Włochy. Ciekawostki i tajemnice Rzymu

Przedstawiamy Wam wybrane ciekawostki i tajemnice Miasta Siedmiu Wzgórz - Rzymu. Dowiecie się m.in. gdzie co roku odbywała się ceremonia dla kobiet, które chciały wyjść za mąż, na jakiej słynnej budowli wzorowany był kościół znajdujący się w Warszawie przy placu Trzech Krzyży i poznacie jedną z najstarszych legend rzymskich...

Rzym. Kościół Santa Maria in Aracoeli - schody spełniające życzenia

Tuż przy Muzeach Kapitolińskich znajduje się kościół Santa Maria in Aracoeli (Chiesa di Santa Maria in Aracoeli). Prowadzące do świątyni strome schody z XIV w. liczą 124 stopnie. Ponoć wspinanie się po nich na kolanach pomaga wyprosić to, czego się pragnie!

Wczesnochrześcijański kościół powstał w I w. n.e., na miejscu świątyni Junony, a w wieku XIII został całkowicie przebudowany w stylu romańskim. Do dnia dzisiejszego poświęcony jest senatowi i ludowi rzymskiemu. 22 kolumny, pochodzące z różnych antycznych budowli, dzielą wnętrze na trzy nawy. Na barokowym ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Bożej. Strop został zamówiony przez papieża Grzegorza XIII. Ozdobiony jest freskiem upamiętniającym bitwę pod Lepanto.

Kościół Santa Maria sopra Minerva Kościół Santa Maria sopra Minerva Kościół Santa Maria sopra Minerva/Fot. Shutterstock

Rzym. Kościół Santa Maria sopra Minerva

Stojący niedaleko Panteonu przy placu Minerwy (Piazza della Minerva) kościół Santa Maria sopra Minerva jest jednym z bardzo nielicznych w Rzymie przykładów architektury gotyckiej. Pod głównym ołtarzem mieści się grób Katarzyny ze Sieny, patronki Włoch, która zmarła w 1380 r. Z grobem tym wiąże się dawny, niezwykle ciekawy zwyczaj. Co roku odbywała się tu ceremonia przeznaczona dla młodych kobiet, które chciały wyjść za mąż lub wstąpić do zakonu. Przybywały one tłumnie do grobu św. Katarzyny, przynosząc jej pieniądze. Ubrane były na biało z welonami zakrywającymi twarz. Te, które chciały wyjść za mąż, płaciły mniej, niż te, których zamiarem było wstąpienie do zakonu. W corocznej ceremonii uczestniczył również papież.

***

Kościół oo. dominikanów powstał w XIII w. na gruzach wcześniejszego budynku pogańskiej świątyni poświęconej rzymskiej bogini mądrości, nauki, sztuki i literatury - Minerwie. Co ciekawe, znajdują się tu ogromne tablice informujące zwiedzających o tym, jak to w przeszłości wody Tybru zalewały miasto, z oznaczeniami, dokąd dotarła woda. Niektóre informacje zostały wyryte jeszcze w okresie renesansu, inne na początku XIX w. Na uwagę zasługuje również wnętrze kościoła, będące istnym skarbcem sztuki włoskiej. Rzymski renesans jest szczególnie widoczny na przykładzie nagrobków słynnych papieży z rodziny Medici, Leona X czy Klemensa VII, wykonanych przez Antonio da Sangallo. Warto zatrzymać się też na chwilę przy kaplicy Aldobrandini i przy rzeźbie zmartwychwstałego Chrystusa (Cristo Risorto), autorstwa Michała Anioła. Niezwykle ciekawe są również sceny z życia św. Tomasza, które można oglądać na freskach wykonanych przez Filippino Lippiego w kaplicy Caraffa. W kościele z łatwością odnaleźć można również akcenty polskie. Znajdują się tu bowiem groby trzech Polaków: Antoniego Monastyrskiego - biskupa przemyskiego, Witolda Stablewskiego i Józefa Korwin-Szymanowskiego - generała z okresu powstania listopadowego. Można odnaleźć także papieskie grobowce Pawła IV i Urbana VII, a po lewej stronie chóru, w dość mrocznym przejściu znajduje się kamień nagrobny włoskiego malarza okresu renesansu, dominikanina Fra Angelico, kanonizowanego przez Jana Pawła II.

Rzym. Kościół Il Gesu - tajemniczy wiatr

Słynny kościół Il Gesù powstał w 1594 r. jako siedziba jezuitów, na zlecenie Aleksandra Farnese. Z miejscem tym, a dokładnie na placu przed kościołem, wiąże się jedna z najstarszych legend rzymskich. Ponoć czuje się tu nieustannie powiew wiatru. Rzymianie wierzą, że niegdyś wraz z wiatrem przybył w to miejsce sam diabeł. Ciekawość zmusiła go do wejścia do kościoła Il Gesù. Wiatr miał na niego zaczekać na placu. Jednak szatanowi nie udało się wyjść z kościoła, a wiatr czeka na niego do dziś...

***

Projekt budowli, będącej przykładem, przejściowego pomiędzy renesansem a barokiem, stylu manierystycznego, wykonał Vignola. Autorem fasady jest natomiast słynny Giacomo della Porta. Dokonał on również modyfikacji kopuły. Dwie najwspanialsze kaplice poświęcone są św. Franciszkowi Ksaweremu, który zginął jako męczennik na misji w Chinach w 1552 r., oraz św. Ignacemu Loyoli, założycielowi zakonu jezuitów, który zainicjował budowę świątyni. Jego relikwie umieszczone są pod głównym ołtarzem.

Statua św. Ignacego w kaplicy na prawo od prezbiterium została wykonana przez Canovę. Sklepienie kolebkowe pokryte jest freskami przedstawiającymi scenę Zwycięstwa w imię Jezusa, autorstwa Gaulliego. W kościele znajduje się również grób kardynała Jerzego Radziwiłła. Warto pamiętać, że na świątyni Il Gesù wzorowało się wielu architektów. Świetnym przykładem naśladownictwa tego typu konstrukcji architektonicznej jest kościół pod wezwaniem św.św. Piotra i Pawła w Krakowie przy ulicy Grodzkiej.

Rzym. Largo di Torre Argentina - śmierć Juliusza Cezara

Na zachód od kościoła Il Gesu znajduje się plac Largo di Torre Argentina.

Wykopaliska prowadzone tutaj na pocz. XX w. ujawniły starożytny kompleks, na który składały się cztery świątynie rzymskie. To właśnie na tym placu zbierał się rzymski senat i to tutaj dokonano chyba najsłynniejszego w dziejach morderstwa, którego ofiarą padł Juliusz Cezar.

Dziś miejsce to słynie przede wszystkim z obecności... kotów, które szczególnie upodobały sobie rzymskie ruiny. Koty dokarmiane są przez mieszkańców Rzymu i oczywiście przez turystów. Przy Largo di Torre Argentina wznosi się również gmach teatru (Teatro Argentina) powstały w 1732 r., w którym niegdyś wystawiano dzieła twórców tak wybitnych, jak Verdi czy Rossini. W bezpośrednim sąsiedztwie (przy Via del Sudario 44) mieści się niewielkie, ale bardzo interesujące Muzeum Teatru (http://www.burcardo.org/museo) z kolekcją marionetek, plakatów, kostiumów i fotografii teatralnych, w tym eksponatów poświęconych commedii dell'arte i teatrowi orientalnemu. Jest tu również bogata biblioteka tematyczna.

Warto pamiętać, że z Largo di Torre Argentina bardzo łatwo dostać się do jednej z najbardziej urokliwych dzielnic Rzymu, a mianowicie na Zatybrze.

Rzym. Panteon

Idealna konstrukcja Panteonu stała się inspiracją dla wielu architektów na całym świecie i to właśnie na Panteonie wzorowany był kościół św. Aleksandra znajdujący się w Warszawie przy placu Trzech Krzyży!

***

Panteon był największą budowlą kopułową na świecie przez około 1300 lat, aż do XV w. Budynek Panteonu jest przykładem doskonałości i harmonii architektury starożytnej (zbudowano go na planie koła, a wysokość budynku - 43 m - równa jest jego średnicy). Dziś to jedna z najwspanialszych i najlepiej zachowanych budowli z czasów starożytnego Rzymu. Ten okazały gmach powstał w II w. n.e. za panowania cesarza Hadriana na Polu Marsowym jako świątynia pogańska poświęcona wszystkim bogom (łac. pan - "wszystko", teos - "bóg"). Kopuła Panteonu miała w zamyśle przedstawiać gwiezdne sklepienie. Ciekawym rozwiązaniem jest oświetlenie-  jedynym źródłem światła jest bowiem otwór w dachu o średnicy 9 m, symbolizujący słońce. Taki sposób iluminacji wnętrza przyniósł niezwykle ciekawe efekty wizualne.

Wejście do budynku otwiera portyk, w którym znajduje się napis mówiący o powstaniu Panteonu. Brzmi on: M. AGRIPPA. L.F. COS TERTIVM FECIT, co dosłownie oznacza "Wzniesiony przez Marka Agryppę, syna Lucjusza, konsula po raz trzeci" i informuje, że pierwszym pomysłodawcą i konstruktorem Panteonu był właśnie rzymski konsul Marek Agrypa. Hadrian zaś dokonał przebudowy budynku, wzorując się częściowo na greckich modelach architektury, czego przykładem jest wspomniany wyżej portyk, na który składa się osiemnaście kolumn. Kontrastuje on wyraźnie z pozostałą częścią budynku stanowiącą przykład architektury etruskiej wykorzystującej plan koła. Budowla przetrwała w doskonałym stanie głównie dzięki przekształceniu jej już w VII w. w kościół katolicki pw. Matki Boskiej i Męczenników. Jest to jeden z lepszych przykładów budynków służących niegdyś kultowi pogańskiemu, które zostały przekształcone bez większych zmian w świątynie chrześcijańskie. Nie oznacza to jednak, że jego pierwotny wygląd pozostał w nienaruszonym stanie. W roku 663 na polecenie cesarza Konstansa II zdjęto brązowe, pozłacane płytki z powodu braku kruszcu do bicia monet. Zaś w XVI w. na polecenie papieża Urbana VIII Barberini usunięto brązowe belkowanie z przedsionka, by z przetopionego materiału odlać baldachim stojący nad grobem św. Piotra (zob. ramka str. 199) oraz armaty dla Castel San Angelo. W XIV w. Panteon został zaś zamieniony w fortecę. Odnowiono go jednak w okresie renesansu. Pracami kierował Rafael Santi, który później został w nim pochowany. W Panteonie pochowani zostali również inni wielcy artyści: Annibale Carraci, Taddeo Zuccari, Baldassare Peruzzi oraz niektórzy królowie Włoch (m.in. Wiktor Emanuel II).

Przed świątynią znajduje się sześciometrowy obelisk pochodzący z czasów faraona Ramzesa II. Góruje on nad fontanną, w której można zanurzyć ręce w upalny dzień.

Kapitol Kapitol Kapitol/Fot. Shutterstock

Rzym. Kapitol. Skała Tarpejska

Strome urwisko na południowym zboczu Wzgórza Kapitolińskiego zwane jest Skałą Tarpejską, gdyż według legendy został tu strącony w przepaść przeciwnik Romulusa, Lucjusz Tarpejusz. Według innej wersji, nazwa pochodzi od imienia córki Spuriusza Tarpejusza, Tarpei, strąconej wraz z ojcem w przepaść za to, że podczas obrony Kapitolu przed Tacjuszem zakochała się w wodzu Sabinów - Tatiusie i zdradziła wrogom drogę do wejścia na zamek w zamian za obietnicę małżeństwa. Od tych wydarzeń pochodzić miał zwyczaj strącania z tej właśnie skały ludzi, którzy dopuścili się krzywoprzysięstwa, cudzołóstwa i zdrady państwa (zgodnie z prawem XII Tablic Rzymskich).

Bezdroża Bezdroża Bezdroża

Bezdroża

Przewodnik "Rzym i Watykan. Miasto cesarzy i papieży. Wydanie I" możesz kupić w Podróżniczej Księgarni Internetowej bezdroza.pl

Więcej o: