Puszcza Bia這wieska i okolice - nie do ko鎍a poznane

真bra w rezerwacie pokazowym czy park pa豉cowy w Bia這wie篡 widzia zapewne ka盥y. Ale do miejsc, gdzie po latach rz康闚 le郾ik闚 puszcza odzyskuje b造skawicznie swoje prawdziwe oblicze, dociera ju ma這 kto.
Z ponad 10 tysięcy hektarów lasów, łąk i mokradeł, które chroni Białowieski Park Narodowy, prawie połowa stanowi jego część od stosunkowo niedawna, raptem od dwunastu lat. To Obręb Ochronny Hwoźna - tereny na północ od rzeczki Hwoźnej i na zachód od Narewki, której Hwoźna jest dopływem.

Trudno nam b璠zie tu znale潭 kilkusetletnie d瑿y majestatycznie stoj帷e w g瘰twinie. Si陰 rzeczy nie zobaczymy te tych samych d瑿闚 w kolejnym etapie ich egzystencji - powalonych wiekiem, pr鏂hniej帷ych na ziemi. Nie zobaczymy - tak jak w sercu parku, na obszarze ochrony 軼is貫j - lasu, kt鏎y najprawdopodobniej nigdy nie zosta zmieniony r瘯 cz這wieka.

Zobaczymy co r闚nie ciekawego - odwiedzaj帷 t cz窷 parku przekonamy si, jak szybko las potrafi si otrz御n望 z wieloletniej piel璕nacji toporem i pi陰. Jak doskonale przyroda radzi sobie bez cz這wieka i jak szybko sama wraca do stanu naturalnej r闚nowagi.

Szczeg鏊nie lubi tu jedno miejsce, oddalone oko這 pi璚iu kilometr闚 na po逝dnie od wsi Masiewo, po這穎ne niemal瞠 na granicy z Bia這rusi, przy starym masiewskim trakcie. Szlak tu nie dochodzi, ale 豉two trafi i pieszo, i rowerem, zapytawszy miejscowych o drog. Najbli窺zym punktem orientacyjnym jest stary przekop melioracyjny, prowadz帷y do doliny Hwo幡ej, nazywany przez le郾ik闚 Jaszczurk. Jeszcze kilkana軼ie lat temu po wschodniej stronie drogi ros造 prawie same 鈍ierki. Taki las, w tej cz窷ci Europy, to zawsze tw鏎 sztuczny, efekt uprawy nastawionej na produkcj desek i belek. Teraz, dzi瘯i naturalnej ingerencji kornika drukarza, 鈍ierk闚 uby這. Wi璚 obok 篡wych 鈍ierk闚 stoj te te martwe, jasnoszare. Wiele le篡 w chaosie, po豉manych przez 郾ieg i wiatr. Ale ten armagedon jest pe貫n 篡cia. W miejscach ods這ni皻ych przez umieraj帷e 鈍ierki b造skawicznie wyrastaj nowe drzewa. I s w鈔鏚 nich zn闚 鈍ierki, tyle 瞠 w naturalnej dla tej szeroko軼i geograficznej ilo軼i. Tutaj, nad Jaszczurk, w豉郾ie najlepiej wida, 瞠 popularyzowane przez wielu le郾ik闚 has這: "nie b璠zie nas, nie b璠zie te lasu" z prawd nie ma nic wsp鏊nego, a przej軼ie kornika drukarza przez drzewostan nie skutkuje powstaniem pustyni.

Hwo幡a to oczywi軼ie nie tylko Jaszczurka. To ponad 4 tys. hektar闚 lasu i dw鏂h bagiennych dolin, szereg polan - pozosta這軼i plac闚 prze豉dunkowych istniej帷ej tu przez prawie ca造 dwudziesty wiek kolejki w御kotorowej, kilkana軼ie kilometr闚 szlak闚 pieszo-rowerowych z licznymi edukacyjnymi tablicami i kilkadziesi徠 kilometr闚 le郾ych dr鏬. Bardzo interesuj帷e s te tereny poza parkiem narodowym. Chocia瘺y le膨ca na jego skraju wioska Masiewo, z wieloma pi瘯nymi drewnianymi domami. Albo 陰ki polany masiewskiej, na kt鏎ych o 鈍icie mo積a spotka stado jeleni, albo kr鏊a puszczy - 簑bra.

Ciekawe s te lasy nadle郾ictwa Browsk, ci庵n帷e si na p馧noc a do samego zalewu Siemian闚ka, r闚nie nale膨ce do Puszczy Bia這wieskiej i le膨cy na ich p馧nocnym skraju bagienny rezerwat przyrody Siemian闚ka. W ko鎍u sam zalew - przera瘸j帷a budowla, pogrobowiec komunizmu, pod kt鏎ego powierzchni znikn窸o kilka bia這ruskich wioseczek, kt鏎y zarazem sta si rajem dla dzikich ptak闚. Rozlewiska na wschodnim ko鎍u zalewu to miejsce znane wszystkim ornitologom na r闚ni z tymi znad Biebrzy.

Rozsiane po okolicy zalewu ocala貫 wioseczki, w kt鏎ych mieszka鎍y m闚i "po prostu", czyli w r騜nych bia這ruskich dialektach, r闚nie warte s odwiedzenia.

Miejsca szczeg鏊nie warte uwagi

* * Obr瑿 Ochronny Hwo幡a oferuje nam trzy szlaki turystyczne:

* Wilczy Szlak ,11,5 km, oznaczony kolorem zielonym. Zaczyna si w Masiewie ko鎍zy w Kosym Mo軼ie nad rzek Narewk. Po drodze kilka sk豉dnic - pozosta這軼i po kolejce w御kotorowej oraz 軼ie磬a edukacyjna z k豉dk w poprzek bagiennego olsu.

* Szlak wok馧 uroczyska G逝szec, 5,5 km, oznaczony kolorem czerwonym. Zaczyna si w osadzie Zamosze, p馧 kilometra od wsi Masiewo. Po drodze stacyjka kolejki w御kotorowej z taborem, mi璠zy innymi parowozem i wagonami do wywozu drewna, pozosta這軼i kopca w璕larzy i ewangelicki cmentarz - jedyna pozosta這嗆 po niemieckim osadnictwie z XIX wieku. Wszystko opatrzone licznymi tablicami informacyjnymi.

* Carska Tropina, 4 km, oznaczona kolorem czarnym. Zaczyna si w Kosym Mo軼ie, dalej prowadzi zachodni kraw璠zi doliny Narewki. Przy jej pocz徠ku kilkunastometrowa drewniana wie瘸 widokowa, pozwalaj帷a ogl康a bagienn dolin z wysoko軼i.

** Szlak edukacyjny OTOP, 10 km. Bierze sw鎩 pocz徠ek w p馧nocnej cz窷ci Masiewa, prowadzi dalej na p馧noc przez lasy nadle郾ictwa Browsk. Po drodze mo積a zobaczy mi璠zy innymi drzewostany pocenturowskie, czyli wyros貫 na miejscach gdzie rabunkowa gospodarka le郾a w dwudziestoleciu mi璠zywojennym zamieni豉 pierwotn puszcz w pustyni. Stoi tu r闚nie jedna z najstarszych w puszczy, licz帷a ponad 300 lat i dzi ju martwa, sosna, czy splecione ze sob, jakby zakochane drzewa. Szlak ko鎍zy si przy wsiach Siemieniakowszczyzna i Babia G鏎a, na postawionej nad brzegiem rozlewisk zalewu Siemian闚ka wie篡 widokowej.

** Wie Siemian闚ka - warta uwagi XVII-wieczna cerkiew pw. 鈍. Jerzego i prowadz帷a w poprzek zalewu, g堯wnie po wielkim nasypie, linia kolejowa na Bia這ru. St康 doskonale wida ca造 zalew, a same mosty o kratownicowej konstrukcji maj w sobie wiele uroku.

** Wie Babia G鏎a - przytulona do p馧nocnej cz窷ci puszczy wioseczka, w kt鏎ej pod koniec XIX wieku 篡造 same kobiety. Malownicza drewniana zabudowa, blisko嗆 puszczy z jednej, a mokrade zalewu z drugiej strony sprawia, 瞠 to miejsce ma w sobie wiele uroku.

Znane nie znaczy gorsze

B璠帷 w p馧nocnej cz窷ci Puszczy Bia這wieskiej, zw豉szcza je郵i nasz pobyt jest kilkudniowy, nie mo積a oczywi軼ie omin望 tego, co rozs豉wia ten ostatni naturalny las Europy w ca造m 鈍iecie - czyli najstarszej, po這穎nej w pobli簑 Bia這wie篡 cz窷ci parku narodowego i samej miejscowo軼i. Przy tej okazji nie mo積a pomin望 rezerwatu pokazowego 簑br闚, po這穎nego przy drodze z Bia這wie篡 do Hajn闚ki, gdzie zawsze mo瞠my zobaczy te majestatyczne zwierz皻a (wst瘼: doro郵i 6 z, dzieci 3 z, kilka z這tych trzeba te dop豉ci za mo磧iwo嗆 robienia zdj耩). W samej Bia這wie篡 interesuj帷y jest okaza造 park i le膨ce w nim ciekawe muzeum przyrodnicze oraz po這穎ny przy drodze na Pogorzelce skansen. Absolutn pere趾 jest jednak rezerwat 軼is造, wpisany na list dziedzictwa ludzko軼i UNESCO. Tego rozleg貫go obszaru (ponad 5 tys. hektar闚) nie mo積a zwiedza samemu. Wej嗆 tam mo積a wy陰cznie z profesjonalnymi przewodnikami.

Jak zwiedza i gdzie mieszka

P馧nocna cz窷 puszczy i jej okolice to obszar do嗆 rozleg造. Z racji kiepskiej dost瘼no軼i publiczn komunikacj, przy jego zwiedzaniu najlepiej sprawdza si rower, ewentualnie w豉sne nogi w po陰czeniu z samochodem. Najwi瘯sze centrum cywilizacyjne w okolicy to miasteczko Narewka, le膨ce kilkana軼ie kilometr闚 na p馧nocny-zach鏚 od granicy parku narodowego, oko這 20 kilometr闚 na wsch鏚 od Hajn闚ki. Tu jest kilka sklep闚, doje盥瘸j te PKS-y z innych cz窷ci wojew鏚ztwa. Z Bia貫gostoku to oko這 70 kilometr闚. Nie najlepiej w okolicy z noclegami - w samym miasteczku i okolicznych wioskach mo積a poszuka kwater agroturystycznych. Najlepiej wcze郾iej sprawdzi ich dost瘼no嗆 z pomoc internetu i liczy si z wydatkiem minimalnym 40 z za dob. I koniecznie wcze郾iej zadzwoni, zw豉szcza je郵i planujemy pobyt w sezonie turystycznym. Niewielka ilo嗆 miejsc w po陰czeniu z atrakcyjno軼i regionu sprawia, 瞠 czasami znalezienie wolnych miejsc mo瞠 by bardzo trudne.