W kopalni i na wielkim piecu

Jak przed wiekami wydobywano miedź i inne skarby z ziemi, zobaczyć można w Miedziance. W Starachowicach winda zawiezie nas na sam szczyt wielkiego pieca hutniczego.
Wieś Miedzianka, położona u stóp góry o tej samej nazwie, od średniowiecza związana była z górnictwem. Zachowała się tu jedyna w województwie świętokrzyskim wieża szybowa kopalni, w której do 1954 roku wydobywano rudę miedzi. Obok niej czynna jest Muzealna Izba Górnictwa Kruszcowego. Zgromadzono w niej wiele cennych górniczych pamiątek i minerały zawierające miedź. Są tam m.in. dawne narzędzia, lampki do oświetlania podziemnych szybów, zapalniki i lonty do kruszących skały materiałów wybuchowych. W jednej z gablot umieszczono niewielki kawałek miedzi uzyskanej nie przez wytapianie, ale podczas elektrolizy. Tego, prawdopodobnie pierwszego na świecie pozyskania miedzi tą metodą, dokonał w Miedziance chemik Stanisław Łaszczyński na początku ubiegłego wieku. Po zwiedzeniu izby warto się też wybrać z przewodnikiem na spacer ścieżką górniczo-geologiczną, zobaczyć pozostałości dawnych szybów i sztolni, które ciągną się pod samą górę Miedziankę. Podziemne korytarze, obecnie częściowo zasypane lub zalane wodą, mają kilka kilometrów długości.

W Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach, które zostanie udostępnione po remoncie do zwiedzania od 9 października, podziwiać możemy unikalny w Europie kompletnie zachowany wielki piec hutniczy z końca XIX-wieku. Wytapiano w nim stal do 1968 roku, ale już dwa lata wcześniej wpisany został do rejestru zabytków. Wraz z towarzyszącymi urządzeniami ma ponad 20 m wysokości. Zbudowany został w większości z elementów sprowadzonych z Niemiec. Do tłoczenia powietrza ułatwiającego palenie służyła dmuchawa parowa z kołem o średnicy około 7 metrów, zakupiona na wystawie światowej w Paryżu. Znajduje się w specjalnie dla niej zbudowanym budynku. Robotnicy nazywali ją maszyną wiatrową, wdmuchiwała do pieca prawie 11 tys. metrów sześciennych na godzinę.

Na samą górę wielkiego pieca, tam gdzie niegdyś podjeżdżały wagoniki z rudą żelaza, można wjechać specjalnie z myślą o zwiedzających muzeum turystach zamontowaną windą. W hali spustowej, do której spuszczano surówkę, urządzono niewielki amfiteatr. Dawna wieża ciśnień służyć będzie jako galeria, jest tam już wystawa pokazująca, jak w Starachowicach i okolicy wydobywano rudę żelaza. W budynku po kotłowni powstała sala kinowa. Tam również umieszczono bardzo ciekawą wystawę paleontologiczną z odciśniętych w skałach tropami dinozaurów oraz ich modelami na tle fotogramów przedstawiających środowisko, w jakim te groźnie wyglądające istoty mogły przed milionami lat żyć.

Muzea z zabytkami techniki

Muzealna Izba Górnictwa Kruszcowego, Miedzianka k. Chęcin, czynna jest od wtorku do piątku w godz. 11-18, w soboty w godz. 10-17, bilety - 3 i 4 zł, rezerwacja: tel. 787 377 444, strona internetowa: miedzianka.pl

Muzeum Przyrody i Techniki Ekomuzeum im. Jana Pazdura, Starachowice, ul. Wielkopiecowa 1, www.ekomuzeum.pl, otwarte będzie dla zwiedzających od 9 października w godz. 8-16 (wtorek-piątek) i w godz. 10-16 (weekend), bilety: 8 i 12 zł, rezerwacja: 41 275 40 83.

Neolityczne kopalnie krzemienia pasiastego, Krzemionki k. Ostrowca Świętokrzyskiego, www.krzemionki.pl, tel. 41 262 09 78;

Muzeum Starożytnego Hutnictwa, Nowa Słupia, tel. 41 317 70 18

Zabytkowa kuźnica wodna, Stara Kuźnica k. Końskich

Zabytkowy Zakład Hutniczy, Maleniec, gm. Ruda Maleniecka, tel. 41 373 11 42, www.maleniec.powiat.konskie.pl

Muzeum Zagłębia Staropolskiego, Sielpia k. Końskich, tel. 41 372 02 93

Ruiny huty "Józef", Muzeum Regionalne Towarzystwa Ziemi Samsonowskiej, Samsonów, gm. Zagnańsk, tel. 41 300 38 22

Muzeum im. Orła Białego, Skarżysko-Kamienna, ul. Słoneczna, www.muzeum.skarzysko.pl, tel. 41 26 21 587

Ośrodek Tradycji Garncarstwa, Chałupki, gm. Morawica, tel. 41 311 87 02