Polskie g鏎y: 安i皻okrzyskie dla "klapkowicz闚"

G鏎y 安i皻okrzyskie to kieszonkowe pag鏎ki dost瘼ne dla ka盥ego. Nie ma tu stromizn id逝gich podej嗆, wi璚 da si je przej嗆 nawet wklapkach. Ile膨 blisko wszystkiego. S jak park edukacyjny wcentrum miasta.
G鏎y 安i皻okrzyskie: widok na ㄊsog鏎y i 安i皻okrzyski Park Narodowy / PolandMFA Flickr.com CC BY-ND G鏎y 安i皻okrzyskie: widok na ㄊsog鏎y i 安i皻okrzyski Park Narodowy / PolandMFA Flickr.com CC BY-ND G鏎y 安i皻okrzyskie: widok na ㄊsog鏎y i 安i皻okrzyski Park Narodowy / PolandMFA Flickr.com CC BY-ND

G鏎y 安i皻okrzyskie: nasza trasa

G鏎y 安i皻okrzyskie

G鏎y 安i皻okrzyskie to takie "nieg鏎y". Nazwa jest troch na wyrost, poniewa zaledwie kilka szczyt闚 przekracza granic 500 m n.p.m. dziel帷 g鏎y od wy篡n. Bardziej pasowa豉by do nich nazwa "tw鏎 g鏎opodobny". Maj jednak wsobie co, co sprawia, 瞠 s nie mniej tajemnicze ni Tatry czy Bieszczady. Ich historia dzia豉 na wyobra幡i. Przekonali si o tym liczni arty軼i pozostaj帷y pod ich urokiem.

G鏎y sk豉daj si zkilku pasm, awzasadzie pasemek ci庵n帷ych si zp馧nocnego zachodu na po逝dniowy wsch鏚 ipodzielonych dolinami. Pasmo g堯wne, czyli ㄊsog鏎y znajwy窺zym szczytem ㄊsic (612 m n.p.m.), to najstarsze inajwy窺ze znich. Zdaleka ㄊsog鏎y wygl康aj jak ciemna wyspa unosz帷a si na morzu niezliczonych p鏊, poletek, warzywnik闚 i陰k. Zbliska s jeszcze bardziej tajemnicze. W鈔odku jest ciemno, wilgotno iponuro. Pe軟o tu te g豉z闚. Tego w豉郾ie szukamy.

Nasza trasa

1. Z W帷hocka do Nowej S逝pi (dalej piechot na 安i皻y Krzy); 28km; drogi: 42, 756

2. Z Nowej S逝pi do Tarczku; 14 km; drogi: 751, lokalna

3. Z Tarczku do Bodzentyna; 6 km; droga 752

4. Z Bodzentyna do 安i皻ej Katarzyny;6 km; droga 752

5. Ze 安i皻ej Katarzyny do Opatowa; 52 km; drogi: 752, 74

6. Z Opatowa do Ujazdu; 16 km; drogi: 757, 758

ㄠcznie trasa liczy豉 122 km

Tekst pochodzi z najnowszego numeru magazynu

W帷hock. Opactwo cysters闚 W帷hock. Opactwo cysters闚 Fot. Pawe Ma貫cki / Agencja Gazeta

G鏎y 安i皻okrzyskie: W帷hock

G鏎y 安i皻okrzyskie: W帷hock

To nie pora na 瘸rty. W帷hock zajmuje powa積e miejsce na mapie atrakcji turystycznych G鏎 安i皻okrzyskich (inajbli窺zych okolic). Nie ma wnim najd逝窺zego mostu (wzd逝 rzeki), krytej p造walni (pod mostem), ani innych niedorzeczno軼i. Wiemy - byli鄉y wnim dwa razy, 瞠by niczego nie przeoczy. Jest za to zabytek owyj徠kowej warto軼i - opactwo cysters闚 wzniesione wXIII w. jako filia klasztoru wMorimond. Fundatorem opactwa by w1179 r. biskup krakowski Gedeon. Dziwna to budowla. Cho za這瞠nie jest roma雟kie, czasami trudno odnale潭 si wtych wszystkich doklejkach, dobud闚kach ifastrygach. Wko軼iele roma雟kie pozosta這軼i s widoczne na zewn徠rz, awklasztorze - w鈔odku. 安i徠ynia to tr鎩nawowa bazylika ztranseptem iprostym prezbiterium. 圭iany zbudowane s zblok闚 piaskowca wdw鏂h kolorach uk豉danych pasami, co daje ciekawy efekt optyczny. Roma雟kie kru瞟anki klasztoru znikn窸y za XVII-wiecznym skrzyd貫m zachodnim, ale mimo 瞠 zakonspirowane, zachowa造 si wprawie pierwotnym stanie (dotyczy to zw豉szcza wyj徠kowej urody kapitularza).

Ostatnio W帷hock pi瘯nieje. Teren wok馧 opactwa zyska wtym roku now nawierzchni, awkinie nie leci ju... tynk ze 軼ian. No dobra, przyznajemy, wW帷hocku od 瘸rt闚 trudno uciec.

G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻y Krzy / Fot. Pawe Ma貫cki / AG G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻y Krzy / Fot. Pawe Ma貫cki / AG G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻y Krzy / Fot. Pawe Ma貫cki / AG

G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻y Krzy

G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻y Krzy

Opactwo benedyktyn闚 po這穎ne na szczycie ㄊsej G鏎y, czyli ㄊ嗆ca, najpi瘯niej wygl康a wczesnym rankiem, gdy wschodz帷e s這鎍e o鈍ietla wschodni elewacj, wydobywaj帷 ciep陰 barw kamienia przywo逝j帷 pejza瞠 Toskanii. Oczywi軼ie najlepszy jest widok zDrogi Kr鏊ewskiej prowadz帷ej zNowej S逝pi, jedynej s逝sznej. Od wiek闚 korzystali zniej pielgrzymi ikr鏊owie, bo innej nie by這. Na szlaku biegn帷ym na szczyt wygl康amy troch dziwnie wsolidnych butach do w璠r闚ki po g鏎ach. Tu chodzi si g堯wnie wsanda豉ch lub klapkach. Ale si nie przejmujemy, bo trasa, mimo 瞠 do嗆 豉twa ikr鏒ka, usiana jest g豉zami, wi璚 buty na pewno si przydaj.

安i皻y Krzy za這篡 Boles豉w Krzywousty wXIIw., ale miejsce ju wcze郾iej mia這 kultowy charakter. WVIII w. ㄊsa G鏎a by豉 szczytem poga雟twa. Podobno odbywa造 si tu sabaty czarownic. 奸adem dzia豉lno軼i lud闚 epoki przedchrze軼ija雟kiej jest wa kamienny o d逝go軼i 2 km usypany na wschodnim ip馧nocnym zboczu. Wed逝g legendy benedyktyni przybyli na ㄊs G鏎 zW璕ier, przywo膨c cenne relikwie krzy瘸 Chrystusowego, kt鏎e pozostaj tu do dzi, pomimo wielu grabie篡 ipo瘸r闚. Pielgrzymowali do nich kr鏊owie, zJagie陶 na czele. Mniej religijnych turyst闚 zpewno軼i przyci庵n zmumifikowane zw這ki ksi璚ia Jeremiego Wi郾iowieckiego.

Zupe軟ie innych wra瞠 dostarcza widok go這borzy, kt鏎e mo積a podziwia zwygodnej rampy widokowej na p馧nocnym stoku. Bardzo spodoba造 nam si legendy na temat ich powstania. Pierwsza znich g這si, 瞠 zawdzi璚zamy je diab這m, kt鏎e zamierza造 kamieniami zasypa klasztor, ale wystraszy je dzwon, wi璚 rozsypa造 je na stokach. Druga m闚i omocach natury kierowanych r瘯 Stw鏎cy, kt鏎a ukara豉 za blu幡ierstwo pani na 造sog鏎skim zamku, obracaj帷 go wperzyn. Geologiczna teoria owietrzeniu piaskowca kwarcytowego wokresie ostatniego zlodowacenia mo瞠 ijest bardziej wiarygodna, ale okropnie banalna. Zupe軟ie nie pasuje do tego niesamowitego miejsca.

G鏎y 安i皻okrzyskie: Tarczek - renesansowy tryptyk / Fot. Jaros豉w Kubalski / Agencja Gazeta G鏎y 安i皻okrzyskie: Tarczek - renesansowy tryptyk / Fot. Jaros豉w Kubalski / Agencja Gazeta G鏎y 安i皻okrzyskie: Tarczek - renesansowy tryptyk / Fot. Jaros豉w Kubalski / Agencja Gazeta

G鏎y 安i皻okrzyskie: Tarczek

G鏎y 安i皻okrzyskie: Tarczek

To jedno z miejsc, kt鏎e omija si przez przypadek lub przez przypadek si do nich trafia. Ko軼i馧 鈍. Idziego, zkt鏎ego miasto s造nie, pochodzi zXIII w., jest wi璚 roma雟ki. Zzewn徠rz wygl康a skromnie, ale powa積ie ioryginalnie. Pachnie g喚bokim 鈔edniowieczem. Prosta jednonawowa bry豉 zni窺zym prostok徠nym prezbiterium zosta豉 wykonana zpiaskowca. Poniewa wi瘯szo嗆 鈍i徠y roma雟kich musia豉 spe軟ia funkcje obronne, tak瞠 itu ma貫 okna umieszczono wysoko. Wn皻rze zachowa這 surowy wystr鎩 bez tynk闚 ibarokowych wtr皻闚. Najcenniejszym zabytkiem jest rzadkiej urody renesansowy tryptyk z1540 r. wo速arzu g堯wnym. Najlepiej przyjecha tu wniedziel, w闚czas mamy szans zajrze do 鈔odka.

G鏎y 安i皻okrzyskie: Bodzentyn. Ruiny zamku w Bodzentynie / shutterstock G鏎y 安i皻okrzyskie: Bodzentyn. Ruiny zamku w Bodzentynie / shutterstock G鏎y 安i皻okrzyskie: Bodzentyn. Ruiny zamku w Bodzentynie / shutterstock

G鏎y 安i皻okrzyskie: Bodzentyn

G鏎y 安i皻okrzyskie: Bodzentyn

WG鏎ach 安i皻okrzyskich od historii uciec trudno, aw Bodzentynie jest to wr璚z niemo磧iwe. Ale po co od niej ucieka? Przecie tu ka盥y kamie przemawia je郵i nie histori, to przynajmniej geologiczn przesz這軼i.

Po zgubieniu si na jednym zdw鏂h rynk闚 male鎥iego miasta dotarli鄉y wreszcie wokolice zamku iko軼io豉 parafialnego. Cho obie budowle s do嗆 spore, wcale nie tak 豉two je znale潭. Zzamku wiele nie zosta這 - kilka 軼ian zotworami wp騧norenesansowych lub barokowych obramowaniach iresztki fundament闚. Budowla powsta豉 wpo這wie XIV w. ipo przebudowach jakim cudem dotrwa豉 do XIX w., kiedy ostatecznie popad豉 wruin izosta豉 rozebrana przez miejscowych ch這p闚. Wtrakcie wyprawy grunwaldzkiej nocowa tu Jagie陶o.

Wko軼iele parafialnym zkolei pobo積y kr鏊 raczej nie mia szans si pomodli, gdy budowl wzniesiono dopiero wpo這wie XV w. Zzewn徠rz nie wzbudza emocji zpowodu otynkowanych 軼ian. Wewn徠rz te jest otynkowana, ale braki urody nadrabia wspania造m wyposa瞠niem. Poka幡y renesansowy o速arz zXVI w. powsta dla katedry wawelskiej. Jeszcze bardziej spektakularny jest tryptyk bodzenty雟ki z1508 r. Jego autorem by Marcin Czarny, ucze Wita Stwosza. Cudo.

G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻a Katarzyna / fot. Jaros豉w Kubalski / AG G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻a Katarzyna / fot. Jaros豉w Kubalski / AG G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻a Katarzyna / fot. Jaros豉w Kubalski / AG

G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻a Katarzyna

G鏎y 安i皻okrzyskie: 安i皻a Katarzyna

Brama do G鏎 安i皻okrzyskich,awzasadzie furtka do ㄊsog鏎 iPuszczy Jod這wej. Tu za klasztorem bernardynek 軼ie磬a skr璚a wlewo wstron lasu, by dalej wznie嗆 si na ㄊsic. Zaraz za furtk zaczyna si 安i皻okrzyski Park Narodowy, obejmuj帷y m.in. ca貫 15-kilometrowe pasmo ㄊsog鏎. Widok ze szczytu jest wprawdzie ograniczony przez wdzieraj帷 si wsz璠zie ro郵inno嗆, ale go這borza jeszcze wida.

Zanim Katarzyna zosta豉 鈍i皻, tak瞠 itu szala這 poga雟two. Pierwszy krzy pojawi si dopiero wXIV w. wraz zzakonnikami od 鈍. Bernarda. Potem powsta klasztor, kt鏎y na pocz徠ku XIX w. przej窸y bernardynki. Warto zajrze do 鈔odka, by zobaczy male鎥ie, ale urocze wczesnobarokowe kru瞟anki z1633 r. Apotem wg鏎y.

G鏎y 安i皻okrzyskie: Opat闚. Kolegiata 鈍. Marcina / Fot. Pawe Ma貫cki / AG G鏎y 安i皻okrzyskie: Opat闚. Kolegiata 鈍. Marcina / Fot. Pawe Ma貫cki / AG G鏎y 安i皻okrzyskie: Opat闚. Kolegiata 鈍. Marcina / Fot. Pawe Ma貫cki / AG

G鏎y 安i皻okrzyskie: Opat闚

G鏎y 安i皻okrzyskie: Opat闚

Miasto le篡 poza G鏎ami 安i皻okrzyskimi, ale 瞠 tak w豉郾ie jest, zorientowali鄉y si, gdy ju dotarli鄉y na miejsce. Trudno. Ale nic straconego, atmosfera miasteczka jak najbardziej pasuje do historyczno-geologiczno-spontanicznego charakteru naszej wyprawy. Obiekty warte obejrzenia skupione s na niewielkiej przestrzeni przy rynku. Najwa積iejsza jest oczywi軼ie roma雟ka kolegiata 鈍. Marcina. Dominuje nad miejscowo軼i, wr璚z przyt豉cza j swoim ogromem. Wzniesiono j wII po這wie XII w., ale od tego czasu przesz豉 co najmniej dziesi耩 rekonstrukcji iprzer鏏ek spowodowanych napadami, po瘸rami lub zwyk陰 ch璚i upi瘯szenia czegokolwiek tu i闚dzie. Roma雟ki charakter bry造 zosta zachowany, ale wewn徠rz dominuj barokowe ozdobniki (cho nie brak te gotyckich i renesansowych). Opr鏂z dw鏂h roma雟kich portali najcenniejszym zabytkiem kolegiaty jest pochodz帷y zok. 1540 r. Lament Opatowski - renesansowy nagrobek Krzysztofa Szyd這wieckiego. Odlany zbr您u zajmuje kaplic wlewym ramieniu transeptu. Na dzi musi wystarczy. Podziemn tras turystyczn obejrzymy przy nast瘼nej okazji.

Krzy篙op鏎, Ujazd (Polska) / flickr.com fot. VnGrijl Krzy篙op鏎, Ujazd (Polska) / flickr.com fot. VnGrijl Krzy篙op鏎, Ujazd (Polska) / flickr.com fot. VnGrijl

G鏎y 安i皻okrzyskie: Ujazd

G鏎y 安i皻okrzyskie: Ujazd

Chlub Ujazdu, ostatniego miejsca na naszej trasie, jest jedna znajwi瘯szych ruin wPolsce - zamek Krzy篙op鏎. Poniewa mury budowli zachowa造 si w90 proc., od razu mo積a si zorientowa, 瞠 mamy do czynienia zczym niespotykanym. Tak naprawd nie jest to zamek, ale te nie pa豉c. To rozwi您anie po鈔ednie zwane palazzo in fortezza, 陰cz帷e wygodn inowoczesn rezydencj zfunkcj obronn. Jego w豉軼iciel Krzysztof Ossoli雟ki, wojewoda sandomierski, podpatrzy je podczas podr騜y po Italii. Potem zatrudni W這cha Wawrzy鎍a Senesa, kt鏎y wlatach 1631-1644 wzni鏀 mu posiad這嗆 godn kr鏊闚.

Przewodniki podaj mn鏀two znanych ju chyba wszystkim szczeg馧闚 obrazuj帷ych wielko嗆 iwyj徠kowy charakter tej budowli, jak cho熲y te oliczbie okien (365, czyli tyle ile dni wroku), komnat (52) isal (12). Nam najbardziej przem闚i do wyobra幡i szczeg馧 ozaprawie murarskiej. By sta豉 si wodoodporna, dodano do niej bia趾a zmiliona kurzych jaj. Co zrobiono z鄴速kami, kroniki niestety nie wspominaj.

G鏎y 安i皻okrzyskie: Ujazd. Zamek Krzy篙op鏎 / shutterstockG鏎y 安i皻okrzyskie: Ujazd. Zamek Krzy篙op鏎 / shutterstock

Wi璚ej o: