Dwa kółka w przyrodzie

Można je przemierzać rowerem, konno, kajakiem i piechotą - ekologiczne szlaki greenways w Polsce liczą już 3 tys. km






Zielony Rower - Greenway Karpaty Wschodnie

120 km + prawie 800 km pętli lokalnych

Najpiękniejsze rejony kresowe na liczącej 350 km rowerowej pętli wokół międzynarodowego rezerwatu biosfery Karpaty Wschodnie, która obejmuje parki narodowe: Bieszczadzki w Polsce, Połoniny na Słowacji, Użański na Ukrainie. Główna oś po stronie polskiej liczy 120 km, kilkanaście regionalnych pętli tematycznych wydłuża sieć do ponad 900. Oprócz wyjątkowej przyrody zobaczymy tu atrakcje eko- i agroturystyczne oraz rzemiosło lokalne, m.in. garncarstwo, rzeźbiarstwo, pracownię tkacką w Polanie, warsztaty ceramiki artystycznej w Jankowcach i bibułkarskie w Bóbrce, ośrodek rzemieślniczy przy chacie bojkowskiej w Zatwarnicy. Warto obejrzeć lokalne galerie sztuki, posłuchać śpiewów Koła Gospodyń Wiejskich w Uhercach Mineralnych, wziąć udział w kresowych festiwalach jarmarcznych (m.in. w Bojkowianie) lub Targach Końskich. Po drodze kupimy tutejszy specjał - miód spadziowy, produkty lokalne z metką "Made in Bieszczady", a także figurkę "dusiołka bieszczadzkiego".

Strona słowacka to 50 km trasy głównej (szlak nazywa się Zeleny Bicykel) i prowadzi przez Bukowskie Wierchy do Ubli, gdzie jest przejście graniczne na Ukrainę (tu nazwa Zielienyj rower), na której jest sporo tras lokalnych prowadzących do starych cerkwi.

Trasa główna w Polsce: (...) - Roztoki Górne - Cisna - Dołżyca - Wołkowyja - Polańczyk - Solina - Uherce Mineralne - Lesko - Bezmichowa - Olszanica - Wańkowa - łodyna - Brzegi Dln. - Krościenko - (Smol'nycja)

http://www.fundacja.bieszczady.pl, wiosną 2006 r. ruszy strona poświęcona tylko temu szlakowi - http://www.zielonyrower.pl



Szlak Odry

313 km (+ 200 km)

Sieć tras pieszo-rowerowych (z odnogami liczy ponad 500 km, na razie oznakowana jest tylko trasa główna), a także kajakowych w dolinie środkowej Odry od Wrocławia do Głogowa. Warto tu przybyć dla ptasiej fauny (m.in. łabędź krzykliwy, zimorodek, żuraw, trzmielojad, kania) i rzadkiej flory rzecznej (salwinia płynąca), znajduje się tu wiele starorzeczy i lasów łęgowych. Po drodze jest mnóstwo dogodnych miejsc dla wędkarzy, ale i grzybiarze nie będą się nudzić (okolice Jemielna obfitują w prawdziwki). Warto odwiedzić ciekawe wsie, takie jak Bełcz Wlk. z XIX-wiecznym pałacem, Buszkowice z drewnianym wiatrakiem, wieś rycerską Kotowice. Chobienia ma renesansowy kościół z XVI w., a Dziewin - gotycki z XIV w. Kajakarze już od dawna znają Odrę, jednak do tej pory nie było infrastruktury. Teraz przygotowano 11 przystani i oznakowano od strony rzeki 30 wsi i miejscowości. Projekt został doceniony w kraju i poza nim - w 2005 r. Szlak Odry uznano za najlepszy projekt - inicjatywę lokalną na rzecz ochrony przyrody i kultury w Europie Środkowowschodniej.

Latem na turystów czeka sporo atrakcji dodatkowych, m.in. międzynarodowe rajdy rowerowe i spływy kajakowe szlakiem Odry. Na wiosnę odbywa się poznawcza impreza Bliżej Natury, a w maju Lubiąż organizuje Korso Pałacowe, na którym można kupić różnorodne kwiaty i byliny, chleb ze smalcem, ogórki i patisony ze Ścinawy. W najbliższym czasie nad Odrą mają też powstać dwa ekomuzea: Cystersów w Lubiążu (na szlaku cystersów) i Dziadoszan w gminie Pęcław.

Trasa główna: cz.1: Wrocław - Brzeg Dolny - Lubiąż - Prochowice - Ścinawa - Głogów (256 km); cz. 2: Kłopot - Owczary (57 km; w 2008 r. szlak zostanie dokończony i w ten sposób połączony).

http://www.szlakodry.pl



Greenway - Naszyjnik Północy

870 km

Pomorze, Bory Tucholskie i Ziemia Krajeńska na rowerze, pieszo, konno lub w kajaku. Możemy zwiedzić duże fragmenty województw wielkopolskiego, zachodniopomorskiego, pomorskiego i kujawsko-pomorskiego. Początek w kilkutysięcznym Debrznie, miasteczku istniejącym od 1354 r. W Złotowie znajduje się Muzeum Ziemi Złotowskiej i barokowy kościół, w Drawsku - gotycki kościółek i mury obronne z XV w., w Szczecinku - zamek (przebudowany) książąt pomorskich z XIV w. Po drodze wiele miejsc, gdzie wyrabia się produkty lokalne, są tematyczne ścieżki edukacyjne, szkolne ostoje przyrody, ogrody i dawne parki dworskie. Warto kupić chleb barwicki, kompozycje z runa leśnego, płócienne torby, kaszubskie hafty. Poleca się ekologiczne produkty zbożowe z młyna w Debrznie, wyroby z witek zbożowych ze Skowarnek, wyroby z masy solnej i garncarskie z Człuchowa. A jak trzeba, to się podleczymy w uzdrowiskach (Czaplinek, Połczyn Zdrój).

Trasa: Debrzno - Złotów - Jastrowie - Okonek - Borne Sulinowo - Czaplinek - Kalisz Pomorski - Drawsko Pomorskie - Połczyn Zdrój - Barwice - Szczecinek - Bobolice - Polanów - Biały Bór - Człuchów - Chojnice - Brusy - Karsin - Czersk - Tuchola - Kamień Krajeński.

http://www.naszyjnikpolnocy.pl



Bursztynowy Szlak

240 km (+150 km)

Wiedzie wzdłuż historycznego szlaku handlu bursztynem przez Węgry, Słowację aż po Małopolskę, a w przyszłości (2007 r.?) wzdłuż doliny Wisły do Gdańska. Obecnie szlak jest oznakowany w Polsce i częściowo w pozostałych krajach.

Po drodze możemy kupić regionalne produkty w małych sklepach, np. w sieci Babiogórskie Sklepiki. Oprócz kulinariów znajdziemy tu mnóstwo wyrobów lokalnych: drewniane zabawki ze Stryszawy, małe wiatraki z Przysłopia, lipowe aniołki z Wysokiej, koszyki z łuby dartej z Budzowa, ceramikę z Lanckorony, a także woreczki z pachnącymi ziołami, lniane torby, wycinanki i olejek dziurawcowy. Po drodze zobaczymy m.in. modelowy przysiółek pod Babią Górą w Przysłopiu, kilka ekomuzeów. Dzieci mogą odbyć warsztaty twórcze (rzeźbiarskie, plastyczne), latem możemy natrafić na wiele imprez, m.in. Święto Zabawki Ludowej w Stryszawie, Jarmark Świętojański w Lanckoronie, Noc Kupały i Świętojańskich Robaczków w Zawoi-Przysłopiu, jarmark w Opatowie.

Symbolem szlaku jest jarzębina - rok temu wzdłuż polskiej części trasy posadzono ponad 2 tys. drzewek. Powstała też dwujęzyczna (również po angielsku) mapa Szlaku Bursztynowego (wydawnictwo kartograficzne Compass, Kraków 2005).

Trasa główna w Polsce: (Bobrov) - Lipnica Wlk. - Zubrzyca Grn. - Zawoja - Stryszawa - Sucha Beskidzka - Stryszów - Kalwaria Zebrzydowska - Lanckorona - Wola Radziszowska - Skawina - Tyniec - Kraków - Nowa Huta. Dodatkowy odcinek - z Kalwarii Zebrzydowskiej via Wadowice i Zator do Oświęcimia.

http://www.szlakbursztynowy.pl



Greenways Kraków - Morawy - Wiedeń

258 km (+50 km)

Ten międzynarodowy szlak liczy ponad 700 km i cały jest oznakowany. Prowadzi od Jury Krakowsko-Częstochowskiej aż do winnic Dolnej Austrii. W przyszłości będzie najdłuższą aleją drzew w Europie - do dziś posadzono 4,5 tys. jabłoni, wiśni, czereśni, jarzębin, wiązów, brzóz i dębów.

Na terenie Śląska Cieszyńskiego oznakowano też siedem szlaków tematycznych: w Cieszynie - trasa spacerowa śródmiejska oraz szlakiem kwitnących magnolii, Goleszowie - śladami stroju cieszyńskiego, w Skoczowie - im. Jana Sarkandra, w Jaworzynce - ścieżka planetarna, w Istebnej - im. Jerzego Kukuczki oraz po powiecie cieszyńskim - droga książęca.

Trasa główna w Polsce: Kraków - Mników - Rudno - Alwernia - Mętków - Oświęcim -Brzezinka - Wola - Pszczyna - Goczałkowice Zdrój - Zabrzeg - Bielsko-Biała - Jaworze - Górki Wlk. - Nierodzim - Ustroń - Wisła - Istebna - Jasnowice - (Bukovec).

Druga trasa (górska): od Nierodzimia przez Skoczów, Goleszów, Dzięgielów, Cieszyn (Ceský Téšin).

http://www.greenways.olza.pl (strona w budowie)



Podlaski Szlak Bociani

206 km

Oznakowany już od dwóch lat (turystyczny produkt roku 2003 według POT), łączy Biebrzański, Narwiański i Białowieski Park Narodowy, w przyszłości dojdzie Wigierski. Na trasie od Białowieży do Goniądza zobaczymy wiele ciekawych miejsc, m.in. jedne z najstarszych podlaskich miast, jak Goniądz, Suraż, a przede wszystkim Tykocin z XVII-wieczną synagogą i młodszym o stulecie kościołem. Na pomysł szlaku rowerowego dla ornitologów wpadło lokalne towarzystwo ochrony ptaków. Po drodze skupiska bociana białego, szczególnie w Pentowie uznanym za Europejską Wieś Bocianią.

Trasa: Białowieża - Narewka - Narew - Wojszki -Suraż - Turośń Dln. - Baciuty - Bokiny - Radule -Tykocin - Pentowo - Łaziuki - Zajki - Laskowiec -Gugny - Osowiec Twierdza - Goniądz.

http://www.wrotapodlasia.pl/pl/turystyka/szlaki+turystyczne/podlaski+szlak+bociani.htm



Zielony Szlak Nowa Huta - Dłubnia

30 km

Nowy ekoszlak umożliwia zwiedzanie miasta i dzikiej Doliny Dłubni na rowerze, pieszo, konno lub w łódce. Na całość składają się trzy pętle tematyczne. Na Pętli Dłubni (zielona, 12 km) obejrzymy drewniane domy i kościół w Krzesławicach, klasztor Cystersów i pierwszą hutę z XV w. w Mogile. Pętla Starej Nowej Huty (czerwona, 8 km) ukazuje zmiany, jakim podlegały te tereny w czasie od zabytkowych osiedli z początku XIX w. po socrealistyczną zabudowę, zaś Pętla Twierdzy Kraków (czarna, 10 km) wiedzie przez Grębałów i dawne folwarki szlacheckie do austriackich fortyfikacji (Forty Dłubnia, Krzęsawice, Grębałów) leżących na szlaku PTTK.



Historia greenways

Zielone szlaki prowadzą zwykle wzdłuż wodnych lub lądowych, historycznych (obecnie raczej nieużywanych) dróg handlowych i naturalnych korytarzy przyrodniczych. By zyskać etykietkę ekoszlaku (z oznakowaniem PTTK), każdy "kandydat" musi spełnić kryteria krajoznawcze (atrakcyjne okolice) i techniczne (bezpieczne i utwardzone drogi, co 50 km noclegi i punkty informacji turystycznej). Szlaki nie tylko eksponują piękną przyrodę, lokalne tradycje i kulturę (architekturę, sztukę i rzemiosło, lokalne zawody i kuchnię) oraz zdrowy tryb życia. Równie istotną rolę odgrywa pobudzenie społeczności lokalnej do inicjatywy i rozwój regionalnej turystyki.

Pierwsze ekoszlaki powstały w Ameryce - w latach 50. nazywano tak ścieżki rekreacyjne (greenways). Od 1987 r. tworzy się w USA regularną sieć, która liczy już ponad 18 tys. km. 15 lat temu pomysł przeniesiono na grunt europejski, gdy zaczęto łączyć lokalne inicjatywy w większe projekty.

Ekoszlaki w Polsce powstają przy współpracy organizacji pozarządowych, samorządowych, Polskiej Organizacji Turystycznej i regionalnych przedsiębiorstw. Koordynatorem jest fundacja Partnerstwo dla Środowiska. Wraz z podobnymi fundacjami z Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Bułgarii, Białorusi i Serbii realizują program "Zielone Szlaki Europy Środkowowschodniej".



Wszystko o szlakach

http://www.greenways.pl

http://www.epce.org.pl - fundacja Partnerstwo dla Środowiska (FPŚ), Kraków, ul. Bracka 6/6, tel. (0-12) 422 50 88, e-mail: zareba@epce.org.pl

http://www.aevv-egwa.org - Europejskie Stowarzyszenie Greenways (EGWA), Jambes w Belgii