie. Sporady Północne

Wyspy greckie. Sporady Północne

Sporady wyróżniają się spośród greckich archipelagów intensywną zielenią lasów sosnowych; pod tym względem mogą z nimi konkurować co najwyżej Wyspy Jońskie. Najsłynniejsza spośród Sporad, Skiathos, choć maleńka, przyciąga każdego roku dziesiątki tysięcy turystów z Europy Zachodniej. Dla kontrastu Eubeja, choć ogromna, nie jest aż tak popularna wśród cudzoziemców (latem okupują ją za to tłumy Greków). Pozostałe wyspy archipelagu zachowały sporo uroku, w czym przoduje elegancka, atrakcyjna, niekłaniająca się zbyt nisko turystom wyspa Skopelos. Warto dodać, że u wybrzeży najbardziej odległej spośród Sporad, Alonissos, założono pierwszy (i jak dotąd jedyny w Grecji) park morski - rezerwat, mający na celu ochronę fauny morskiej, a szczególnie ginącego gatunku foki śródziemnomorskiej.

.

Skiathos, Grecja Skiathos, Grecja Skiathos/Fot. Shutterstock

Wyspy greckie. Skiathos

Wyspy greckie. Skiathos

Powodem tej popularności tej niewielkiej pagórkowatej wyspy są przede wszystkim plaże. Aż trudno uwierzyć, ale jest ich na Skiathos prawie 60. Niektóre tłumne i popularne, inne maleńkie, ciche i nieznane, wszystkie bardzo piękne. Do niedawna wyspa pokryta była bujnymi lasami sosnowymi, ale kilka lat temu zostały one zdziesiątkowane przez pożary. Dopływając do wybrzeży Skiathos, nadal jednak można poczuć woń żywicy niosącej się daleko w morze. Na wyspie jest jedno miasteczko z prawdziwego zdarzenia. Wzdłuż południowego wybrzeża ciągną się osady turystyczne i prywatne posiadłości. Północne wybrzeże jest dla kontrastu skaliste, dzikie i niedostępne. W interiorze kryją się bizantyjskie monastyry otoczone tylko głośnymi orkiestrami cykad. Skiathos ma też swoje ruiny: na północnym cyplu wysoko nad morzem tkwią kamienne szczątki Kastro, miasta wybudowanego w średniowieczu dla ochrony przed piratami. W XIX w. mieszkańcy opuścili je, przenosząc się z powrotem na południowe wybrzeże, na miejsce dzisiejszego portu Skiathos.

Największymi atrakcjami wyspy są plaże. Dwie najsłynniejsze to Koukounariés na południowym wybrzeżu i Lalária na północnym. Pierwsza to podkowa złocistego piasku otoczona lasem sosnowym, druga to plama białych otoczaków u stóp jasnego klifu, przy której z krystalicznego morza sterczy skała wapienna w formie łuku tryumfalnego.

Skópelos Skópelos Skópelos/Shutterstock

Wyspy greckie. Skopelos

Wyspy greckie. Skopelos

Wyspa sąsiadująca ze Skiathos od wschodu, jest od tamtej większa, bardziej urodzajna i lepiej zagospodarowana. Skopelos, zdecydowanie mniej zadeptana przez turystów niż Skiathos, zachowała tradycyjny charakter i prowincjonalny czar. Jak wszystkie wyspy archipelagu, porośnięta jest bujną zielenią, a ponieważ obfituje w wodę, rosną na niej nie tylko lasy sosnowe i gaje oliwne, ale także sady, szczególnie śliwkowe, i gaje migdałowe.
Stolica wyspy - Skopelos - to urokliwe portowe miasteczko na brzegach amfiteatralnej zatoki. Drugim godnym uwagi miejscem jest wioska Glossa na północnym krańcu wyspy. Na Skopelos nie brakuje również pięknych plaż oblewanych przez krystaliczne morze. Charakter nadają jej białe, kryte szarym łupkiem kościółki - kubistyczne w formie, nakryte szaro-białymi dachami i kopułami, odbijają się jaskrawą bielą od morza, skał i drzew. Wśród setki kościółków i kaplic jest kilka czynnych monastyrów. Dużą atrakcją wyspy są jej tawerny (kilka o ogólnokrajowej renomie) serwujące autentyczne (niespreparowane na potrzeby turystów), znakomite potrawy kuchni greckiej i regionalnej.

Alónissos, wyspy greckie Alónissos, wyspy greckie Alónissos/Shutterstock

Wyspy greckie. Alónissos

Wyspy greckie. Alonissos

Dość słabo ucywilizowana niewielka wyspa słynie z parku morskiego, w którym chroni się mniszkę śródziemnomorską. Ten ginący gatunek foki mieszka w jaskiniach morskich, często występujących wzdłuż wybrzeży Alonissos. Zachodni brzeg wyspy tworzą strome jasne klify z charakterystycznymi rudymi żyłkami, porośnięte gęstym lasem sosnowym. Z białych urwisk zwisają często sosny zakorzenione w czerwonej ziemi. Plaże na wschodnim brzegu są najczęściej skaliste i kamieniste, natomiast te na południowym koniuszku wyspy - Vrisitsa i Vithisma - piaszczyste. Wokół wybrzeży Alónissos sterczy z morza kilkanaście wysepek - ich podwodne groty stanowią schronienie dla płochliwych fok. Krajobrazy wyspy tworzą niewysokie wzgórza (nie dochodzące nawet do 500 m n.p.m.).

Alonissos, która ma najczystsze wody przybrzeżne spośród wysp regionu (żadne domostwo na wyspie nie wypuszcza ścieków do morza), jest jeszcze mniej skażona przez turystykę niż Skopelos. Malownicza stolica wyspy,  Chorio (zwana też Liadromia), została zniszczona przez trzęsienie ziemi w 1965 r.; zrujnowane domostwa wykupiło za pół darmo wielu cudzoziemców, którzy odnowili je i osiedli tu na stałe. Wielu mieszkańców opuściło wyspę wcześniej, już w latach 50. XX w., kiedy ich świetnie prosperujące winnice zniszczyła plaga filoksery.

Skiros Skiros Skiros/Fot. Shutterstock

Wyspy greckie. Skíros

Wyspy greckie. Skíros

Największa wyspa Sporad wynurza się ze środka Morza Egejskiego. Jej północną część pokrywają lasy sosnowe i pola uprawne, południowa jest naga, za to górzysta (wzniesienia dochodzą do 800 m n.p.m.). Północny kraniec wyspy zajmuje baza lotnicza. Stolica, Skiros (Chora), to urokliwe białe miasteczko usytuowane pod szczytem wysokiego wzniesienia, zwieńczonego stromą skałą. Na Skiros jest kilka szerokich piaszczystych plaż i jaskiń wyżłobionych w nadmorskim klifie.

Wyspa słynie z kilku osobliwości: oryginalnych wyrobów rzemieślniczych (haftów, ceramiki i drewnianych rzeźbionych mebli); dzikich kucyków metrowej wysokości, które stają się ginącym gatunkiem, oraz z barwnego karnawału (z kulminacją w tzw. tańcu kozłów), w którym pobrzmiewają wyraźne echa pogańskiej starożytności.

eubea, grecja, wyspy greckie eubea, grecja, wyspy greckie Eubeja/Fot. Shutterstock

Wyspy greckie. Eubeja

Wyspy greckie. Eubeja

Druga co do wielkości po Krecie - Eubeja (Evvia) - jest z pewnością największą wyspą grecką, na którą da się wjechać samochodem. Wyspa stanowi bogatą mieszankę dzikiej natury, starych wiosek i nowych kurortów, przyprawioną antycznymi ruinami, z domieszką średniowiecznych zamków i kościołów bizantyjskich. Drugą stroną medalu jest przemysł, urbanizacja i wąskie, wiecznie zakorkowane drogi w okolicach stolicy wyspy. Eubeję w 80% pokrywają góry (najwyższy szczyt, Dirfys, ma 1743 m n.p.m.). Do odciętych od świata dolin cywilizacja dociera z pewnym opóźnieniem. Linia brzegowa wyspy jest bardzo urozmaicona: malownicze zatoczki przeplatają się z wyniosłymi cyplami skalnymi, a skaliste klify - z płaskimi jęzorami białego piasku. Wschodnie wybrzeże jest dzikie i skaliste, zachodnie - łagodniejsze, bardziej ucywilizowane, pełne plaż i kurortów. Te ostatnie nawiedzają głównie Grecy, zwłaszcza mieszkańcy nieodległych Aten. Eubeję pokrywają rozległe gaje oliwne, sady figowe, łany zbóż, pola pomidorów, papryki, bakłażanów i pastwiska ze stadami owiec i kóz. Są także kopalnie minerałów, głównie rud magnezu. Sieć dróg na wyspie, do niedawna dość skąpa, jest systematycznie rozbudowywana, tak że obecnie można już dojechać do większości wiosek, nawet na wschodnim wybrzeżu.

Stolicą wyspy jest blisko 50-tysięczna Chalkida, miasto od wieków strzegące brzegów cieśniny Evripos. Most w centrum, wzniesiony na miejscu starożytnego poprzednika, spina część lądową Chalkidy z jej częścią wyspową, stanowiąc zarazem połączenie z resztą świata. Na południe od miasta zbudowano imponujący, dziesięciokrotnie dłuższy, wiszący most, podobny nieco do słynnego Golden Gate w San Francisco. Najpiękniejsze, a przy tym prawie całkiem dzikie plaże Eubei zajmują niedostępny, północno-wschodni brzeg wyspy, inne, bardziej ucywilizowane, północno-zachodnią i południowo-zachodnią jej część (okolice Rovies, Limni, Marmari i Karistos). Ładne, a przy tym łatwo dostępne pasy piasku ciągną się od Lefkandii, przez Malakondę, Erétrię i Amárinthos.

Chlubą wyspy jest kurort Loutra Edipsou, na północno-zachodnim wybrzeżu - najbardziej ekskluzywne uzdrowisko Grecji ze źródłami leczniczymi i zespołem sanatoryjnym.

Zobacz także:

Wyspy greckie. Północne i wschodnie Wyspy Egejskie

Najlepsze wyspy greckie. Którą wybrać?

Skiathos, Grecja Skiathos, Grecja Skiathos/Fot. Shutterstock

Wyspy greckie. Sporady Północne - informacje praktyczne

Wyspy greckie. Sporady Północne. Komunikacja

Głównym węzłem komunikacyjnym archipelagu jest wyspa Skiáthos, która dysponuje jedynym na Sporadach międzynarodowym lotniskiem pasażerskim. W sezonie wyspa ma codziennie połączenia lotnicze z Atenami, parę razy w tygodniu z Salonikami oraz czarterowe rejsy do wielu państw europejskich. Lotnisko na Skíros obsługuje tylko loty krajowe, na trasie Ateny-Skíros i Saloniki-Skíros.

Z głównego portu Skiáthos odpływają regularnie promy do Salonik, Wolos na półwyspie Pilion i Ágios Konstantínos w Grecji Centralnej. Latem wyspa ma cotygodniowe połączenie promowe z Salonikami i Pireusem oraz z wyspami: Tínos, Paros, Santoríni, Kretą i Lemnos. W sezonie do portu Skiáthos kursują katamarany Flying Cat z Salonik, a wodoloty codziennie przez cały rok pływają z Wolos i Ágios Konstantínos. Z portu Skiáthos można dostać się wodolotem na pozostałe wyspy archipelagu (regularnie na Skópelos i Alónissos, mniej regularnie na Skíros). Promy na Skópelos kursują z Wolos i Ágios Konstantínos oraz Kími na Eubei do Wolos przez Alónissos i Skópelos. Alónissos ma połączenia promowe ze Skópelos, Skiáthos, z portem Wolos, Ágios Konstantínos oraz z Salonikami. Promy ze Skíros kursują regularnie do portu w Kími na Eubei.

Wyspy greckie. Sporady Północne. Noclegi

Angeliki Beach Hotel (Skiáthios; www.angelikihotel.gr). Proste, schludne pokoje hotelowe i apartamenty z kuchnią w zielonym ogrodzie tuż przy plaży Megali Ammos na południe od miasteczka. Betsanis Studios (Skópelos; przy plażach Stáfilos i Valanió; www.skopelosweb.gr/betsani/index.html). Świeżo odnowione, stylowe, klimatyzowane apartamenty z kuchnią i tarasem (lodówką i TV) na zboczu ponad pięknymi plażami, 300 m od morza. Dimitris (Alónissos, Votsi, www.dimitrispension.gr). Pensjonat nad brzegiem morza, obok portu. Pokoje z lodówką i klimatyzacją, apartamenty z aneksem kuchennym, na miejscu snack bar i pizzeria.

Na Skíros na nocleg można liczyć zarówno w porcie Linariá, jak i w wioskach na zachodnim wybrzeżu. Największy wybór miejsc oferuje miasteczko Skíros (pokoje do wynajęcia w tradycyjnych wyspiarskich domach) oraz pobliskie Mólos i Magaziá.

Wyspy greckie. Sporady Północne. Gastronomia

Kosmopolityczne Skiáthos dysponuje zróżnicowaną bazą gastronomiczną. Nad morzem wzdłuż portu tłoczą się liczne tawerny na ogół droższe niż w głębi lądu, ale bardziej malownicze. Tawerna Asprolithos (przy ul. Papadiamándis) oferuje przytulne wnętrze z kominkiem, miłą obsługę, znakomite potrawy greckie oraz bardzo przystępne ceny. Jedna z najstarszych na wyspie tawern, Anemos (nad starym portem po schodach obok cerkwi) zaprasza na tradycyjną kuchnię grecką i duży wybór greckich win. Na Alónissos najwięcej cenionych tawern skupia się w Patitíri i Chórze. Można też liczyć na tawernę w wioseczce Stení Vála i na plażach południowego wybrzeża. Chagiati (nieopodal głównego placyku Chóry) to bardzo popularna wśród mieszkańców wyspy tawerna o wspaniałej atmosferze i pysznym jedzeniu.

Poza licznymi tawernami w Skíros, mniej licznymi w Linarii, Magazii i Mólos na posiłek można też liczyć w Atsítsie i Ágios Fokás, Péfkos, Kalógerosi Kalamítsy. O Pappous kai Ego (Agoras w starej części miasteczka) w Skíros to mała rodzinna tawerna przygotowująca potrawy lokalnej kuchni, w tym smakowite zakąski oraz koźlinę w sosie cytrynowym.

Wyspy greckie. Sporady Północne. Rozrywki

Na Skíros hucznie obchodzi się karnawał (ostatnie cztery weekendy przed Wielkim Postem), a jego największą atrakcją jest tzw. taniec kozłów, wykonywany przez przebranych za kozły i panny mężczyzn z maskami na twarzach. Tańcom tym towarzyszą śpiewy, recytacje poematów bachicznych, przedstawienia i dużo wina. Nietrudno dopatrzyć się w tych obrzędach echa antycznych dionizjów, podczas których kozły były kluczowymi postaciami.

Więcej o: