Łotwa. Secesyjna Ryga

Ulica Alberta to skupisko wspaniałych secesyjnych kamienic. Ryga jest w tym miejscu wyjątkowo piękna - skarby architektury ryskiej jawią się tu w pełnej krasie.
Łotwa Ryga. Odkryj secesyjną Rygę

Aby dotrzeć do najpiękniejszych zabytków ryskiej secesji, należy od zbiegu bulwaru Kalpaksa (Kalpaka bulvaris) i ul. Elżbiety (Elizabetes iela) skręcić w nieco mniej od nich ruchliwą ul. Strzelecką (Strelnieku iela), nazwaną od nieistniejącego już ogrodu Towarzystwa Strzeleckiego. Po chwili, po prawej stronie, pod adresem Strelnieku iela 4, wyrasta pierwszy fantastyczny, ale bardziej eklektyczny niż secesyjny gmach byłej szkoły prywatnej Mitusowa, sprawiający raczej wrażenie gigantycznej dekorowanej kamienicy niż siedziby instytucji edukacyjnej. Powstał w latach 1905-1906, a wbrew rosyjskiemu nazwisku właściciela mieścił niemieckojęzyczną szkołę męską (funkcjonującą z przerwami aż do 1939 r.). Wszystkich sięgających po aparaty fotograficzne trzeba uprzedzić, że uroda szkoły Mitusowa to dopiero preludium do tego, co znajduje się za pobliskim rogiem...

Łotwa Ryga. Dzieła Eisensteina

Patrząc na słynną ul. Alberta (Alberta iela), która oddając w nazwie hołd założycielowi Rygi, niemieckiemu biskupowi misyjnemu, stanowi kwintesencję tutejszej oszałamiającej architektury przełomu XIX i XX w., zaznaczyć trzeba, że wszystkie bogato dekorowane budowle sa dziełem tylko jednego twórcy, niemającego nawet uprawnień architekta, inżyniera budowlanego Michaiła Eisensteina (1867-1921). Pełniąc dość poślednią funkcje naczelnika oddziału drogowego guberni inflanckiej, parał się on z powodzeniem projektowaniem "domów dochodowych". W niedługim czasie, 1900-1905, wystawił ich około piętnastu, wszystkie utrzymane w radykalnych formach secesji. Warto wiedzieć, ze synem Michaiła był Siergiej Eisenstein (1898-1948), słynny radziecki reżyser, twórca tak znanych filmów, jak Pancernik Potiomkin i Aleksander Newski, urodzony w Rydze w 1898 r.

Łotwa Secesyjna Ryga. Zaprojektowane przez Michaiła Eisensteina kamienice zajmują całą parzystą stronę ul. Alberta, z wyjątkiem narożnych domów nr 12 i 10. Zwracająca uwagę malowniczą wieżą narożną kamienica Pekšensa pod nr. 12 powstała w 1903 r. jako dom własny łotewskiego architekta Konstantinsa Pekšensa (1859-1928). Budynek nie reprezentuje secesji, ale tzw. narodowy romantyzm - jak widać, zupełnie udaną próbę stworzenia łotewskiego stylu narodowego. Właściciel domu wynajmował pokoje głównie swoim znajomym artystom, stad sporo tu różnych biograficznych tropów czytelnych dla Łotyszy. W mieszkaniu, które zajmowali malarz Janis Rozentals (1866-1916) z żoną, znakomita fińska śpiewaczka Elli Forsell (1871-1943), a także pisarz Rudolfs Blaumanis (1863-1908), urządzono muzeum. Gmach nr 10 to z kolei eklektyczna była prywatna szkoła Mironowa z 1903 r., obecnie mieszcząca Wydział Geografii Uniwersytetu Łotewskiego. Dalej jest już tylko "czysty Eisenstein", a dokładniej rzecz ujmując, wybudowane przez niego kolejne kamienice: nr 8 (1903), nr 6 (1903), nr 4 (1904), nr 2 (1906) i 2a (1906). Trudno znaleźć słowa, które opiszą w pełni urodę wymienionych domów: są one zarazem fascynujące i kiczowate, przeładowane i urokliwe, przytłaczające i pociągające, niewątpliwie schlebiające nowobogackim gustom, ale też przynoszące intrygującą odmianę po przestylizowanej surowości zabytków Starego Miasta Rygi. Nie trzeba się cofać z powrotem do Strelnieku iela, wystarczy na końcu Alberta iela skręcić w prawo, w stronę centrum, w Antonijas iela, aby po chwili dojść do jednego z najbardziej znanych bulwarów - Elizabetes iela, który wiedzie ku Esplanadzie.

Więcej na ten temat przeczytasz w przewodniku Miasta Marzeń Ryga. Do kupienia w Kulturalnym Sklepie.