Czeski Raj - skalne miasto, baśniowe zamki i Rumcajs

Czeski Raj to region pełen ciekawostek przyrodniczych i historycznych leżący w północnych Czechach. Jego główną atrakcją są liczne formacje skalne, tworzące tzw. skalne miasto. W okolicy Czeskiego Raju znajdują się też zamki i muzea, a w tutejszych lasach zamieszkiwał ponoć... bajkowy Rumcajs.
Czeski Raj - Turnov

Turnov, położony na północnych obrzeżach Czeskiego Raju, przy trasie z Jakuszyc do Pragi, doskonale nadaje się na bazę wypadową do zamków i skalnych miast. Przed wyruszeniem na szlaki warto odwiedzić tutejsze Muzeum Czeskiego Raju i zobaczyć zamek Hrubý Rohozec na obrzeżach miasta.

Centralnym miejscem Turnova jest rynek - przyjemny pochyły plac, przy którym wyróżniają się dwie secesyjne siedziby banków oraz wysoka i wąska bryła kościoła św. Franciszka z Asyżu) z kamiennymi przyporami. Świątynia powstała w połowie XVII w. z fundacji Maksymiliana Waldsteina. Później dwukrotnie ucierpiała na skutek pożarów, a obecny wygląd otrzymała w latach 1803-1825. Po drugiej stronie ulicy działa biuro informacji turystycznej z niewielką ekspozycją na piętrze, dotyczącą Czeskiego Raju (zdjęcia, minerały).

Na prawo od informacji turystycznej odchodzi ul. Markova, która prowadzi na pobliskie Mariánské námisti z wielkim neogotyckim kościołem Narodzenia NMP z lat 1825-1853. Trójnawową bazylikę wzniesiono na miejscu XIII-wiecznego gotyckiego klasztoru.

Muzeum Czeski Raj, w dość niepozornym budynku niedaleko rynku, prezentuje ciekawą ekspozycję - m.in. kolekcję kamieni szlachetnych, działy poświęcone archeologii i etnografii oraz galerię z wielkim obrazem (8,5 × 10 m) Mikołaja Aleša Zwycięstwo nad Sasami pod Hrubą Skałą.

Od głównego rynku w dół odchodzi ul. Hluboká (kierunek Jicin), doprowadzająca po kilkunastu minutach niezbyt przyjemnego marszu do żydowskiego cmentarza (pod ruchliwym wiaduktem).

Czeski Raj - informacje praktyczne

Czeski Raj - Orientacja i komunikacja. Opisywany teren zawiera się w trójkącie wyznaczonym przez miejscowości: Jicin, Turnov i Mnichovo Hradište. Zapaleni wędrowcy z reguły zakotwiczają się w Turnovie. Do Prachovskich skál najbliżej jest z Jicina.

Czeski Raj. Komunikacji publicznej niczego nie można zarzucić. Do Turnova i Mnichovo Hradište najłatwiej dojechać samochodem lub autobusem drogą szybkiego ruchu Praga-Turnov (E65). Do Jicina prowadzi wygodna droga nr 16 z Mladej Boleslav (35 km) lub podobnej jakości trasa nr 35 (E442) z Turnova (24 km). Jicin i Turnov leżą przy linii kolejowej. Pociągiem można dojechać z Mladej Boleslav, Nymburka i Liberca, a nawet z Pragi - z każdego miasta jest kilka kursów dziennie. Kolej łączy również Jicin z Turnovem (kilkanaście pociągów dziennie), trzeba tylko pamiętać, że pociągi suną dość wolno. Ostatnio czeskie koleje zorganizowały wypożyczalnie rowerów na dworcach w obu miastach (100-200 Kc/dzień, płaci się też kaucję za rower do 1000 Kc, w cenie bezpłatny przewóz rowerów koleją na terenie Czeskiego Raju).

Czeski Raj. Bez samochodu trudno się dostać do mniejszych miejscowości, ponieważ autobusy kursują raczej rzadko. Sytuację poprawiają nieco uruchamiane na okres wakacji linie turystyczne łączące główne miasta na obrzeżach z miejscowościami w głębi regionu. Pociągiem, przy sporym samozaparciu, można dotrzeć z przesiadkami do Sobotki, wiosek Podkost, Libuń i do Rovenska p. Troskami.

Na terenie Czeskiego Raju o transporcie publicznym można właściwie zapomnieć. Cały obszar jest wręcz stworzony do tego, by go przemierzać pieszo albo na rowerze. Warto zaopatrzyć się w dobrą mapę (łatwo kupić).

Czeski Raj - noclegi i gastronomia

W Jicinie i okolicach nie powinno być kłopotu ze znalezieniem miejsc noclegowych. Na gości czekają hotele i pensjonaty, wielu mieszkańców wynajmuje kwatery prywatne (najlepiej pytać w biurze informacji turystycznej w Turnovie), a latem dodatkowo czynne są kempingi. Przy droższych hotelach na ogół działają również niezłe restauracje, jak Skalni Mesto (Parezská Lhota 34), U Valdštejna (ul. Chelcického, Jicin), Hrubá Skála (Hrubá Skála). Podstawowy posiłek można dostać także w Turistickiej chacie (Prachov). Kilka jadłodajni jest w Jicinie - wszystkie sprawiają dobre wrażenie.

Czeski Raj - Zamek Hrubá Skála. W zamkowych wnętrzach, pokoje z łazienkami lub bez (info@hrubaskala.cz).

Czeski Raj - Hotel Stekl. Zróżnicowany standard.

Czeski Raj - Motel Rumcajs (Jicin). Przy trasie do Sobotki; jest także kemping (V-IX).

Czeski Raj - Hotel Pariž (Jicin). Jeden z tańszych w mieście, na wschód od rynku, za wieżą-bramą (Žižkovo nám. 3; hotel.pariz@quick.cz).

Czeski Raj - Pensjonat Na rynecku (Jicin). W centrum miasta, pokoje z TV i WC. Na miejscu działa restauracja (námesti Svobody 19; rynecek@post.cz).

Czeski Raj - Hotel Helikar (Kost). Pokoje 2-, 3-, 4-os. 43 miejsca (przy parkingu pod zamkiem; hotel.helikar@iol.cz).

Czeski Raj - Parkhotel Skalni mesto (Prachowskie Skały). Pokoje zwykle 1- i 2-os., WC, TV, restauracja (Parezská Lhota 34, parkhotel@iol.cz).

Czeski Raj - Turistická chata. Przyzwoite pokoje bez łazienek, latem tłok (przy głównym wejściu).

Czeski Raj - Hotel Korunni Princ (Turnov). 50 miejsc, pokoje 1-, 2- i 3-os. z łazienkami, jeden dostępny dla niepełnosprawnych, TV (námesti Czeského ráje 137; www.korunniprinc.cz).

Czeski Raj - Hotel Karel IV (Turnov). Tanio i przyzwoicie (ul. Žižkova 501; www.hotelkareliv.cz).

Czeski Raj - Ubytovna TJ Sokol (Turnov). 20 miejsc, pok. 4-, 6- i 10-os. (ul. Skálova 540).

Czeski Raj - Zamek Hrubý Rohozec

Największa atrakcja Turnova, zamek Hrubý Rohozec, zajmuje wzgórze nad doliną Izery, na północnych obrzeżach miasta, przy drodze wylotowej w stronę Harrachova. Niewiele zostało z pierwotnej budowli - gotycki gród, zbudowany ok. 1280 r., w następnych stuleciach był przez kolejnych właścicieli kilkakrotnie przebudowywany w stylach późnogotyckim, renesansowym i empire. Niemiecki ród Des Fours, który otrzymał zamek jako łup wojenny po bitwie pod Białą Górą, cieszył się zabytkową posiadłością jako ostatni z prywatnych właścicieli.

Zwiedzającym udostępniono około dwudziestu pomieszczeń, które można oglądać w dwóch wariantach. Do najcenniejszych należą biblioteka i neogotycka jadalnia. Dodatkowo można zwiedzić zamkowe piwnice. Wokół rozpościera się park angielski z ciekawymi XIX-wiecznymi rzeźbami.

Czeski Raj - Jicin

To niewielkie miasteczko doskonale wie, jak przyciągnąć turystów. Reklamuje się jako miasto bajek, na folderach zamieszczając herb przedstawiający rozbójnika Rumcajsa, którego wymyślił Radek Pilao (1931-1993), pisarz i ilustrator książek dla najmłodszych, w 1974 r. uhonorowany przez polskie dzieci Orderem Uśmiechu. Jako mieszkaniec Jicina Pilar wplótł postać Rumcajsa w historię miasta. Zły hrabia z kreskówki to w rzeczywistości Albrecht von Wallenstein, do którego w XVI w. należał Jicin. Bajkowy Rumcajs mieszkał w lesie w okolicy Jicina, gdzie rozgrywała się większość jego przygód, a odwiedzając miasto, pojawiał się w okolicy dobrze zachowanego zamku albo na rynku. W bajce znalazła się także miejska wieża-brama - XVI-wieczna Valdická brána.

Czeski Raj. Najładniejsza, historyczna część Jicina zaczyna się właśnie za Valdicką bráną. Potężna (52 m wysokości), wzniesiona z szarego piaskowca XVI-wieczna budowla jest jednocześnie wieżą zegarową i wspaniałym punktem widokowym - na jej szczyt prowadzi 156 stopni. Najwyższe piętro zostało dobudowane po pożarze w 1589 r. Przez bramę przechodzi się na rynek (Valdštejnovo námesti) otoczony pastelowymi podcieniowymi kamieniczkami. Są wśród nich budowle barokowe i renesansowe. Tylko trzy (pod nr. 3, 4, 58) zachowały gotycki charakter.

Tuż za Valdicką bráną stoi barokowo-klasycystyczny pojezuicki kościół św. Jakuba, projektu G. Pieroniego. Kamień węgielny pod świątynię położono w 1627 r. W jednonawowym wnętrzu wyróżniają się iluzjonistyczne malowidła na sklepieniu kopuły oraz ołtarz główny z obrazem I. Raaba. Kryty ganek za kościołem, dzieło F. Hegera z 1767 r., prowadzi do zamku, niegdyś należącego do dawnych właścicieli Jicina. Jego budowę rozpoczął w XV w. Mikuláš Trcka z Lipy. Około 1608 r. zamek przebudowano na dwupiętrową renesansową rezydencję z arkadowym dziedzińcem. W 1620 r. uszkodził ją wybuch prochu strzelniczego. Kolejny właściciel Jicina, Albrecht von Wallenstein, dodał w latach 1624-1633 nowe, barokowe skrzydło (część wokół średniego i dużego dziedzińca). W 1813 r. Austria, Rosja i Prusy podpisały tu Święte Przymierze przeciwko Napoleonowi. Wnętrza zamkowe mieszczą dziś muzeum regionalne i galerię. W pierwszym zgromadzono zbiory dotyczące dziejów miasta i okolic oraz przyrody regionu, a w galerii odbywają się wystawy czasowe. Na dziedzińcu obok wejścia do muzeum latem działa kawiarenka.

Nieopodal jest biuro informacji turystycznej, przez które wchodzi się do galerii poświęconej Rumcajsowi i jego synowi Cypiskowi (bezpł.).

Spacerując po miasteczku, warto zapuścić się w długą aleję (1716 m) biegnącą w szpalerze 1140 lip (dojście ulicą Revolucni), podobno zasadzonych przez żołnierzy Albrechta Wallensteina. Doprowadza ona do ogrodów Libosad, szczycących się wczesnobarokową loggią, wzniesioną przez N. Sebregondiego w latach 30. XVII w.

Czeski Raj - Zamek Kost

Około 3 km za wsią Podkost droga nagle zstępuje w dolinę ku niewielkiemu jeziorku, w którym przegląda się zamek Kost. Wzniesiony z szarych kamiennych ciosów zespół zamkowy należy do najlepiej zachowanych gotyckich warowni w Czechach. Powstał na przełomie XIV i XV stulecia, a jego najważniejszą część stanowiła ogromna prostokątna wieża otoczona umocnieniami. Zabudowania mieszkalne były początkowo drewniane. Zamek często zmieniał właścicieli, na przykład przez dwa lata należał do Albrechta Wallensteina. Po pożarze w XVII w. pełnił funkcję spichlerza. W odrestaurowanej po ostatniej wojnie budowli umieszczono galerię obrazów, obejmującą m.in. przykłady malarstwa renesansowego. U stóp kompleksu krzyżują się szlaki turystyczne, jest też duży parking. Można stąd dojść m.in. do Prachovskich skal (18 km) i zamku Valdštejn.

Czeski Raj - Hrubá Skála

Nazwą Hrubá Skála określa się zamek i rozłożone u jego stóp skalne miasto. Pięknie odnowiona, posadowiona na skałach ponad lasem budowla sprawia wrażenie, jakby nadal była zamieszkana. Rzeczywiście - mieści się w niej restauracja i hotel Hrubá Skála. Z zamkowej wieży rozciągają się rozległe widoki.

Zamek wygląda na gotycki, ale w rzeczywistości odbudowany został w XIX w. na miejscu grodu założonego w 1353 r. i później przekształconego. Do kompleksu należy kościół św. Józefa z 1812 r., w którym warto obejrzeć cenny barokowy obraz Świętej Rodziny w stylu P. Brandla. Główny ołtarz zdobią rzeźby świętych: Piotra, Józefa i Pawła.

Od przyzamkowego parkingu szlaki prowadzą do skalnego miasta. Można zejść bezpośrednio do skalnego labiryntu (szlak zielony) lub wrócić na szosę i skręcić w prawo (szlak żółty). Tym drugim wariantem łatwiej dojść do punktu widokowego Mariánská vyhlidka ze wspaniałą panoramą skał i zamku. Poniżej przestrzega nieroztropnych symboliczny cmentarzyk ofiar gór. Bezpośrednio nad szosą, przy parkingu, wznosi się skała, która dawniej pełniła funkcję składu amunicji. Można na nią wejść (bardzo stromo, ale bezpiecznie).

Czeski Raj - Zamek Valdštejn

Najstarsza warownia Czeskiego Raju, datowana na lata 1260-1280, była siedzibą znakomitego rodu Markvarticów, z którego wywodzi się sławny Albrecht von Wallenstein. Gotycki zamek Valdštejn w późniejszych wiekach niejednokrotnie rozbudowywano. W 1713 r. powstały barokowe mosty, a w 1722 r. - św. Jana Nepomucena. Obecnie w zamku od czasu do czasu urządza się wystawy okresowe. Najlepszym widokowo miejscem jest taras na samym końcu budowli (patrząc od strony wejścia), z panoramą wyłaniającego się spomiędzy drzew zamku Trosky.