Niebo gwia寮ziste nad nami. Polskie planetaria

Niebo fascynowa這 ludzi od zawsze. Gwiazdom przypisywano magiczne moce, zapowiada造 one nieszcz窷cia, wskazywa造 drog. Dzi ich znajomo嗆 nie jest niezb璠na do 篡cia. Lecz widok nocnego nieba nadal porusza nasze serca.
polska, toru, planetarium polska, toru, planetarium www.planetarium.torun.pl

Niebo gwia寮ziste nad nami

Niestety, niebo coraz trudniej zobaczy. W wielkich miastach i w ich pobli簑 to w zasadzie niemo磧iwe - jest za jasno. A nawet z dala od 鈍iate laickiemu oku niebo jawi sie jako zbi鏎 pi瘯nych co prawda, ale w gruncie rzeczy podobnych 鈍iate貫k. Trzeba by mie wyobra幡i staro篡tnych Grek闚, by zobaczy Wielki W霩, Skorpiona i Saturna. - Tata, ale jaki to jest ten Wielki W霩? Stra瘸cki? - pytaj dzieci, bezradnie zadzieraj帷 g堯wki. Gdy nasze pociechy zacz窸y zadawa takie trudne pytania, uznali鄉y, 瞠 najwy窺za pora wybra si na pokaz do planetarium.

olsztyn, planetarium olsztyn, planetarium Planetarium w Olsztynie/Fot. Tomasz Waszczuk / AG

Psia Gwiazda

Najpierw by Olsztyn. Dzieci uwa積ie ogl康aj niewielk ekspozycj przyrz康闚 do obserwacji i mierzenia pozycji gwiazd, z ciekawo軼i s逝chaj o meteorytach, ale najbardziej podoba im si zawieszony pod sufitem Sputnik 1, dok豉dna kopia pierwszego sztucznego satelity, kt鏎y okr捫y ziemi. Pora na projekcj. Wprawdzie nie trafili鄉y na pokaz dla dzieci, lecz ca趾iem doros造 "Od Kopernika do Sputnika", ale postanowili鄉y zaryzykowa: a nu znajdziemy odpowiedzi na dzieci璚e pytania? Niebo nad Olsztynem 軼iemnia si, zapada noc, wschodz gwiazdy... Dzieci zafascynowane s逝chaj opowie軼i o Syriuszu, zwanym te Psi Gwiazd (jako 瞠 le篡 w gwiazdozbiorze Psa), oraz o tym, jak ludzie nazywali konstelacje.

Wy鈍ietlane na kopule planetarium gwiazdy po陰czone liniami z migotliwych kropek zmieniaj si w pasjonuj帷e historie: oto na przyk豉d przykuta do ska Andromeda ma zosta oddana w ofierze morskiemu potworowi, ratuje j jednak przyby造 z odsiecz Perseusz. Wreszcie mo積a zobaczy, jak wygl康aj Wielki i Ma造 W霩: narysowane na niebie przypominaj drewnian dzieci璚 zabawk z dyszlem do ci庵ni璚ia. No i jednak nie s stra瘸ckie...

Najwi瘯sze wra瞠nie sprawia ukazanie ruchu gwiazd: dzi瘯i obracaj帷emu si projektorowi widzimy, jak przemierzaj ca貫 niebo. W tym samym czasie lektor opowiada o gwiazdozbiorach nieznanych na naszej p馧kuli. O istnieniu wi瘯szo軼i z nich nie mieli鄉y poj璚ia (konia z rz璠em temu, kto wiedzia o istnieniu gwiazdozbioru Smoka, Ryby Lataj帷ej i 砰rafy!), wi璚 nieoczekiwanie seans staje si dla nas doskona陰 okazj do poznania tajemnic nieba. Co prawda troch gubi si w matematycznych wzorach i zawi這軼iach oblicze Kopernika, za to dochodz do wniosku, 瞠 z ca陰 pewno軼i by astronomicznym geniuszem. Gdy seans dobiega ko鎍a, a nie chce si wstawa i wraca do rzeczywisto軼i. Na pociech zostaje nam rozgwie盥穎ne niebo i mocne postanowienie, 瞠 nast瘼nym razem gwiazdy z bliska obejrzymy w Toruniu!

orbitarium, planetarium, polska orbitarium, planetarium, polska Robert G鏎ecki / Agencja Gazeta

Zosta kosmonaut

W Toruniu przed kas d逝ga kolejka. Tak jest zawsze przed pokazem dla dzieci. Zanim jednak zag喚bimy si w wygodne fotele i polecimy do gwiazd, pr鏏ujemy swych si w samodzielnym kierowaniu statkiem kosmicznym. Wchodzimy do sali Orbitarium, a tam wita nas g這s: "Wyobra sobie, 瞠 jeste specjalist w Centrum Kontroli Lot闚 Kosmicznych. Sta za sterami okaza貫j sondy kosmicznej Cassini i poprowad j w przestrzeni. Masz do dyspozycji kamery, czujniki i komputery pok豉dowe. To nie jest z逝dzenie! Dotknij, sprawd, prze篡j to w Orbitarium! 3... 2... 1... 0... Start! Kosmos czeka w Toruniu. Blisko jak nigdy wcze郾iej!".

Dzieci rzucaj si do pulpit闚, z napi璚iem 郵edz obrazy na ekranie. Najwi瘯sze zdumienie budzi mo磧iwo嗆 przesuni璚ia jednym paluszkiem ogromnego wysi璕nika sondy. A mo積a te uruchomi silnik i wysun望 anten. Zawieszony pod sufitem l郾i帷y i tajemniczy kszta速 sondy o篡wa w dzieci璚ych r瘯ach. Emocje ogromne.

Ale to nie koniec czar闚. Pod 軼ianami ulokowano eksponaty pozwalaj帷e samodzielnie przekona si, jak dziwny jest 鈍iat. Oto baaardzo d逝ga rura (100 metr闚). Jeden koniec przytykamy do ucha, do drugiego ko鎍a co m闚imy i... s造szymy sw鎩 g這s z op騧nieniem. Tu obok przera瘸j帷e tornado, a dalej ocean chmur malowniczo wype軟iaj帷y misk. Dziwny i pi瘯ny jest ten 鈍iat.

toru, planetarium toru, planetarium www.planetarium.torun.pl

Zosta kosmonaut

Ale ju czas opu軼i Orbitarium i ruszy na g鏎. Tutejsze planetarium, cho nie najwi瘯sze w Polsce, jest z pewno軼i bardzo zas逝穎ne dla rozwoju tego typu pokaz闚. Zawsze by這 w czo堯wce rozwi您a technicznych i stosowa這 nowatorskie metody projekcji. Istnieje od 15 lat, a odwiedzi這 je ju ponad dwa miliony go軼i.

Zapada ciemno嗆 i "niebo" nad nami rozb造skuje kolorami. Lecz nie s to kolory kosmosu, to kolory bajki. "W dawnych czasach na najwi瘯szej z greckich wysp Krecie przebywa my郵iwy Orion. By to przero郾i皻y olbrzym z szerokim karkiem" - s造szymy opowie嗆. "Brakowa這 mu rozumu. Urody zreszt te. Nie brakowa這 mu jednak si造. I ogromnej maczugi! Niekt鏎zy m闚i, 瞠 Orion mia w r瘯u badyla ju od najm這dszych lat" - ci庵nie si bajka, a najm這dsi wybuchaj 鄉iechem, patrz帷 na greckich bohater闚 軼ieraj帷ych si na niebie. Oto Artemida, w軼iek豉 na Oriona za bezsensowne polowania, pr鏏uje go pokona. W ko鎍u wypuszcza z jaskini jadowitego Skorpiona. Zaczyna si wielki po軼ig, kt鏎y do dzi mo瞠my obserwowa na niebie. "Mimo swej si造, Orion boi si Skorpiona do dzisiaj, dlatego znalaz sobie miejsce zupe軟ie po przeciwnej stronie nieba. Gdy Skorpion pojawia si nad horyzontem, Orion, uciekaj帷 przed nim, chowa si za horyzont po przeciwnej stronie" - t逝maczy g這s.

Seans dla dzieci "Barwy kosmosu" budzi w najm這dszych mn鏀two emocji. Jest i zachwyt, i ciekawo嗆, i du穎 鄉iechu. Czujemy jednak niedosyt. Wchodzimy wi璚 na kolejny seans. Mogliby鄉y ca造 dzie sp璠zi na tych kosmicznych podr騜ach. Tym razem to seans dla doros造ch "Makrokosmos". Ruszamy w lot przez galaktyki. Mkniemy z zawrotn szybko軼i, lata 鈍ietlne mijaj jak sekundy. Do Ksi篹yca to jeszcze blisko - sekunda 鈍ietlna, ale dalej... "Mijamy granice Uk豉du S這necznego, kt鏎e zamyka lodowy kokon zbudowany z miliard闚 wymro穎nych okruch闚. Za nimi zaczyna si przestrze wype軟iona mrowiem gwiazd - innych s這鎍 zawieszonych w bezkresie kosmosu. Najbli窺za nam s御iadka znajduje si w odleg這軼i ponad czterech lat 鈍ietlnych. To Alfa Centauri...".

Ile to jest "cztery lata 鈍ietlne"? A 10 tysiecy lat 鈍ietlnych? Gubimy si w ogromie przestrzeni. Na szcz窷cie zaraz ju wracamy. Tam daleko, ta zielona, to nasza Ziemia. Uff... Jeste鄉y w domu.

Rady bywalca

1 Podczas pokazu najlepiej usi捷 w tylnych rz璠ach - nie trzeba wtedy zadziera g這wy pionowo do g鏎y.

2 M這dsze dzieci mog przestraszy si ciemno軼i, dlatego lepiej wzi望 je na kolana.

3 Przed pokazem zaprowad dzieci do toalety - wyj軼ie podczas pokazu jest mo磧iwe, lecz trudne.

INFO

Toru, Planetarium im. W豉dys豉wa Dziewulskiego, ul. Franciszka雟ka 15/21

毒鏚這: Polskawita.pl