Polska. Warmia - przenieśmy się w świat zamków, rycerzy oraz gwiazd!

Brak pomysłu na weekend z dziećmi? Mamy rozwiązanie! Przedstawiamy kolejną propozycję wycieczki pełnej atrakcji - tym razem po krainie Warmii. Pozwólcie swoim dzieciom przenieść  się w świat rycerzy, odwiedzając Pole Bitwy pod Grunwaldem, a także w świat gwiazd, odwiedzając planetarium w Olsztynie!

Polska. Zachodnia kraina Warmii

Trasa wiedzie przez zachodnią część województwa warmińsko-mazurskiego, przez tereny, które przed wiekami ściśle były związane z zakonem krzyżackim. Tutejsze zamki albo były jego warowniami (np. w Nidzicy czy Dąbrównie), albo służyły do obrony przed rycerzami w białych płaszczach (Olsztyn). Tu także 15 lipca 1410 r. na polach pod Grunwaldem rozegrała się jedna z najważniejszych bitew średniowiecznej Europy, a w 1914 r. - rosyjsko-niemiecka bitwa pod Tannenbergiem. Z kolei Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne w Olsztynie pomoże przenieść się w świat gwiazd, nieba i nowoczesnych technologii. Trasa wiedzie przez tereny Warmii, nie zabraknie więc pięknych krajobrazów, zwłaszcza w okolicach Wzgórz Dylewskich.

 

Wycieczkę można odbyć w ciągu jednego dnia, lepiej ją jednak rozłożyć na dwa dni - drugi przeznaczyć na zwiedzanie Olsztyna i Barczewa. Trasa w sporej części wiedzie przez duże miasta, a zatem wyżywienie i nocleg nie powinny stanowić problemu - w Nidzicy, Olsztynie czy Olsztynku znajdą się restauracje oraz hotele na każdą kieszeń i dostosowane do rozmaitych potrzeb.

***

Zobacz koniecznie

1. zamek w Nidzicy

2. pola Grunwaldu

3. Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne w Olsztynie

4. Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku

 

Wycieczka (142 km): Nidzica > Dąbrówno > Dylewska Góra > Grunwald > Stębark > Olsztynek > Łańsk > Olsztyn > Barczewo

Zamek w Nidzicy Zamek w Nidzicy Zamek w Nidzicy/Fot. Semu/CC/Wikimedia

Polska. Nidzica > Dąbrówno

NIDZICA > 30 km Dąbrówno

Pierwsza krzyżacka warownia, wokół której wyrosła Nidzica, istniała tu już w połowie XIII w. Prawa miejskie osada otrzymała ponad 100 lat później. Była znaczącym gospodarczo miastem regionu, dziś jest siedzibą powiatu.

 

Najważniejszym zabytkiem jest pokrzyżacki zamek, którego najstarsza część pochodzi z końca XIV w. To potężna budowla z czerwonej cegły na planie czworoboku. Basztę bramną okalają dwie niewysokie wieże. Zamek został zniszczony przez rosyjskie bomby w 1945 r., po wojnie starannie go odrestaurowano. Dziś mieści się tu wiele instytucji, w tym hotel i Muzeum Ziemi Nidzickiej, w którym warto poznać historię regionu. Na zamku aktywnie działa też bractwo rycerskie, można zatem trafić na organizowane przez nie imprezy i poczuć atmosferę średniowiecza. Warto zobaczyć również dwie budowle, które stanowiły niegdyś fragmenty systemu obronnego miasta: Klasztorek i kościół św. Wojciecha. Inną godną uwagi świątynią jest kościół ewangelicko-augsburski Świętego Krzyża - pochodzi z połowy XIX w., ale elementy jego wnętrza są znacznie starsze. Można też pójść na cmentarz żydowski przy ul. Nowomiejskiej - zachowało się tam kilkadziesiąt nagrobków.

 

Tatarski głaz

Pod Nidzicą, nieopodal wsi Tatary, leży ogromny głaz, przywleczony tu przez lądolód. Ma obwód 19 m i 2 m wysokości. W 1656 r. na tym kamieniu wódz tatarski podczas oblężenia Nidzicy jadał posiłki. Podczas obiadu w misę z jedzeniem trafiła kula armatnia. Przywódca Tatarów tak się tym przejął, że zrezygnował z dalszych ataków na miasto, a kamień w pamięci miejscowych został na zawsze "tatarskim głazem".

 

Informacje praktyczne:

Muzeum Ziemi Nidzickiej, ul. Zamkowa 2, tel. 89 625 03 70, V-IX 9.00?17.00, X-IV 9.00-15.00 (pn.-pt.), bilet normalny 8 zł, ulgowy 6 zł, www.nok.nidzica.pl

Informacja turystyczna, pl. Wolności 1, tel. 89 625 07 61

 

DĄBRÓWNO > 16 km Dylewska Góra

Wieś Dąbrówno ma długą i burzliwą historię. W 1326 r. nadano jej prawa miejskie (w 1945 r. przestała być miastem). Nieco wcześniej Krzyżacy wybudowali tu zamek, zburzony przez wojska Władysława II Jagiełły idące na Grunwald. W 1914 r. w okolicy rozegrała się bitwa pod Tannenbergiem. Jest tu też sporo interesujących miejsc. Na pewno zalicza się do nich kościół, obecnie metodystyczny. Zbudowano go na początku XVII w. na fundamentach starszej, zburzonej świątyni, potem dokonywano licznych remontów i przebudowań, z których najważniejszy jest charakterystyczny szczyt w stylu neogotyckim. Na oddzielną wzmiankę zasługuje dzwonnica, jeszcze z XIV w., jedyny zachowany fragment fortyfikacji. Warto też zobaczyć zaniedbaną dziś synagogę z początku XIX stulecia. Wieś ma także dość dobrze rozwiniętą infrastrukturę wypoczynkową - można tu uprawiać sporty wodne i wędkować.

 

Zobacz także:

Szlaki zamków krzyżackich!

Grunwald Grunwald Rekonstrukcja historyczna Bitwy pod Grunwaldem/Fot. 123rf

Polska. Dylewska Góra > Grunwald

DYLEWSKA GÓRA > 17 km Grunwald

W paśmie morenowych Wzgórz Dylewskich (zwanych niekiedy "małymi Bieszczadami") najwyższa jest Dylewska Góra - ma 312 m n.p.m. Porasta ją las bukowy, który nieco ogranicza widoczność ze szczytu, ale i tak wzrokiem sięgnąć można 20 km. Okolice góry (prawie 8000 ha) od 1994 r. są chronione jako Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich. To przeważnie tereny lesiste, a także 43 jeziora. Żyją tu orliki krzykliwe i trzmielojady, a ze ssaków - muflony. Świat flory reprezentują np. widłaki wrońce, cisy pospolite i pióropuszniki strusie. Co ciekawe, są one typowe raczej dla obszarów górskich i podgórskich. Ostatnio ten spokojny region staje się coraz bardziej popularny za sprawą luksusowego instytutu spa. Warto odwiedzić te tereny w zimie. Są tu świetne warunki do uprawiania narciarstwa biegowego, a w Wysokiej Górze działa wyciąg narciarski.

 

Pomszczona hańba

Jeden z rezerwatów parku chroni Jezioro Francuskie, którego nazwa odwołuje się do czasów kampanii napoleońskiej. Wtedy to miejscowi chłopi utopili w jego wodach kilku francuskich żołnierzy, mszcząc w ten sposób krzywdę zhańbionej dziewczyny.

 

GRUNWALD > 3 km Stębark

Południowe stoki Dylewskiej Góry były już areną walk w trakcie bitwy pod Grunwaldem 15 lipca 1410 r. Na polach między Grunwaldem, Stębarkiem, Ulnowem i Łodwigowem walczyli z jednej strony rycerze krzyżaccy i ich sprzymierzeńcy, z drugiej - wojska polskie, litewskie, czeskie i tatarskie. Wygraną przez stronę polską bitwę uznano za jedną z najważniejszych w średniowieczu, a także - w historii naszego kraju.

 

Obecnie na tych polach godnie upamiętniono zwycięstwo. Stoi tu monumentalny zespół pomnikowy. Składają się na niego: granitowy obelisk z dwiema twarzami rycerzy, a także maszty symbolizujące sztandary wojsk Jagiełły, zatknięte tu po zwycięstwie. Jest tu również amfiteatr z salą kinową (w repertuarze m.in. fragmenty "Krzyżaków") i niewielkie muzeum. Można w nim zobaczyć wizualizację ruchów wojsk w kolejnych etapach bitwy, modele chorągwi oraz broń, którą mogli się posługiwać walczący tu rycerze. Na polu bitwy można także obejrzeć usypany w 1959 r. kopiec Jagiełły (w miejscu, z którego rzekomo król miał zawiadywać swymi wojskami) i ruiny kaplicy NMP z 1413 r.

 

Miejsce to od lat szczególnie ożywa w weekend najbliższy rocznicy bitwy, kiedy to harcerze, wojsko i bractwa rycerskie organizują tu inscenizację bitwy. W walkach bierze udział około 1400 statystów, a widowisko to ogląda około 70 tys. osób z całej Europy.

 

Informacje praktyczne:

Muzeum Grunwaldzkie, Stębark 1, tel. 89 647 22 27, V-15 X 8.00-18.00, bilet normalny 6 zł, ulgowy 4 zł

 

Zobacz także:

Polska. Szlak Zamków Gotyckich

Skansen w Olsztynku Skansen w Olsztynku Skansen w Olsztynku/Fot. 123rf

Polska. Stębark > Olsztynek > Łańsk

STĘBARK > 17 km Olsztynek

Stębark to niezbyt duża wieś, której istnienie potwierdzono już w 1335 r. Zapisał się na kartach historii dwukrotnie - w 1410 i w 1914 r. W polskiej historiografii pierwsza z rozegranych w pobliżu tej miejscowości bitew znana jest jako bitwa pod Grunwaldem, druga - jako bitwa pod Tannenbergiem (niemiecka nazwa Stębarku). Po I wojnie światowej Niemcy zbudowali tu monumentalny pomnik, z którego do naszych czasów dotrwał tylko lew, stojący obecnie przed ratuszem w Olsztynku. Warto tu zobaczyć kościół Trójcy Przenajświętszej, wzniesiony pod koniec XVII w. na miejscu wcześniejszej świątyni, którą zburzyli Tatarzy. Budynek potem przebudowywano, w środku jednak zachował się oryginalny, barokowy ołtarz.

 

OLSZTYNEK > 22 km Łańsk

Kolejnym pokrzyżackim miastem jest Olsztynek, który prawa miejskie zyskał w 1359 r. Do końca II wojny światowej określano go jako Hohenstein. Budynek tutejszego liceum i zespołu szkół zawodowych to pozostałości zamku krzyżackiego. Jego średniowieczny wygląd nie jest znany, do dziś przetrwały tylko fragmenty elewacji i piwnice. Bardziej spostrzegawczy wypatrzyć mogą dwa granitowe kamienie w szczytowej ścianie budynku - prawdopodobnie podtrzymywały gdanisko, czyli... toaletę.

 

W czasie weekendów czy wakacji wejście na teren szkoły jest niemożliwe.

Niewątpliwie najważniejszą atrakcją miasta jest Muzeum Budownictwa Ludowego - Park Etnograficzny, które założono przed 100 laty. Na 35 ha zgromadzono kilkadziesiąt budynków: chłopskich chat, wychodków, zabudowań gospodarskich (np. suszarnię czy wędzarnię), wiatraków, a nawet replikę kościoła z Rychnowa. Fascynująco prezentuje się również gniotownik nasion oleistych - dwa kamienne koła, dzięki którym 100 lat temu uzyskiwano olej. Jest tu też stanowisko archeologiczne. Wszystko zostało starannie wkomponowane w urozmaicony teren skansenu: z bagnem, laskiem, rzeczką, co tylko pogłębia wrażenie autentyczności. Muzeum często organizuje imprezy folklorystyczne, które mają ocalić od zapomnienia dawne zwyczaje, zawody i kulturę. Także dawny kościół ewangelicko-augsburski, pierwotnie gotycki, a potem barokowy, stanowi część muzeum jako galeria sztuki.

 

Informacje praktyczne:

Muzeum Budownictwa Ludowego, ul. Leśna 23, tel. 89 519 15 42, bilet normalny 10 zł, ulgowy 6 zł

Informacja turystyczna, Ratusz 1, tel. 89 519 54 77

 

ŁAŃSK > 19 km Olsztyn

Po drodze można zajechać do Łańska, miejsca dawniej zamkniętego i pilnie strzeżonego. Mieści się tu (od czasów wczesnego PRL-u) ośrodek wypoczynkowy Kancelarii Premiera (pierwotnie: Urzędu Rady Ministrów). Dziś mogą tu przenocować także zwykli turyści, a mur otaczający obiekt bardzo skrócono.

 

Odkryjcie najgłębsze jezioro  i najwyższe wiadukty w Polsce!

Planetarium w Olsztynie Planetarium w Olsztynie Planetarium w Olsztynie - projektor/Fot. Allgau/CC/Wikimedia

Polska. Olsztyn > Barczewo

OLSZTYN > 18 km Barczewo

Stolica regionu i województwa warmińsko-mazurskiego, Olsztyn, może się poszczycić niesamowitym położeniem - na terenie miasta znajduje się 15 jezior. W XIV w. w tym miejscu postawiono strażnicę, potem zamek. Wyrosła wokół niego osada, która prawa miejskie uzyskała już w 1353 r. Warto wiedzieć, że zamek do obrony przed Krzyżakami w czasie wojny lat 1519-1521 przygotowywał sam Mikołaj Kopernik.

 

I właśnie od zamku należy zacząć zwiedzanie - to najważniejszy zabytek miasta. Zachował się do dziś w całkiem dobrym stanie i nadal jest widoczny z wielu punktów miasta. Zbudowano go na planie czworoboku z cylindryczną wieżą w południowo-zachodnim rogu, w stylu gotyckim, ale z domieszką baroku (zwłaszcza we wnętrzach). Na ścianach zewnętrznych zachowała się doświadczalna tablica astronomiczna, którą Kopernik wykorzystywał do badań naukowych - właśnie tu, na zamku, dokonał on przełomowego odkrycia - sformułował teorię heliocentryczną. W mieszczącym się tu muzeum można znaleźć inne pamiątki po słynnym astronomie, a także poznać faunę, florę oraz folklor Warmii i Mazur. Warto też zwrócić uwagę na architekturę wnętrz, zwłaszcza na sklepienia kryształowe. Można również wspiąć się na wieżę, by podziwiać z niej panoramę miasta.

 

Trzeba też zajść do górującej nad miastem bazyliki konkatedralnej św. Jakuba. Wybudowano ją pod koniec XIV w., większe przebudowy przechodziła w XVII i XVIII w. Jej wieża przez wieki wyznaczała dopuszczalną wysokość budynków w Olsztynie. Wnętrze zostało zdewastowane w 1807 r. przez zamkniętych w świątyni jeńców rosyjskich, ale zachowały się w nim elementy gotyckie, renesansowe i barokowe. Warto obejrzeć terakotowe głowy u nasady sklepień - to rzadkość na tych terenach.

 

Na Starym Mieście najbardziej godna uwagi jest czterokondygnacyjna Wysoka Brama (zwana także Górną) - część średniowiecznych murów obronnych miasta. Zbudowana z cegły, z charakterystycznymi niewielkimi oknami i przebitym przejściem dla pieszych, stanowi jeden z symboli miasta. W XIX w. pełniła funkcję więzienia, dziś przekształcono ją w hotel.

 

Niemałą atrakcją może być wizyta w Planetarium i Obserwatorium Astronomicznym. Planetarium oferuje przede wszystkim projekcje, tłumaczące tajemnice nieba i gwiazd. Są one dostosowane do widzów w różnym wieku. Wieża obserwatorium, dawna wieża ciśnień, jest doskonałym punktem widokowym, z którego warto obejrzeć panoramę miasta. Z zainstalowanych w tym miejscu lunet można obserwować plamy na Słońcu.

 

Program projekcji planetarium zmienia się co dwa tygodnie, najlepiej więc sprawdzać go na stronie internetowej.

Można też skierować się ku południowo-zachodniej części miasta, do Kortowa, gdzie mieści się jedno z najładniejszych (i najefektowniej położonych) miasteczek akademickich w Polsce.

 

Informacje praktyczne:

Muzeum Warmii i Mazur, ul. Zamkowa 2, tel. 89 527 95 96, VI-IX 9.00-17.00 (wt., czw.-nd.), 9.00-19.00 (śr.), X-V 10.00-16.00 (wt.-nd.), bilet normalny 7 zł, ulgowy 5 zł

 

Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne, al. Piłsudskiego 38, tel. 89 533 49 51, obserwacje: Słońce i panorama 9.00, 10.00, 11.00, 12.00, 13.00, 14.00 (pn.-sb.), pokazy nieba 20.00, 21.00 (pn., śr., pt.), bilet do planetarium normalny 10 zł, ulgowy 7 zł, na pokazy 4 zł, do obserwatorium - normalny 8 zł, ulgowy 6 zł

 

Informacja turystyczna, ul. Staromiejska 1, tel. 89 535 35 65

 

Zobacz także:

Niebo gwiaździste nad nami. Polskie planetaria

Carta Blanca

Opis wycieczki pochodzi z książki "Polska. 101 wycieczek", wydawnictwo Carta Blanca.


Książka do kupienia w księgarni Carta Blanca >>

Więcej o: