Turcja. Stambuł europejski, Stambuł azjatycki

Każda z dzielnic Stambułu zachowała odmienny styl i charakter, powstały twór mieni się fascynującą paletą lokalnych kolorytów. Na poznanie wszystkich wcieleń największego tureckiego miasta potrzeba tygodni; aby pobieżnie zapoznać się z jego największymi powabami wystarczy tydzień.
Stambuł europejski

Półwysep położony na południe od Złotego Rogu, z wielkimi dzielnicami Eminönü i Fatih, odpowiada historycznemu Konstantynopolowi i jest zarazem początkiem miasta w czasoprzestrzennym ujęciu. Najbardziej wysunięty przylądek półwyspu to Seraglio Point. Na tym zielonym wzgórzu górującym ponad wodami morza Marmara, Bosforu i Złotego Rogu kolejni władcy wznosili potężne rezydencje. Dziś nad cyplem piętrzą się kopuły pałacu Topkapi; dalej widać słynna panoramę historycznego Stambułu, z niezliczonymi kopułami i lasem minaretów. Z Seraglio Point sąsiaduje Sultanahmet, dzielnica zabytków i muzeów skupionych wokół bazyliki Hagia Sophia. Dalej rozciąga się Beyazit z Wielkim Bazarem, Uniwersytetem Stambulskim i monumentalnym zespołem meczetu Süleymaniye. Usytuowana nieopodal nadmorska dzielnica Kumkapi to dawny bizantyjski port rybacki, a obecnie skupisko restauracji rybnych i lokali oferujących wieczorna rozrywkę.

Balat to dawna dzielnica Żydów, Ormian i Greków, skrywająca w labiryncie uliczek świątynie tych wyznań. Sasiedni Fener, ulokowany na brzegu Złotego Rogu i niegdyś zamieszkiwany przez Greków, pozostał siedziba Patriarchy Konstantynopola i enklawa greckich cerkiewek. Fatih, na szczycie wzgórza ponad Fenerem, jest dla odmiany ostoja pobożnych muzułmanów - w tej części miasta na ulicach częściej niż gdziekolwiek można spotkać kobiety ubrane od stóp do głów w czarczafy. Podobnie jest na terenie dzielnicy Eyüp, położonej na zielonym wzgórzu nad Złotym Rogiem, już poza murami historycznego półwyspu. Tak zwane Nowe Miasto, na północnym brzegu Złotego Rogu, ma myląca nazwę - w istocie jest to odwieczna enklawa cudzoziemców, zasiedlona od ponad dwóch i pół tysiąca lat. Dzielnice na stromym pagórku miedzy Złotym Rogiem a Bosforem były określane od czasów bizantyjskich jako Pera - ziemia "po tamtej stronie". Dzisiejsze Beyoglu, Karaköy, Galatasaray i Taksim stanowią najbardziej zeuropeizowana część Starego Stambułu, nosząca ślady paryskiego szyku z przełomu XIX i XX w. i zdominowanej przez Europejczyków historii, o czym przypominają liczne kościoły zachodniochrześcijańskie oraz reprezentacyjne gmachy ambasad, banków i prywatne pałace.

Dawne miasteczka i wioski po europejskiej stronie Bosforu dzięki historycznej przeszłości i wąskim drogom łączącym je z reszta świata uniknęły gwałtownego rozwoju i pozostają enklawami zabytkowej zabudowy. Dawny port Ortaköy to urocza, tętniąca życiem przystań z tuzinami kafejek i klubów, w niedzielne przedpołudnia zdominowana przez wielki jarmark sztuki. Malownicze Arnavutköy słynie z dwóch prestiżowych uczelni: Robert College i Uniwersytetu Bosforskiego, a także z nadmorskich restauracji, barów i kafejek.

W Bebek, jednej z najbardziej ekskluzywnych dzielnic Stambułu, unosi się won dużych pieniędzy, podobnie jak w Istinye, dawnej wiosce nadmorskiej, obecnie siedzibie stambulskiej giełdy, której ultranowoczesny wieżowiec góruje nad okolica. Tarabya i Rumelihisari zachowały atmosferę rybackich wiosek, dziś słynących z szykownych restauracji rybnych. Europejskie wybrzeża morza Marmara, zaczynające się tuz za murami Teodozjusza i Yedikulem, zajmują mało pociągające dzielnice- molochy, jak Bahçelievler czy Zeyitinburnu, które sąsiadują z eleganckimi nadmorskimi miasteczkami satelickimi w okolicach Lotniska im. Atatürka: YeSilyurt, YeSilkoy i Florya.

Stambuł azjatycki

W azjatyckiej części Stambułu żyje jedna trzecia jego populacji. Dzielnice mieszkaniowe ciągną się wzdłuż biegnącej równolegle do wybrzeża morza Marmara głównej arterii Bagdat Caddesi, okolonej sklepami i salonami wszystkich światowych marek. Azjatycki Stambuł nie jest tak egzotyczny i pociągający dla przybyszów jak zabytkowe miasto na drugim brzegu, jednak i tutaj kryje się kilka atrakcji w postaci XIX-wiecznych rezydencji nadmorskich oraz uroczych promenad (jak długi, otoczony kafejkami i ogródkami herbacianymi nadmorski bulwar z Kadiköy do Moda). Azjatycki Stambuł to pełne pałaców i willi stare wioski nad Bosforem, im dalej na południe tym bardziej wielkomiejskie, a za Üsküdarem nabierające europejskiego charakteru. Üsküdar, tradycyjna muzułmańska dzielnica zabytkowych meczetów, bazarów i mało zeuropeizowanych lokali gastronomicznych na nabrzeżu, pełni również role głównego węzła komunikacyjnego azjatyckiej części miasta - można tu znaleźć wielki port i dworzec kolejowy. Dzielnice na południe od Üsküdar nosza nazwy: Kadiköy, Moda, Fenerbahçe i Bostanci. Położone na malowniczym azjatyckim wybrzeżu morza Marmara, maja dla odmiany bardziej świecki charakter i (ku zaskoczeniu wielu) sa znacznie schludniejsze, bardziej zielone i mniej chaotyczne niż dzielnice po drugiej stronie Bosforu.

Więcej informacji na ten temat znajdziesz w przewodniku nowej serii Miasta Marzeń - Stambuł

Do kupienia w Kulturalnym Sklepie