Jedwabny Szlak - najpiękniejsze i najciekawsze przystanki

Jedwabny Szlak, starożytny trakt handlowy, zaczynał się w Chinach, skąd środkiem Azji biegł do Stambułu. Przez co najmniej 8 tysięcy kilometrów przecinał najpiękniejsze azjatyckie tereny - prowadził od Xi'anu przez góry Tien-Szan, obok malowniczych jezior, przez płaskowyż Pamir, Hindukusz, kotliny i pustynie, aż do urokliwej Kapadocji. Współczesny Jedwabny Szlak to fragmenty asfaltowych dróg w miejscu dawnych ścieżek karawan, ruiny starożytnych miast, a przede wszystkim niesłychane bogactwo przenikających się kultur.
Xi'an Xi'an Xi'an/Fot. Shutterstock

Jedwabny Szlak - stacja pierwsza Xi'an

Jedwabny Szlak - stacja pierwsza Xi'an

Xi'an, dawna stolica Chin leżąca w pobliżu rzek Huang He i Wei, rozwinęło się jako zachodnia brama bajecznego Jedwabnego Szlaku. Majestatyczne mury miejskie, pagody, nastrojowa dzielnica muzułmańska i słynna na cały świat Terakotowa Armia - oto Xi'an. Już w V tysiącleciu p.n.e. powstała w tym regionie zaawansowana cywilizacja rolnicza. Za czasów panowania wspaniałej dynastii Tang (VII-X w.) Xi'an było największym i najbardziej zróżnicowanym kulturowo miastem świata, przyciągającym ludzi interesu, kupców, rzemieślników, kurtyzany, żebraków oraz świętych mężów z Azji i całego świata. Współczesny Xi'an liczy 8 milionów mieszkańców. Mimo bogactwa, jakie zapewniła mu znakomita lokalizacja, miasto cierpi z powodu skażenia środowiska.

Xi'an rozsławiła na cały świat Terakotowa Armia, którą UNESCO wpisało na swoją listę w 1987 r. Fragmenty terakotowych żołnierzy i koni odkryli przypadkiem w 1974 r. miejscowi chłopi, kopiąc studnię. Podczas trwających do dziś wykopalisk odsłonięto 8099 naturalnej wielkości figur, ustawionych w szyku w podziemnych komorach. Panuje zgoda co do ich funkcji: armia ta miała wspierać Qin Shi Huangdi, pierwszego cesarza zjednoczonych Chin, w sprawowaniu władzy w państwie duchów.

Azja to tętniące życiem, nowoczesne miasta, urokliwe świątynie i wspaniałe osiedla starożytne. Azja to też dzikie lasy tropikalne, aktywne wulkany, najwyższe góry świata i wyspy z najpiękniejszymi plażami. Zobacz galerię 50 zdjęć Azji ukazującą namiastkę jej różnorodności. // Azja Jezioro Karakul, Tadżykistan. 
Największe jezioro w Tadżykistanie, leży w rejonie Pamiru na wysokości prawie 4 tys. m n.p.m. Jego cechą jest brak odpływów, a także czyste i słone wody. Z brzegów Karakul widać około 15 lodowców. Azja to tętniące życiem, nowoczesne miasta, urokliwe świątynie i wspaniałe osiedla starożytne. Azja to też dzikie lasy tropikalne, aktywne wulkany, najwyższe góry świata i wyspy z najpiękniejszymi plażami. Zobacz galerię 50 zdjęć Azji ukazującą namiastkę jej różnorodności. // Azja Jezioro Karakul, Tadżykistan. Największe jezioro w Tadżykistanie, leży w rejonie Pamiru na wysokości prawie 4 tys. m n.p.m. Jego cechą jest brak odpływów, a także czyste i słone wody. Z brzegów Karakul widać około 15 lodowców. Shutterstock

Jedwabny Szlak - Sinkiang i Jezioro Karakul

Jedwabny Szlak - Sinkiang i Jezioro Karakul

Dla wielu Sinkiang, największa prowincja Chin, jest kwintesencją Jedwabnego Szlaku: bezkresna pustynia, góry, bazary, starożytne miasta. Jest tam wszystko od winnic Turfanu po tkalnie jedwabiu w Chotonie, a Kaszgar to już przedsionek Azji Środkowej.

Jezioro Karakul to jedno z najpiękniejszych miejsc prowincji i jezior w całej Azji. Leży na wysokości 3900 m n.p.m. Słynie z czystości wody i spokojnej tafli, w której odbija się szczyt Muztagh Ata. Z brzegu widać co najmniej 14 lodowców. Nad brzegiem leżą dwie małe osady kirgiskich koczowników; turyści mogą zatrzymać się w jednej z ich jurt. Na tej wysokości jest zimno nawet w lecie, wiec kto chce tam spędzić noc, powinien mieć odpowiednio ciepłe ubrania i okrycia.

Nocujący nad jeziorem maja możliwość zachwycenia się spokojem i ciszą  panującymi w tym miejscu o zmierzchu i o świcie, gdy nie ma autokarów i gdy majestatyczny krajobraz okolicy prezentuje się najpiękniej. Ale mimo tak wielkiego oddalenia jezioro Karakul zmienia się szybko, w miarę, jak jego sława roznosi się po wschodnich Chinach. Masowy napływ turystów tutaj i nad Tian Chi, "Jezioro Niebiańskie", w Tien-szanie na północny wschód od Urumczi, w nieunikniony sposób zmienił życie miejscowych pasterze, bogato odzianych, dosiadających wspaniałych koni, rozmawiających przy tym ze swoimi sąsiadami z drugiej strony jeziora przez telefony komórkowe.

Azja Pamir, Tadżykistan.
Region górski na terytorium głównie Tadżykistanu. Obejmuje pasma najwyższych gór świata - Hindukuszu, Karakorum, Tien Szan. Prócz korony siedmiotysięczników unikatowy krajobraz Pamiru tworzą tysiące lodowców górskich. Okolicę zamieszkują nomadzi. Azja Pamir, Tadżykistan. Region górski na terytorium głównie Tadżykistanu. Obejmuje pasma najwyższych gór świata - Hindukuszu, Karakorum, Tien Szan. Prócz korony siedmiotysięczników unikatowy krajobraz Pamiru tworzą tysiące lodowców górskich. Okolicę zamieszkują nomadzi. Shutterstock

Jedwabny Szlak - Pamir w Tadżykistanie

Jedwabny Szlak - pod Dachem Świata

Tadżykistan, kraj wciśnięty między górne biegi Amu-darii i Syr-darii, ma scenerię należącą do najbardziej dzikich w całej Azji Środkowej. Jego oblicze kształtują głównie góry, od wysokiego łagodnego płaskowyżu wschodniego Pamiru po dalekie, niemal pionowe ściany wąwozów w zachodnim Pamirze i malowniczych, leżących w środku kraju gór Fan i Turkiestańskich.

W rejonie Pamiru, zwanego Bam-i-Dunja, czyli Dachem Świata, stykają się chińska prowincja Sinkiang, afgański korytarz wachański i pakistański region Chitral. Chińscy podróżnicy nazywali ten region Pamilo, określając go jako "punkt w połowie drogi między ziemią a niebem". Nazwa Pamir znaczy "wysokogórska dolina". Istotnie, większość regionu to leżący na znacznych wysokościach, pozbawiony drzew płaskowyż. Spotyka się tam jurty, stada owiec, kozic i jaków, głębokie, suche doliny, rwące rzeki i słabe napływowe osadnictwo.

W rejon Pamiru dociera Autostrada Pamirska, asfaltowa wersja Jedwabnego Szlaku wybudowana przez sowietów na trasie dawnych szlaków karawan. Ważnym przystankiem jest tu m.in. Murgrob, czyli bezładnie zbudowana mieścina, założona przez carskich oficerów jako posterunek zaopatrzeniowy obsługujący najdalsze placówki imperium carów. Jest tu bazar, który działa nieregularnie, podobnie jak miejscowa sieć elektryczna, ale mimo to jest to dobra baza do wypraw w górskie doliny.

Issyk-kul Issyk-kul Issyk-kul/Fot. Shutterstock

Jedwabny Szlak - Jezioro turkusowe w Kirgistanie

Jedwabny Szlak - Jezioro turkusowe w Kirgistanie

Issyk-kul jest perłą Tien-szanu. To wielkie turkusowe morze wewnętrzne, z piaszczystymi brzegami, otoczone z dwóch stron ośnieżonymi szczytami. Ma 180 km długości i jest drugim na świecie pod względem wielkości jeziorem wysokogórskim, po boliwijskim Titicaca. Miejscowi Kirgizi nazywają je "ciepłym jeziorem", gdyż mimo wysokości nigdy nie zamarza, a to z powodu lekkiego zasolenia wody. Jego osobliwością jest to, że wpływa do niego 80 strumieni, ale nie wypływa żaden. Północny brzeg jeziora z miastem Karakoł jest bardziej ucywilizowany, częściej kursuje tu transport, są piaszczyste plaże i lepsza infrastruktura turystyczna. Turyści chętnie przemierzają liczne szlaki prowadzące w głąb północnych dolin, koło zielonych łąk, lodowców i przez wysokie przełęcze do Ałma-Aty w Kazachstanie. Południowy brzeg Issyk-kul jest bardziej dziki, skalisty i mniej odwiedzany od północnego, ale miejscowe agencje podróży oferują tu ciekawe atrakcje, od lokalnej kuchni po pokazy polowań z orłami i wycieczki konne. W okolicy leży wioska Barkson, skąd entuzjaści Jedwabnego Szlaku mogą wyruszyć jego dawną odnogą, wzdłuż rzeki, do wodospadu.

Teheran Teheran Teheran/Fot. Shutterstock

Jedwabny Szlak - przez Meszhed do Teheranu

Jedwabny Szlak - przez Meszhed do Teheranu

Wyżyna Irańska zawsze trzymała w uścisku Jedwabny Szlak. Zatoka Perska jest najwygodniejszym połączeniem Jedwabnego Szlaku z otwartym morzem i często korzystano z tej drogi, aby omijać Azję Środkową. Iran, wzbogacony dzięki znakomitej lokalizacji, często był atakiem niszczycielskich napaści m.in. Turków, Mongołów i Timurydów.

W czasach gdy przebiegała tędy południowa odnoga Jedwabnego Szlaku, Meszhed był małą wioską zwaną Nuquan, która na znaczeniu zyskała, kiedy spoczął w niej ósmy imam Ali Reza - bezpośredni potomek Mahometa. We centrum współczesnego Meszhed znajduje się najświętsze miejsce Iranu czyli meczet Gohar Shad ze złotymi minaretami i turkusową kopułą. Odwiedzający meczet muszą stosować się do surowych reguł, ale jego zwiedzanie robi duże wrażenie. Wewnątrz można zobaczyć m.in. oprawiony w błękit i złoto Koran, model pierwszego meczetu Mohometa i zachwycające mozaiki.

Stolica Iranu, Teheran, jest dużym miastem zaledwie od 200 lat. To miejsce, gdzie wyraźnie atmosfera Wschodu ustępuje wpływom bliskowschodnim  i arabskim. Na północnych przedmieściach znajdują się zamożne domy, ekskluzywne sklepy i restauracje. W tle dominuje malowniczy masyw górski. W Tehreanie warto wybrać się na miejski bazar, który jest czymś więcej jak tylko handlowym labiryntem.

Bagdad Bagdad Bagdad/Fot. Shutterstock

Jedwabny Szlak - Bagdad i Babilon

Jedwabny Szlak - Bagdad i Babilon

Jako stolica kraju, Bagdad był zawsze ważnym ośrodkiem handlu i gospodarki. W VIII i IX w., gdy miał tu siedzibę kalifat Abbasydów, bazary i składy nad brzegiem Tygrysu wypełniały towary przywożone Jedwabnym Szlakiem. Handlowano tu m.in. kadzidłami i perłami z Arabii, złotem i niewolnikami z Afryki Wschodniej, przyprawami korzennymi i barwnikami z Indii. Bagdad stał się najbogatszym miastem świata, z mnóstwem meczetów i muzułmańskich mauzoleów.

Starożytny Babilon, jedno z najsłynniejszych miast świata, leży na południu nad Eufratem. Większość obiektów, jakie można tu zobaczyć, to pozostałości budowli z czasów króla Nabuchodonozora II, który panował w VI w. p.n.e. Niektóre z nich są podobno resztkami słynnych Wiszących Ogrodów, jednego z siedmiu starożytnych cudów świata. Najbardziej okazale prezentują się 2 pałace króla, zigurat i wspaniała Brama bogini Isztar (obecnie znajduje się w Berlinie). Ostatnio amerykańskie siły zbrojne urządziły tu centrum dowodzenia, oznaczone jako Baza Alfa. Wieści o dalszych zniszczeniach tego stanowiska archeologicznego rozniosły się po świecie po tym jak zainstalowano tu lądowisko dla helikopterów, po czym zawalił się strop jednej z budowli.

Azja Palmyra, Syria. 
Palmyra to prastare miasto, które powstało ok. 4 tys. lat temu w sercu Pustyni Syryjskiej.
Dopiero w XVII wieku odkryli je Europejczycy. Główną atrakcją Palmyry są zrekonstruowane ulice, świątynie, teatr rzymski i bogaty zespół grobowców. [Ze względu na toczącą się w Syrii wojnę domową, plany zwiedzania Palmyry radzimy odłożyć na przyszłość]. Azja Palmyra, Syria. Palmyra to prastare miasto, które powstało ok. 4 tys. lat temu w sercu Pustyni Syryjskiej. Dopiero w XVII wieku odkryli je Europejczycy. Główną atrakcją Palmyry są zrekonstruowane ulice, świątynie, teatr rzymski i bogaty zespół grobowców. [Ze względu na toczącą się w Syrii wojnę domową, plany zwiedzania Palmyry radzimy odłożyć na przyszłość]. Shutterstock

Jedwabny Szlak - Palmyra w Syrii

Jedwabny Szlak - Palmyra  w Syrii

Widoki Palmyry, leżącej pośrodku Pustyni Syryjskiej, są najściślej kojarzone z Jedwabnym Szlakiem. Nawet dzisiaj niezwykłym przeżyciem jest podróż do tego miasta wśród piasków, którego budowle zmieniają swój wygląd w zależności od pory dnia. Zbliżającym się do starożytnego miasta rzucają się w oczy przede wszystkim zielone gaje palmowe, wprowadzające trochę koloru do bezkresnego pustynnego krajobrazu. W Palmyrze, którą Zachód odkrył dopiero w XVII w. znajduje się obecnie zrekonstruowany teatr rzymski, świątynie, ulice kolumn. Nad miastem góruje XVII-wieczna arabska twierdza. Największą atrakcją Palmyry jest miasto grobów, naziemnych i podziemnych, gdzie chowano bogatych kupców. Monumentalny grób wieżowy Elahbela jest największa budowlą tego rodzaju.

Palmyra, chyba jak żadne inne miasto, bardzo szybko wzbogaciła się na handlu i równie gwałtownie zeszła z areny dziejów. Powstała ok. 4000 lat temu, przy naturalnym źródle. Wzbogaciła się na poborze podatków od przejeżdżających kupców i z opłat za korzystanie z wody. Szybko stała się niezależnym centrum pustynnych szlaków, a później samodzielnym ośrodkiem handlowym i finansowym. Z upadku pod rządami Rzymian już nigdy nie powstała...

Azja Kapadocja, Turcja.
Niesamowity krajobraz Kapadocji, krainy w tureckiej Anatolii, tworzą skały tufowe, z których naturalnie uformowały się charakterystyczne wieżyczki. Oprócz form skalnych o najróżniejszych kształtach znajdują się tu liczne rozpadliny i wąwozy. Największą atrakcją Kapadocji są jednak podziemne miasta i kościoły wydrążone w skałach przez pierwszych chrześcijan.
Azja Kapadocja, Turcja. Niesamowity krajobraz Kapadocji, krainy w tureckiej Anatolii, tworzą skały tufowe, z których naturalnie uformowały się charakterystyczne wieżyczki. Oprócz form skalnych o najróżniejszych kształtach znajdują się tu liczne rozpadliny i wąwozy. Największą atrakcją Kapadocji są jednak podziemne miasta i kościoły wydrążone w skałach przez pierwszych chrześcijan. Shutterstock

Jedwabny Szlak - Kapadocja

Jedwabny Szlak - Kapadocja

Daleko na północnym zachodzie leży Kayseri, jedno z najstarszych miast Anatolii usytuowane na skrzyżowaniu kilku historycznych traktów i przez to niezmiennie ważny punkt Jedwabnego Szlaku. Kayseri jest bramą do Kapadocji, pełnej wapiennych ostanców, rozpadlin i wąwozów. Góruje nad nią Erciyes Daği (starożytna góra Argaeus), trzeci pod względem wielkości szczyt Anatolii. Najfantastyczniejsze są tu bajkowe kominy w Zelve oraz skalna twierdza Uçhisar.

Te dziwne formy i miękkie skały potrafił wykorzystać człowiek, drążąc w nich groty i tunele i tworząc w ten sposób domy, kościoły i wielkie podziemne miasta o 7-8 kondygnacjach. Takich osiedli w Kapadocji jest ponad 400, a największe i najciekawsze to Derinkuyu i Kaymaklı. Jeszcze piękniejsze od skalnych domów są kościoły (ok. 3000). Najpiękniejsze można zobaczyć w dolinie Ihlara, gdzie w ścianach długiego na 10 km wąwozu znajduje się ich 60 oraz w Skansenie Göreme, gdzie jest ponad 30 najpiękniejszych kościołów Kapadocji, głównie z IX-X w.

Stambuł - Wielki Bazar Stambuł - Wielki Bazar Wielki Bazar/Fot. Shutterstock

Jedwabny Szlak - Wielki bazar w Stambule

Jedwabny Szlak - Wielki bazar w Stambule

Kopuły i wieżyczki Hagia Sophia, Błękitnego Meczetu i Pałacu Topkaki nad Bosforem to niezapomniany widok. Stambuł, koniec Jedwabnego Szlaku, ma największy na świecie bazar. Wielki Bazar to również jedna z największych budowli świata. Tutaj kupcy zmierzali przez cały kontynent. Współcześnie szacuje się, że sklepów jest może nawet 4500. Dokładnie pośrodku znajduje się najstarszy obiekt zespołu, zaadoptowany na skład i używany też jako targ niewolników. Dzisiaj handluje się tu najcenniejszymi towarami, biżuterią, antykami i ikonami. Targ jedwabiu mieści się w XV-wiecznym Sandal Bedestan, w południowo-wschodnim narożniku. pod dachem złożonym z 20 kopuł odbywają się nadal, w każdą środę o 13.00, aukcje jedwabiu. Jedwabny dywan jest odpowiednią pamiątką ze Stambułu. Wokół kramów rozciąga się siatka ulic noszących nazwy specjalności rzemieślniczych i kupieckich, dawniej tu dominujących np. wytwórców jedwabnych nici, papuci, fezów itp.

Więcej o: