Chiny - Pekin. Architektura Pekinu

Pekin jest obecnie jednym z najciekawszych architektonicznie miast świata - zachwyca w tym samym stopniu swą dawną, tradycyjną zabudową, co odważnymi, nowoczesnymi konstrukcjami.
Na przestrzeni wieków wykształciły się w Pekinie trzy podstawowe style architektoniczne. Najstarszy z nich stanowi tradycyjna chińska zabudowa z czasów imperialistycznych, przykładami której są Zakazane Miasto, Pałac Letni, Świątynia Nieba, Brama Niebiańskiego Spokoju czy porozrzucane po mieście hutongi. Drugi wykształcił się wraz z powstaniem Chińskiej Republiki Ludowej i obejmuje budowle wzniesione w ciągu pierwszych trzech dekad jej istnienia. Wśród nich wymienić można plac Tiananmen, Muzeum Narodowe czy Pekiński Dworzec. Ostatni styl prezentują najnowocześniejsze obiekty, wznoszone od lat 80. do dnia dzisiejszego, a jego wizytówką jest sławna wieża CCTV, nazywana przez mieszkańców miasta "wielkimi bokserkami" lub "gaciami".

Pekin - tradycyjna chińska architektura

Większość zabytkowej architektury, jaką można zobaczyć w Pekinie, pochodzi z czasów dynastii Ming i późniejszych. Niewiele zachowało się z wcześniejszych okresów. Powodem tego były nietrwałe materiały budownicze, głównie drewno i cegły z błota, które nie przetrwały próby czasu. Nie mniej architektura chińska, ukształtowana już przed trzema tysiącami lat i ostatecznie ugruntowana za panowania dynastii Tang, niewiele się od tego czasu zmieniła. Jej styl przekazywano z pokolenia na pokolenie, nie wnosząc właściwie nic nowego. Odnosi się to również do Pekinu, wzniesionego według planów pochodzących z dawnych czasów. Pierwotnie miasto miało kształt kanciastego kwadratu, zwanego Miastem Wewnętrznym, gdzie znajdowało się Zakazane Miasto i obszar "miasta cesarskiego", oraz prostokąta - Miasta Zewnętrznego, gdzie mieściły się dzielnice mieszkalne, handlowe

i rozrywkowe.

Podobne reguły obowiązywały przy budowie mieszkań oraz świątyń i pałaców. Cechą wspólną dla nich wszystkich był tzw. siheyuan - dziedziniec oskrzydlony i zamknięty przez oddzielne parterowe pawilony, podzielone na mniejsze pomieszczenia. Cały kompleks zbudowany był na planie prostokąta i otoczony murem. Na wewnętrznym podwórku znajdowały się drzewa lub ogrody. Wszelkie budowle, niezależnie od rodzaju i wielkości, wznoszono według zasad feng shui. Ważne pomieszczenia umieszczano symetrycznie na osi północ-południe, zaś te o mniejszym znaczeniu - po wschodniej i zachodniej stronie tej osi. Na północy znajdował się główny, najważniejszy budynek, zaś na południu brama wejściowa. Wierzono, że służy to zatrzymaniu dobrej energii i obronie przed siłami zła. Główne wejście każdej budowli strzeżone było od wewnątrz prostokątną ścianą, uniemożliwiającą zobaczenie głównego dziedzińca. Według dawnej tradycji chińskiej miało to na celu ochronę domu czy świątyni przed wtargnięciem "złych duchów", które, jak wierzono, potrafiły się poruszać jedynie w linii prostej.

Jednym z podstawowych wyróżników architektury pekińskiej są jej dekoracyjne, delikatnie wklęsłe dachy, porównywane do słabo napiętego namiotu. Ornamentacja, kolorystyka i wykonanie dachu świadczyły o randze budowli i jej właścicielu. Przykładowo zadaszenia dworskich obiektów, takich jak Zakazanego Miasta czy Pałacu Letniego, pokryte są glazurowanymi, ceramicznymi płytkami o złocistożółtym kolorze, zarezerwowanym wyłącznie dla cesarza. Dachy świątyń również pokryte są glazurowanymi dachówkami, tym razem w kolorze zielonym, zaś Świątyni Nieba - niebieskim. Warto dodać, że o statusie budynku świadczył również kolor jego ścian. I tu podobnie: domy mieszkalne mogły być jedynie szare, zaś obiekty dworskie i religijne pomalowane były na czerwono.

Nowoczesny Pekin

Ogromnym bodźcem dla nowych konstrukcji w stolicy były letnie igrzyska olimpijskie w 2008 r. Pekin otworzył się wówczas na zagranicznych projektantów i architektów, dając im prawdziwe pole do popisu. Jednym z powstałych w tym okresie obiektów jest Stadion Narodowy, zwany "Ptasim Gniazdem". Jego oryginalny wygląd sprawił, że jest to obecnie jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli świata i wizytówka nowoczesnej stolicy. Uwagę zwraca również stojąca obok stadionu "Kostka Wody", jak nazywa się potocznie Narodowe Centrum Sportów Wodnych, zaprojektowane przez Australijczyka Johna Pauline'a. Ściany budynku zbudowano z przeźroczystych tworzyw sztucznych, tak by promienie

słoneczne rozświetlały halę i odbijały się na jej ścianach. Warto dodać, że wybudowano również ekologiczną wioskę olimpijską, gdzie na czas imprezy zamieszkało ponad 16 tys. sportowców. Oświetlające ją latarnie czerpały energię z baterii słonecznych, a po wiosce poruszały się jedynie przyjazne środowisku pojazdy, by dla zdrowia uczestników nie zanieczyszczać powietrza. Pekin stał się idealnym miejscem do realizacji odważnych, nowatorskich projektów. Przykładem tego jest Teatr Narodowy w Pekinie, będący jak dotąd najgłośniejszym dziełem francuskiego architekta Paula Andreu. Teatr wygląda jak wielka, szklana elipsa "zanurzona" w sztucznym jeziorku. Na uwagę zasługuje również sławna siedziba CCTV, powstała dzięki pracy holenderskich projektantów - Rema Koolhaasa i Ole Scheerena.

Współczesne trendy architektoniczne w Pekinie coraz częściej nawiązują do swych historycznych i kulturowych korzeni. Powołać się tu można na pekiński Terminal 3 sir Normana Fostera, obecnie uznawany za największe i najnowocześniejsze na świecie lotnisko. Jego rozszerzający się aerodynamiczny dach widziany z góry przypomina kształtem ziejącego ogniem smoka, co nawiązuje do tradycyjnej chińskiej symboliki i kolorystyki. Innym przykładem jest będący w budowie szklany biurowiec, mający przybrać wygląd tradycyjnego chińskiego naczynia zun, służącego do rozlewania wina.

Ostatnimi czasy zmienia się nieco spojrzenie na miasto i zaczyna przykładać się większą wagę do zabytkowych obszarów stolicy. Widać to po wspomnianych wcześniej hutongach, które przekształcane w modne dzielnice są chętnie odwiedzane przez lokalnych artystów i turystów. Coraz bardziej popularne stają się projekty ekologiczne, promujące budownictwo zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju i przyjazne środowisku.

Więcej informacji na ten temat znajdziesz w przewodniku nowej serii Miasta Marzeń 2 - Pekin



Do kupienia w Kulturalnym Sklepie