Rumunia. Costinesti, Tulcza i Delta Dunaju

Plaża w Costinesti, gdzie niecałe sto metrów od brzegu widnieje na wpół zatopiony wrak greckiego statku, który utonął w latach 60., Park Narodowy Delty Dunaju i Rezerwat Biosfery UNESCO oraz orientalna atmosfera miasta Tulcza - to wszystko oferuje Rumunia - kraj w południowo-wschodniej części Europy zwany ?mozaiką w żywych kolorach?.
Wybrzeże Bułgarii i Rumunii. Przewodnik - Celownik. Wydanie 1

- kup przewodnik w księgarni internetowej Bezdroża

Costinesti

Głównym walorem Costinesti (20 km od Konstancy, w połowie drogi do "Planet") jest długa piaszczysta plaża, w której sąsiedztwie znajduje się też niewielkie jezioro słodkowodne. Ta początkowo niewielka rybacka wioska urosła do rangi wczasowiska na przełomie XIX i XX w., stając się ulubionym miejscem wypoczynku Niemców siedmiogrodzkich. Po okresie zastoju ożywiła się w latach 60., kiedy rząd rumuński stworzył tu dotowaną przez państwo bazę turystyczną dla studentów i młodzieży z całej Europy Wschodniej. Natomiast w latach 90. obok pobudowanych w czasach komunizmu kompleksów bungalowów wzniesiono tu szereg hoteli, pensjonatów i willi.

Miasto do dziś cieszy się sporą popularnością, zwłaszcza wśród nie dysponujących większą gotówką studentów. To właśnie młodzi ludzie tworzą niepowtarzalną, jedyną w swoim rodzaju atmosferę tego miejsca, choć niejednemu przybyszowi doskwierać może panujący tu latem tłok i puszczana głośno muzyka (najczęściej techno). Duża liczba budek z tanim, najprostszym jedzeniem i trunkami może być wadą lub zaletą tego miejsca - ocenę pozostawiamy Czytelnikowi.

Plaży w Costine ti nie pomylimy z żadną inną, gdyż niecałe sto metrów od brzegu widnieje na wpół zatopiony przerdzewiały wrak greckiego statku "Evangelia", który utknął tu w latach 60. (zdaje się, że na wieki). Według wielu osób, które odwiedziły Costine ti, potęguje on tylko nastrój końca i panującego tu chaosu.

Park Narodowy Delty Dunaju i Rezerwat Biosfery UNESCO

Delta Dunaju jest największym i najlepiej zachowanym obszarem podmokłym w Europie, a jednocześnie jedną z najważniejszych w Europie ostoi i miejsc żerowania migrujących ptaków. Obejmuje mozaikę ekosystemów: jeziora, zarośla trzcinowe, wydmy piaskowe, skupiska topoli i wierzb, lasy na terenach zalewowych oraz łąki i pastwiska. Powierzchnia całej delty wynosi ponad 4 tys. km2, z czego 3,5 tys. km2 znajduje się w granicach Rumunii. 113 tys. ha zajmują wody - odnogi Dunaju, kanały, półsłone jeziora oraz wybrzeże Morza Czarnego. Na terenie rezerwatu doliczono się w okresie letnim 325 gatunków ptaków, z których 166 zakłada w delcie gniazda, a 159 gatunków to ptactwo migrujące. Bogactwo pokarmu i odpowiednie warunki klimatyczne przyciągają ptactwo z sześciu głównych ekoregionów świata, m.in. z Syberii, Mongolii i Arktyki. Pelikan różowy, pelikan kędzierzawy, kaczka czernica, hełmiatka, krzyżówka, gęś gęgawa, bażant, kormoran mały, czapla purpurowa, czapla biała, czapla nadobna, warzęcha, łabędź niemy, ibis kasztanowaty, rybołów czy puchacz - to tylko niektóre z ptaków żyjących w delcie. W płynących wodach Dunaju i jego odnóg żyje wiele gatunków ryb, m.in. karp, sandacz, sum, jesiotrowate (czeczuga, bieługa, makrela dunajska), a w wodach stojących lin, leszcz, Scardinius erytrophalmus, karaś srebrzysty, sum, okoń, szczupak i wiele innych.

Teren rezerwatu zamieszkuje ok. 15 tys. osób trudniących się rolnictwem, hodowlą i rybołówstwem. Delta Dunaju należy do najsłabiej zasiedlonych obszarów w Europie - średnia gęstość zaludnienia wynosi tu zaledwie 2 osoby/km2.

Park Narodowy Delty Dunaju ma potrójny status. W 1990 r. został wpisany na listę rezerwatów biosfery UNESCO (w 2000 r. dołączyła część ukraińska), a w 1991 r. na listę Światowego Dziedzictwa Przyrody (50% obszaru znajduje się w Rumunii, pozostała część leży na terytorium Ukrainy i Mołdawii). Delta znalazła się także na liście konwencji ramsarskiej jako jeden z obszarów wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe.

W 2000 r. rząd Rumunii, przy współpracy z rządami Bułgarii, Mołdawii i Ukrainy, zainicjował program pod nazwą "Dunajski zielony korytarz". Jest to największe transgraniczne przedsięwzięcie na rzecz ochrony i odnowy obszarów wodno-błotnych w Europie. Prace ochronne mają na celu odnowę rzeki i jej dopływów, przywracanie równowagi biologicznej, ochronę lasów i łąk na terenach zalewowych oraz rozwój zrównoważonego rolnictwa.

Mimo troski o ochronę delty deklarowaną przez trzy sąsiadujące ze sobą państwa istnieją też duże zagrożenia dla przyrody tego regionu. W 2004 r. rozpoczęto na Ukrainie pogłębianie kanału Bystra. Mimo sprzeciwów rządu Rumuni, międzynarodowych organizacji ekologicznych i Unii Europejskiej prace są do dziś kontynuowane.

Chcąc zobaczyć wspaniałą deltę Dunaju, mamy do wyboru trzy odnogi tej wielkiej rzeki.

Kilia jest północną odnogą Dunaju, o długości 111 km, wyznaczającą rumuńsko-ukraińską granicę. Nad Kilią leżą dwa większe miasta: Izmaił i Kilia (oba po ukraińskiej stronie, bez możliwości przekraczania granicy przez cudzoziemców). Na rumuńskim brzegu leży Chilia Veche, wioska powstała w miejscu bizantyjskiej twierdzy istniejącej tu w X w. W XIV w. była rządzona przez kupców genueńskich, a po 1372 r. przeszła we władanie mołdawskie i wołoskie.

Końcowa przystań to wioska Periprava, położona na północnym krańcu piaszczystej wysepki Letea, gdzie niegdyś istniała twierdza Genueńczyków; wówczas morski brzeg znajdował się zaraz za osadą, dziś oddalony jest o ponad 20 km. Periprava zapewnia dobry dostęp do rezerwatu P durea Letea (10 km na południe, potem na zachód bitą drogą), gdzie wiekowe dęby stwarzają niepowtarzalny klimat.

Odnogę Św. Jerzy (Sfântu Gheorghe) o długości 113 km można przepłynąć promem do wioski Sfântu Gheorghe. Pierwszy odcinek - z Tulczy do otoczonej niewielkimi jeziorami wioski Murighiol - można pokonać drugorzędną asfaltową drogą.

Za wioską Murighiol odnoga tworzy szerokie meandry. Szczególnie interesujące jest zakole zwane Erenciuc. W tym miejscu znajduje się ujście kanału Erenciuc, umożliwiającego dostęp do piaszczystej wysepki Caraorman i położonego na niej rezerwatu P durea Caraorman. Wkrótce zawitamy w wiosce Sf ntu Gheorghe. W miejscu ujścia odnogi w morze znajdują się dwie latarnie morskie: pozostałości starej drewnianej latarni (z 1865 r., na prawym brzegu, teraz znajduje się 2 km w głąb lądu) i nowa, zbudowana w 1968 r. na lewym brzegu, na północny wschód od wioski. 7-kilometrowa plaża ciągnie się od wschodniej części wioski na północ.

Sulinę, która jest środkową odnogą Dunaju, można z Tulczy przepłynąć promem lub wodolotem (uwaga: wodolot zatrzymuje się tylko w wioskach Maliuc, Cri an i Sulina).

Cri an leży w miejscu, gdzie Stary Dunaj łączy się z Suliną. W wiosce znajduje się wieża widokowa, z której roztacza się wspaniała panorama okolicy.

Z Cri anu możemy się dostać do rezerwatu P durea Caraorman znajdującego się mniej więcej w środkowej części piaszczystej wysepki Caraorman, obejmującego chroniony obszar 2250 ha. W koronach lasu topoli, jesionów i dębów bytują takie chronione gatunki, jak orzeł bielik i kruk; wypatrzyć je można szczególnie w południowej części, gdzie rosną ogromne, wiekowe dęby.

Sulina to najdalej na wschód położona miejscowość Rumunii (a także najniżej, bo zaledwie na 3,5 m n.p.m.). Po raz pierwszy wzmiankowana pod nazwą Selina w 950 r. n.e., leżała na szlaku wodnym prowadzącym z krymskiego Chersonesu do Konstantynopola. W 1320 r. Marino Sanudo nazywa to miejsce Sollina, jednakże obecni w tym okresie w delcie Genueńczycy nie dostrzegali tu dogodnego punktu strategicznego. Na głównej ulicy, Str. Deltei, obok skrzyżowania z Str. Mircea Vod , znajduje się dom pisarza Jeana Barata. W Sulinie znajdują się cztery latarnie morskie: stara (Farul Vechi), zbudowana w 1802 r. i usytuowana na lewym brzegu Dunaju, dziś w stanie bliskim ruinie, druga, znajdująca się niedaleko przystani łodzi, zbudowana w 1870 r., w której obecnie znajduje się tzw. Hydrologiczny Punkt Suliny, trzecia, czynna jeszcze do lat 80. XX w. (na prawym brzegu) i ostatnia, czynna do dziś (Farul Nou, na końcu kamiennego wału wybiegającego w morze). Drugą z wymienionych latarń "Farul din Sulina" uważaną za symbol miasta, można zwiedzać. W latach 90. XX w. budowlę odrestaurowano, urządzono tu także niewielkie muzeum.

By dojść na plażę (długą i piaszczystą!), należy pójść ulicą Delta aż do skrzyżowania z Aleea Tineretului i skręcić w nią w prawo, a potem w lewo w ulicę Nicolae B lcescu. W tej okolicy można zwiedzić dwa interesujące cmentarze: prawosławny i marynarski, wieloreligijny, na którym odnajdziemy groby wielu żeglarzy i osób przybyłych niegdyś do Suliny.

Tulcza (rum. Tulcea)

Choć miasto to jest najlepszą bazą wypadową dla wyprawy do delty Dunaju, Tulcza oferuje także nieco własnych atrakcji. Jej wyraźnie orientalna atmosfera będzie ciekawym urozmaiceniem dla wszystkich, którzy właśnie zwiedzili Mołdawię.

Miasto zostało założone 2600 lat temu przez Greków, którzy przybyli tu z Miletu. Za panowania rzymskiego nosiło nazwę Aegyssus, którą można także odnaleźć w dziełach Owidiusza.

Później nastały czasy Bizancjum, a od XIII do XIV w. Tulcza pozostawała w rękach genueńskich kupców. Później podlegała władcom dobrudżańskim Balicy i Dobroticy, aby w 1390 r. przejść we władanie Mirczy Starego. Począwszy od 1416 r. znalazła się pod panowaniem otomańskim i osada została nazwana Hora-Tepé ("połączenie wzgórz"). Wymieniona jest w notatkach z podróży Pada Giorgia (1595), Ewliji Czelebiego (1650) oraz Mattea Gondoliego (1674). W 1711 r. La Mottraye wspominał: "Jest to wioska na wzgórzu, otoczona twierdzą z siedmioma wieżami". Pod nazwą Tulcza miejscowość pojawia się dopiero w 1694 r. Pozostając pod turecką okupacją przez ponad 400 lat, do ok. 1860 r. była stolicą sandżaku.

Ruiny starej twierdzy znajdują się w parku Pomnika Niepodległości, obok muzeum archeologicznego (od dworca kolejowego należy pójść Str. Isaccei na wschód, skąd dalej wzdłuż Str. Gloriei do góry). Sam pomnik Niepodległości być może wart jest wędrówki na wzgórze; został on postawiony ku czci bohaterów wojennych z lat 1877-78. W Muzeum Historii i Archeologii można obejrzeć m.in. XIII-wieczny skarbiec Tatarów i kolekcję ponad 9 tys. złotych i srebrnych monet.

Znajdujący się przy Str. Independeniei meczet Azizie został zbudowany w 1863 r. Warto poświęcić chwilę również cerkwi greckiej (Str. Gheorghe Doja) i cerkwi katedralnej św. Mikołaja (Str. Progresului).

Muzeum Sztuki Ludowej i Etnografii (Str. Mai 94) prezentuje tradycyjne stroje z regionu i narzędzia rybackie.

Muzeum Historii Naturalnej pełni funkcję muzeum przyrodniczego dla Parku Narodowego Delty Dunaju. Warto tu zaglądnąć, zwłaszcza jeśli planujemy wyprawę do delty. Atrakcją muzeum są ciekawe akwaria.

Nie mniej interesujące jest Muzeum Sztuk Pięknych, z kolekcją ikon malowanych na szkle i desce oraz z dziełami rumuńskich artystów.