Polska. Suwalszczyzna - polodowcowa kraina

Suwalszczyzna znana jest w całej Polsce między innymi jako krajowy biegun zimna. Jednak to tylko ułamek prawdy o tej krainie! Odkryjcie najgłębsze jezioro w Polsce i najwyższe wiadukty w Polsce znajdujące się w Stańczykach oraz zasmakujcie tradycyjnego sękacza! Przedstawiamy wam  propozycję dwudniowej wycieczki po krainie Suwalczyzny.

Polska. Pojezierze Suwalskie

Niezwykła jest tu przede wszystkim przyroda: polodowcowe strome pagórki, np. Cisowa Góra, sąsiadują z jeziorami, takimi jak Hańcza - najgłębsze jezioro w Polsce. Pofałdowanie terenu wymusiło tu budowę ogromnych wiaduktów, które - choć stare - do dziś wzbudzają zachwyt. Z kolei rozległe i zaciszne jezioro Wigry przyciągnęło przed wiekami milczących kamedułów, których klasztor do dziś góruje nad jeziorem i puszczą. Jest tu także to, czego nie może zabraknąć na północnym wschodzie - kultura pogranicza. Szczególnie znana jest mniejszość litewska, zamieszkująca rejon Sejn i Puńska, ale warto zatrzymać się również u staroobrzędowców w Wodziłkach.

Wycieczkę można podzielić na dwa dni: pierwszego zwiedzić północną Suwalszczyznę i odpocząć w Suwalskim Parku Krajobrazowym, drugiego przez Puńsk i Sejny udać się na południe na podbój Wigierskiego Parku Narodowego. Noclegi i posiłki najlepiej planować z uwzględnieniem licznych na tym terenie gospodarstw agroturystycznych i restauracji z tradycyjną kuchnią litewską. Drogi wąskie, kręte i często niskiej jakości (oprócz odnowionej nr 8). Dojazd do niektórych atrakcji wiedzie drogami gruntowymi.

***

Zobacz koniecznie

1. wiadukty w Stańczykach

2. molennę staroobrzędowców w Wodziłkach

3. polodowcowy krajobraz Suwalskiego Parku Krajobrazowego

4. skansen w Puńsku

5. zespoły klasztorne w Wigrach i Sejnach

6. jezioro Wigry z okien kolejki wąskotorowej

 

Wycieczka 19. (217 km): Rapa > Gołdap > Stańczyki > Wiżajny > Wodziłki > Suwalski Park Krajobrazowy > Suwałki > Puńsk > Sejny > Giby > Wigry > Wigierski Park Narodowy

Wiadukty w Stańczykach. Nieczynne mosty kolejowe na rzece Błędziance, należą do najwyższych obiektów tego typu w Polsce (mają nawet 36,5 metra wysokości). Znajdują się na Suwalszczyźnie niedaleko wsi Stańczyki.
Wiadukty w Stańczykach. Nieczynne mosty kolejowe na rzece Błędziance, należą do najwyższych obiektów tego typu w Polsce (mają nawet 36,5 metra wysokości). Znajdują się na Suwalszczyźnie niedaleko wsi Stańczyki. Wiadukty w Stańczykach /Fot. Przemysław Idzkiewicz/CC/Wikimedia

Polska. Rapa > Gołdap > Stańczyki

RAPA > 34 km Gołdap

Do niewielkiej wsi Rapa powinien się wybrać każdy łowca tajemnic. Należała ona niegdyś do barona Friedricha von Farenheida, miłośnika egiptologii, który wpadł na pomysł wybudowania tu grobowca rodzinnego w formie... piramidy. Co ciekawe, do współpracy przy tym niezwykłym projekcie udało mu się namówić duńskiego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena, późniejszego twórcę m.in. pomnika Mikołaja Kopernika w Warszawie. W rezultacie powstał niezwykły obiekt o ścianach nachylonych pod kątem około 50 stopni, co miało zapewnić mumifikację zwłok w grobowcu. W latach 1811-1849 spoczęło tu siedmioro członków rodu. Z marzeń o wiecznej świetności pozostało jednak niewiele - zdewastowana w czasie II wojny światowej piramida niszczeje do dzisiaj.

 

GOŁDAP > 25 km Stańczyki

Do nadgranicznej Gołdapi najwięcej turystów przyjeżdża zimą. Przyciąga ich leżąca na południe od miasta Gołdapska Góra, zwana powszechnie Piękną Górą, na której znajdują się trasy narciarskie, tor saneczkowy oraz wyciągi: cztery orczykowe i jeden krzesełkowy. Przy okazji wizyty w Gołdapi o każdej porze roku warto spróbować regionalnej kuchni - zwłaszcza kartaczy, czyli podłużnych pyz z mięsem.

 

STAŃCZYKI > 22 km Wiżajny

Zaprojektowana w 1907 r. linia kolejowa Botkuny-Żytkiejmy, która miała łączyć garnizony przy granicy prusko-rosyjskiej, przebiegała przez tereny poprzecinane licznymi dolinami i wąwozami. Dlatego też musiały tu powstać wiadukty, charakterystyczne zwykle dla terenów górskich. Najsłynniejsze z nich to wzorowane na rzymskich akweduktach obiekty w Stańczykach, Botkunach i Kiepojciach. W 1945 r. wojska radzieckie rozebrały tory kolejowe, więc obecnie są to mosty donikąd. Jeszcze do niedawna z najsmuklejszych wiaduktów o wysokości 36 m - w Stańczykach - można było skakać na bungee, jednak zakazano tego ze względu na stan techniczny obiektów.

 

Zobacz także:

Kraina bocianów?

Polska atrakcje. Jezioro Hańcza. Najgłębsze jezioro w Polsce - liczy 106 m. Jezioro Hańcza leży na Suwalszczyźnie. Ze względu na dużą przejrzystość wód świetnie nadaje się do nurkowania. Przepływa przez nie rzeka Czarna Hańcza. Polska atrakcje. Jezioro Hańcza. Najgłębsze jezioro w Polsce - liczy 106 m. Jezioro Hańcza leży na Suwalszczyźnie. Ze względu na dużą przejrzystość wód świetnie nadaje się do nurkowania. Przepływa przez nie rzeka Czarna Hańcza. Fot. Maciej Rawluk

Polska. Wiżajny > Wodziłki > Suwalski Park Krajobrazowy

WIŻAJNY > 30 km Wodziłki

Wiżajny, których nazwa wzięła się podobno od tutejszej karczmy serwującej raki z pobliskiego jeziora (lit. veżys - rak), to polski biegun zimna, gdzie śnieg leży od listopada do marca, a nawet czerwca. Niedaleka Rowelska Góra to z kolei niezwykle wietrzne miejsce, w którym ustawiono jedne z pierwszych w Polsce nowoczesnych wiatraków - obecnie tworzą one minielektrownię wiatrową i stanowią dość malowniczy widok.

 

WODZIŁKI > 19 km Suwałki

W sercu Suwalskiego Parku Krajobrazowego leżą Wodziłki - wieś, w której w XVII w. przed rosyjskimi prześladowaniami schronili się staroobrzędowcy, prawosławna mniejszość, nieuznająca reform. Do dziś pozostało tu kilka rodzin, które swoją wiarę kultywują w drewnianej świątyni - molennie. Turystyczną atrakcją dla odważnych jest kąpiel w tradycyjnej drewnianej bani.

 

Do Wodziłek dojeżdża się wiodącą na północ polną drogą, w którą skręca się w Szeszupkach z szosy Jeleniewo-Kruszki.

Suwalski Park Krajobrazowy

Suwalski Park Krajobrazowy jest najstarszym takim parkiem w Polsce. Powstał w 1976 r., aby chronić młody krajobraz polodowcowy. Charakterystyczne jest tu znaczne zróżnicowanie terenu - między licznymi morenowymi wzgórzami leżą doliny wartkich rzek oraz jeziora o nieregularnej linii brzegowej.

 

Idylliczne widoki oraz opisane powyżej ukształtowanie terenu najlepiej obejrzeć z dwóch punktów widokowych na okolicę: Cisowej Góry (256 m n.p.m.), zwanej suwalską Fudżijamą - stożkowego wzniesienia będącego pozostałością moreny czołowej, oraz wzgórza koło Smolnik, na którym Andrzej Wajda kręcił scenę przemarszu wojsk do ekranizacji "Pana Tadeusza".

 

Chlubą parku jest najgłębsze w Polsce jezioro Hańcza. Dno tego polodowcowego, rynnowego zbiornika o niezwykle czystej wodzie, stromych brzegach i pokrytych głazami plażach opada na głębokość aż 108,5 m. Wędkarze powiadają, że żyją tu ponaddwumetrowe szczupaki.

 

Wśród swych niecodziennych krajobrazów suwalski park ma także dwie łąki usiane ok. 10 tys. głazów, przyniesionych wraz z gliną przez lodowiec ze Skandynawii. Po wypłukaniu gliny przez wody lodowca powstały tu dwa głazowiska - Bachanowskie i Łopuchowskie. Obecnie wykorzystywane są one jako pastwiska. Warto zobaczyć te zadziwiające grupy kamieni o obwodach od 0,5 do 8 m.

 

Zobacz także:

Odkryj bajkowy zamek w Mosznej!

Polska. Suwałki > Puńsk

SUWAŁKI > 27 km Puńsk

Suwałki to miasto z pogranicza kultur, z którego pochodziła Maria Konopnicka. Obecnie w domu narodzin poetki działa muzeum jej imienia. W mieście warto obejrzeć zespół cmentarzy, gdzie w jednym miejscu spoczywają katolicy, prawosławni, protestanci, starowiercy, żydzi i muzułmanie. W ciepły dzień można się wybrać na plażę nad zalewem Arkadia. Zapobiegliwi turyści powinni zajrzeć na stronę www.sciezki.suwalki.pl, na której znajduje się opis dwóch propozycji spacerów edukacyjnych po mieście, dzięki którym można się zapoznać z historią i architekturą Suwałk.

 

Na terenie miasta znajduje się część rezerwatu archeologicznego "Cmentarzysko Jaćwingów". Chroni on las oraz umiejscowione w nim kurhany z II-V w. - groby z ułożonych warstwowo kamieni o średnicy od 6 do 21 m. Warto odnaleźć te najbardziej okazałe, będące miejscem spoczynku władców, a niekiedy nawet... ich koni. Wielbiciele kultury średniowiecznej powinni tu przyjechać w czerwcu na Jaćwieski Festyn Archeologiczny.

 

Informacje praktyczne:

Muzeum im. Marii Konopnickiej, ul. Kościuszki 31, tel. 87 566 41 33, 8.00-16.00 (wt.-pt.), 9.00-17.00 (sb., nd.), bilet normalny 5 zł, ulgowy 3 zł

Informacja turystyczna, ul. Kościuszki 37, tel. 87 566 59 61

 

PUŃSK > 27 km Sejny

Puńsk założyli w XV w. mieszkańcy okolic Merecza i Puni. Na pamiątkę rodzinnych ziem pobliskie jezioro nazwali Punia, a od niego wzięła nazwę osada. Puńsk do dziś jest nieformalną stolicą Litwinów w Polsce. Mieszczą się tu szkoły z litewskim językiem nauczania, Dom Kultury Litewskiej, wydawane są czasopisma w języku litewskim oraz działają zespoły folklorystyczne. Świadectwem tych wciąż bardzo żywych tradycji są m.in. odbywające się w noc świętojańską zabawy, koncerty, biesiady i puszczanie wianków oraz skansen, w którym można obejrzeć zabudowania gospodarcze, studnię z żurawiem oraz XIX-wieczny dom zachowany razem z wystrojem wnętrza. Z kolei w Domu Kultury Litewskiej prezentowana jest kompletowana przez kilkadziesiąt lat przez Józefa Vainę kolekcja etnograficzna. Budzące najwięcej emocji eksponaty to: skrzynia posażna, kłódki otwierane tylko przez wtajemniczonych, liczące ponad 100 lat koryto na barszcz i srebrna moneta z czasów Zygmunta III. Warto zwrócić uwagę na miejscowe krzyże i świątki litewskie oraz tradycyjne kapliczki, z których dwie znajdują się przed XIX‑wiecznym kościołem Wniebowzięcia NMP.

 

Informacje praktyczne:

Muzeum Etnograficzne Józefa Vainy, ul. 11 marca 17, tel. 87 516 11 78, zwiedzanie po wcześniejszym zgłoszeniu telefonicznym

 

ZOBACZ gdzie znajduje się niemiecki Disneyland!

Sejny Sejny Sejny - Kościół Nawiedzenia NMP i dawny klasztor Dominikanów/Fot. Jan Lupo

Polska. Sejny > Giby >

SEJNY > 7 km Giby

Najważniejszym zabytkiem Sejn jest podominikański zespół klasztorny z XVII w. To właśnie tu, w bocznej kaplicy kościoła Nawiedzenia NMP znajduje się słynąca łaskami figura Matki Boskiej Sejneńskiej. Jest ona obiektem uwielbienia zarówno wiernych, jak i historyków sztuki - stanowi jedno z czterech zachowanych przedstawień typu Madonny szafkowej. Ponad metrowej wysokości figura otwiera się na boki, tworząc tryptyk z przedstawieniem Boga Ojca, trzymającego krucyfiks z ukrzyżowanym Jezusem, oraz Ducha Świętego pod postacią gołębicy. Jest to symbol potrójnych narodzin - w wieczności, w doczesności i w ludzkich sercach.

 

Sejny są miastem pogranicza kultur. Jest to - obok Puńska - jeden z ośrodków mniejszości litewskiej w Polsce. Świadectwem żydowskich tradycji miasteczka są dwie XIX‑wieczne synagogi. Jedna z nich mieści dom kultury, a w drugiej - tzw. Białej Synagodze - znajduje się ośrodek "Pogranicze - sztuk, kultur, narodów". Prowadzi on różnorodne projekty kulturalne, historyczne, artystyczne i etnograficzne. Każdy znajdzie tu coś dla siebie - na miejscu lub na www.pogranicze.sejny.pl.

 

Informacje praktyczne:

Informacja turystyczna, ul. Wojska Polskiego 60b, tel. 87 516 34 00

 

GIBY > 26 km Wigry

Obecnie jest to miejscowość letniskowa, przez którą przepływają rzeki Czarna Hańcza i Marycha. Słynie z drewnianego kościoła św. Anny, który w rzeczywistości jest dawną molenną staroobrzędowców, przeniesioną w 1982 r. z Pogorzelca. W jej wnętrzu warto zwrócić uwagę na płaskorzeźby drogi krzyżowej oraz zdobienia z poroży zwierząt. We wsi znajduje się charakterystyczny pomnik projektu Andrzeja Strumiłły. Instalacja w postaci głazowiska symbolizuje 600 ofiar tzw. obławy augustowskiej w 1945 r. - akcji pacyfikacyjnej Armii Czerwonej skierowanej przeciwko niepodległościowym partyzantom z okolicznych terenów.

 

SPECJAŁY SUWALSZCZYZNY

Nie można wyjechać z Suwalszczyzny, nie spróbowawszy wpierw kuchni tego regionu. Z całej Polski smakosze zjeżdżają tu na tradycyjny sękacz - ciasto wypiekane na obrotowym rożnie, po raz pierwszy wykonane w tym mieście z okazji wizyty królowej Bony. Powo­dzeniem cieszą się również kindziuk i wędliny litewskie oraz znane na całej Suwalszczyźnie kartacze, bliny i kiszka ziemniaczana.

 

Zobacz także:

Gdzie wypoczywają warszawiacy?

Klasztor Kamedułów w Wigrach Klasztor Kamedułów w Wigrach Klasztor Kamedułów w Wigrach - dziedziniec/Fot. Polimerek/CC/Wikimedia

Polska. Wigry > Wigierski Park Narodowy

WIGRY

Architektoniczną perłą parku jest barokowy pokamedulski klasztor w Wigrach, autorstwa Włocha Piotra Putiniego. W skład kompleksu wchodzą kościół z bogato zdobionym ołtarzem oraz eremy, czyli domki zakonników, którzy niegdyś żyli tu w odosobnieniu. Ich ciała spoczęły w kościelnych kryptach, które obecnie można zwiedzać, podobnie jak apartamenty papieskie, gdzie Jan Paweł II spędził noc podczas wizyty w 1999 r. Warto wspiąć się na jedną z wież, zegarową lub ogrodową, by zobaczyć malowniczą panoramę okolicy. Znużeni turyści mogą się posilić w restauracji, oferującej dania z lokalnych produktów, oraz przenocować w jednym z dawnych eremów z widokiem na jezioro Wigry.

 

Wigierski Park Narodowy

Wigierski Park Narodowy powstał dla ochrony krajobrazu polodowcowego jeziora Wigry o urozmaiconej linii brzegowej oraz lasów Puszczy Augustowskiej. Jednym z dominujących gatunków fauny oraz symbolem parku jest bóbr. Nazwa parku pochodzi od jeziora Wigry, które miano zawdzięcza swojemu kształtowi. Jaćwieskie słowo wingris oznaczało "kręty" i do dziś świetnie oddaje charakter linii brzegowej akwenu, urozmaiconej licznymi zatokami i półwyspami. Przez jezioro przepływa rzeka Czarna Hańcza, która łączy je z Kanałem Augustowskim, tworząc jeden z najbardziej malowniczych szlaków kajakowych. Część rzeki powyżej jeziora objęta została ochroną rezerwatową - znajdują się tam siedliska bobrów i kormoranów.

 

Tajemnice parku można również poznać w miejscowości Krzywe. Znajdują się tam siedziba dyrekcji parku oraz Centrum Informacji Turystycznej. Na zwiedzających czekają wystawy prezentujące przyrodę oraz walory kulturowe regionu. Warto poświęcić trochę czasu na przejście jednej ze ścieżek edukacyjnych i zapoznanie się z leśnymi siedliskami, torfowiskami i niewielkimi jeziorami - sucharami.

 

Czas zwiedzania: ścieżka Las - około 50 min, ścieżka Suchary - około 2 godz.

 

Jedną z najpopularniejszych atrakcji parku jest kolejka wąskotorowa, która niegdyś służyła do przewozu drewna, a obecnie zapewnia możliwość obejrzenia jeziora z okien wagoników oraz z wieży widokowej w miejscowości Bryzgiel. Miłośnicy wąskotorówek po przejechaniu 9‑kilometrowej trasy powinni zajrzeć też do Galerii Fotografii Kolejowej w Płocicznie-Tartaku.

Czas przejazdu kolejką - łącznie z postojami -wynosi 2 godz. 20 min.

 

Informacje praktyczne:

Wigierski PN, Dyrekcja, Krzywe 82, tel. 87 563 25 40, bilet normalny 4 zł, ulgowy 2 zł

Wigierska Kolej Wąskotorowa, Płociczno, tel. 87 563 92 63, 0603 165 390, VII-VIII wyjazd kolejki 10.00, 13.00, 16.00 (codz.) - bez względu na liczbę osób, 19.00 - min. 15 osób, IX-VI, na zamówienie, bilet normalny 20 zł, ulgowy 15 zł, dzieci do 4 lat 2 zł

Informacja turystyczna, Krzywe 82, tel. 87 563 25 62

 

Zobacz także:

Jedno z najczęściej wybieranych przez Polaków miejsc na urlop i wycieczkę!

Carta Blanca

Opis wycieczki pochodzi z książki "Polska. 101 wycieczek", wydawnictwo Carta Blanca.


Książka do kupienia w księgarni Carta Blanca >>