Pomniki s豉wnych ludzi na warszawskich Pow您kach [PRZEWODNIK]

Spo鈔鏚 wszystkich warszawskich cmentarzy najwspanialsze i najbardziej znane s katolickie Stare Pow您ki. Nigdzie w Polsce nie znajdziemy tylu grobowc闚 pisarzy, poet闚, aktor闚, naukowc闚, polityk闚 czy artyst闚. Nigdzie te nie ma tak wielu wspania造ch grobowc闚.

Stare Pow您ki

Cmentarz powsta w 1790 r. tu za wa豉mi miejskimi ci庵n帷ymi si wzd逝 ulicy Okopowej. Pocz徠kowo by niewielki, z biegiem lat coraz bardziej rozrasta o kolejne fragmenty terenu. Znalaz這 to wyraz w nies造chanie zagmatwanej numeracji kwater. Dzi trudno je odnale潭 bez planu cmentarza.

Gustaw Holoubek, gr鏏 Gustaw Holoubek, gr鏏 Gustaw Holoubek, gr鏏/Fot. Japanriver/CC/Wikimedia

Stare Pow您ki. Groby Gustawa Holoubka i Zdzis豉wa Maklakiewicza

Gr鏏 Gustawa Holoubka

Przy samej alei (kw. 14, rz康 1), w marcu 2008 r. pochowano Gustawa Holoubka, jednego z najwybitniejszych aktor闚 dramatycznych powojennej Polski.

Gustaw Holoubek by synem Czecha i Polki. Debiutowa w 1947 r. rol Charysa w "Odysie u Feak闚" w Starym Teatrze w Krakowie. Zagra dziesi徠ki r鏊 w przedstawieniach Teatru Telewizji, wyk豉da w Akademii Teatralnej w Warszawie. Wcieli si m.in. w posta Gustawa w "Dziadach" Adama Mickiewicza wystawionych przez Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym w 1967 r. Zdj璚ie tego przedstawienia przez w豉dze sta這 si iskr zapaln demonstracji studenckich w marcu 1968 r.

Gr鏏 Zdzis豉wa Maklakiewicza

W kwaterze 3 le篡Zdzis豉w Maklakiewicz (1927-77), in篡nier Mamo w filmie Marka Piwowskiego "Rejs". Maklakiewicz by aktorem charakterystycznym, zarazem bardzo warszawskim. Wraz z Janem Himilsbachem (1931-88), kamieniarzem, literatem i aktorem, stworzy duet aktorski, buduj帷 kreacje ludzi z przedmie軼ia, wielkiego marginesu, ale nierzadko obdarzonych nutk poezji i refleksyjno軼i.

Gr鏏 Czes豉wa Niemena na Pow您kach Gr鏏 Czes豉wa Niemena na Pow您kach Gr鏏 Czes豉wa Niemena na Pow您kach, Fot. Jerzy Gumowski / AG.

Stare Pow您ki. Aleja Katakumbowa

Stare Pow您ki. Aleja Katakumbowa

Filar 37 w alei katakumbowej to miejsce poch闚ku wielu znanych osobisto軼i. Po鈔鏚 nich znajdziemy grobowce wsp馧czesne, m.in. Czes豉wa Niemena (1939-2004), piosenkarza i kompozytora, kt鏎y w latach 60. dokona przewrotu w polskiej muzyce. Miejsce poch闚ku Niemena 豉two pozna po z這穎nych tu dowodach pami璚i. Obok spoczywa wybitny fotografik Edward Hartwig (1909-2003).

Gr鏏 Krzysztofa Komedy-Trzci雟kiego Gr鏏 Krzysztofa Komedy-Trzci雟kiego Gr鏏 Krzysztofa Komedy-Trzci雟kiego, Fot. Wikimedia

Stare Pow您ki. Gr鏏 Krzysztofa Komedy-Trzci雟kiego

Stare Pow您ki. Gr鏏 Krzysztofa Komedy-Trzci雟kiego

Kwatera 18, rz康 6 - zwr鵵my uwag na jeden z grob闚 po lewej stronie chodnika. Pozornie niczym nie wyr騜nia si skromna p造ta na grobie Krzysztofa Komedy-Trzci雟kiego (1931-1969), najlepiej znanego na 鈍iecie polskiego muzyka jazzowego, autora m.in. s造nnej ko造sanki z filmu "Dziecko Rosemary" Romana Pola雟kiego. Gdy jednak dobrze si jej przyjrze, wida, 瞠 grobowiec z piaskowca ozdobiony jest p造tkami z bia貫go i czarnego marmuru, przypomina fragment klawiatury fortepianu.

Krzysztof Trzi雟ki by z wykszta販enia lekarzem, z zawodu za pianist i kompozytorem. Sta si jednym z pionier闚 nowoczesnego jazzu w Polsce. Komponowa standardy i muzyk filmow (np. do "No瘸 w wodzie" Pola雟kiego i "Niewinnych czarodziej闚" Wajdy). Ze swoim zespo貫m koncertowa w Europie i USA. Zmar w wyniku urazu g這wy, kt鏎ego dozna w Los Angeles. W niewyja郾ionych do ko鎍a okoliczno軼iach, w obecno軼i Marka H豉ski spad z urwiska. Komed w bardzo ci篹kim stanie przywioz豉 do Polski 穎na.

Gr鏏 Jana Kiepury Gr鏏 Jana Kiepury Gr鏏 Jana Kiepury, Fot. Wikimedia

Stare Pow您ki. Aleja Zas逝穎nych

Stare Pow您ki. Aleja Zas逝穎nych

W po這wie lat 20. XX w. wzd逝 budowli utworzono Alej Zas逝穎nych. Spoczywaj tu s豉wni Polacy, g堯wnie pisarze, malarze, rze嬌iarze, aktorzy. Pierwszym zas逝穎nym, kt鏎ego tutaj pochowano, by pisarz W豉dys豉w Stanis豉w Reymont (1867-1925), laureat Nagrody Nobla za powie嗆 "Ch這pi".

Tu r闚nie pochowana zosta豉 wybitna aktorka Irena Solska (1878-1958). Zadebiutowa豉 w 1996 r. w υdzi. Potem gra豉 niezapomniane role w teatrach Lwowa, Warszawy, Krakowa. Mia豉 porywaj帷, pe軟 niepokoju urod. Zachwyca豉 altowym g這sem. Nic dziwnego, 瞠 anga穎wana by豉 cz瘰to do r鏊 amantek. Jej 篡cie mi這sne by這 r闚nie burzliwe jak zawodowe. Jej pierwszym m篹em by Ludwik Solski, potem mia豉 kolejnych m篹czyzn. Jej kochankiem by Witkacy, kt鏎y nieco gniewn twarz aktorki utrwali na portrecie. W 1938 r. zagra豉 po raz ostatni w "Balladynie" Juliusza S這wackiego na deskach Teatru Narodowego.

Najs造nniejszy ch這pak z Sosnowca - Jan Kiepura (1902-66) - do Warszawy przyby w 1921 r., zapisuj帷 si na Wydzia Prawa UW. Dwa lata p騧niej przyj皻o go do Opery Warszawskiej, sk康 wylecia po pierwszej sol闚ce. Dyrektor opery - Emil M造narski - zapewne nie przypuszcza, 瞠 kiedy Kiepura zajdzie na sam szczyt, staj帷 si jednym z najpopularniejszych 酥iewak闚 na 鈍iecie. Kiepura zmar w Harrison pod Nowym Jorkiem. Ponad 200 tysi璚y warszawiak闚 ustawi這 si wzd逝 jego ostatniej drogi wiod帷ej od gmachu Teatru Wielkiego po Pow您ki.

Hanka Ordon闚na (1902-50), a w豉軼iwie Maria Anna Pietruszy雟ka, by豉 przed wojn najwi瘯sz gwiazd polskiej piosenki. To ona 酥iewa豉 "Mi這嗆 ci wszystko wybaczy", "Na pierwszy znak", "Jak dym z papierosa", "Wystarczy jedno s這wo". Jej talent i urod dostrzeg pochodz帷y z W璕ier Fryderyk Jarosy. Z nikomu nieznanej dziewczyny, stworzy pierwsz piosenkark w Polsce. Wozi j do Pary瘸, by zetkn窸a si z wielkim 鈍iatem. By jej wielk mi這軼i. Gdy odszed, po郵ubi豉 hrabiego Micha豉 Tyszkiewicza. Podczas wojny znalaz豉 si w ZSRR. Po鈍i璚i豉 si tam ratowaniu polskich sierot. Zmar豉 na gru幢ic w Bejrucie. Jej prochy sprowadzono do Polski w 1990 r.

Z這dzieje skradli metalowe litery z nagrobka Mieczys豉wy 鑿ikli雟kiej (w豉軼iwie Mieczys豉wy Trapszo, 1880-1972). Ocala豉 na szcz窷cie plakieta z jej wizerunkiem. 鑿ikli雟ka by豉 jedn z najwybitniejszych polskich aktorek komediowych pierwszej po這wy XX w. Na scenie wyst瘼owa豉 a do 鄉ierci.

Poszczerbiona p造ta z bia貫go marmuru wnosi si nad grobowcami ma鹵onk闚 Stanis豉wa Dygata (1914-78) i Kaliny J璠rusik (1931-91). Pe軟a wdzi瘯u aktorka, uchodzi豉 w latach 60. za polsk seksbomb. Zagra豉 niezapomniane role, m.in. w filmach "Ziemia obiecana" i "Lalka".

gr鏏 Tadeusza Nalepy gr鏏 Tadeusza Nalepy Fot. Ala z/CC/Wikimedia

Stare Pow您ki. Gr鏏 Krzysztofa Kie郵owskiego i Tadeusza Nalepy

Stare Pow您ki. Gr鏏 Krzysztofa Kie郵owskiego i Tadeusza Nalepy

Kwatera 23 - tutaj znajduje si gr鏏 Krzysztofa Kie郵owskiego (1941-1980), wybitnego re篡sera, autora m.in. "Przypadku", trylogii "Trzy kolory", "Dekalogu". Na grobie ustawiono s逝pek, a na nim dwie d這nie u這穎ne w gest re篡sera ogl康aj帷ego kadr.

Tu r闚nie znajduje si gr鏏 Tadeusza Nalepy (1943-2007), najwi瘯szego polskiego muzyka bluesowego. Tadeusz Nalepa nagra w sumie 26 p造t, z czego wi瘯szo嗆 uzyska豉 status z這tej p造ty.

Stare Pow您ki. Gr鏏 Marka H豉ski

Stare Pow您ki. Gr鏏 Marka H豉ski

Przejd幟y do kwatery "b", w rz璠zie drugim znajdziemy gr鏏 Marka H豉ski (1934-69). Pisarz zdoby rozg這s tomem opowiada "Pierwszy krok w chmurach" z 1956 r. Po latach socrealizmu idealizuj帷ego rzeczywisto嗆 pokazywa ludzi takich, jacy s naprawd. Pokazywa bied, demoralizacj, beznadziej. Pokazywa uczucia i nami皻no軼i niepasuj帷ego do obowi您uj帷ej poetyki socrealizmu. Sta si pisarzem pokolenia szybko napi皻nowanym przez w豉dze. W 1958 r. wyemigrowa. Zmar w Wiesbaden. Jego prochy z這穎no na warszawskich Pow您kach dopiero 1975 r.

***

Tekst pochodzi ze "Spcerownika po warszawskich cmentarzach". Do kupienia w Kulturalnym Sklepie.


Spacerownik po warszawskich cmentarzach

Wi璚ej o: