W這chy. Kuchnia w這ska: Viva la pizza!

Pizza jest daniem egalitarnym - jadaj j i bogaci, i biedni, a jej g堯wna cecha to... prostota.
x x Fot. Shutterstock

Kuchnia w這ska. Pizza

Po wygraniu przez Baracka Obam wybor闚 natychmiast powsta豉 pizza o nazwie Obama. Przysmak z wizerunkiem nowego prezydenta i jego 穎ny upieczono oczywi軼ie... w Neapolu.

Neapolita雟cy kucharze mieli du穎 racji, kojarz帷 pizz z prezydentem demokrat. Pizza bowiem jest daniem egalitarnym - jadaj j i bogaci, i biedni. Mo瞠 by ulicznym fast foodem albo wyszukan potraw, jak s造nna Pizza Royale 007 z homarem marynowanym w koniaku, kawiorem w szampanie, w璠zonym 這sosiem, dziczyzn i jadalnymi p豉tkami 24-karatowego z這ta. 疾by przygotowa to cudo, z Wielkiej Brytanii do Rzymu przylecia mistrz patelni Domenico Crolla. Pizza zosta豉 sprzedana na internetowej aukcji za 4200 dolar闚, a doch鏚 ze sprzeda篡 przeznaczono na cele spo貫czne.

G堯wna cecha pizzy to prostota - dobre ciasto i kilka dodatk闚 podnosz帷ych jego smak. Staro篡tni Grecy jadali p豉skie chlebki posmarowane oliw z czosnkiem i zio豉mi zwane plankuntos. 500 lat p.n.e. greckie placki zaw璠rowa造 do Rzymu. W popio豉ch, kt鏎e po wybuchu Wezuwiusza w 79 r. n.e. zasypa造 Pompeje, znaleziono p豉skie placki znane tak瞠 w pobliskiej greckiej kolonii Neopolis (dzisiejszym Neapolu). Odkryto te marmurowe blaty i narz璠zia piekarskie stanowi帷e wyposa瞠nie 闚czesnej piekarni. W Muzeum Narodowym w Neapolu obejrze mo積a pochodz帷 z Pompei kamienn figur nazwan Il pizzaiolo, tzn. cz這wiek wyrabiaj帷y pizz.

pizza pizza Fot. Shutterstock

Kuchnia w這ska. Pizza. Bunogiorno pomodori

Z czasem ludzie zacz瘭i dodawa do ciasta kolejne sk豉dniki. Prze這mowym momentem by這 pojawienie si w Europie w 1522 r. pomidor闚, kt鏎e trafi造 do W這ch z Meksyku i Peru. Pocz徠kowo warzywa te uwa瘸no za truj帷e i uprawiano tylko do ozdoby. Ale potrzeba jest matk wynalazk闚: ubodzy mieszka鎍y Neapolu, chc帷 urozmaici swoje skromne menu, zacz瘭i dodawa pomidory do pizzy. Eksperyment okaza si nad wyraz udany, a sos pomidorowy sta si wkr鏒ce jednym z najwa積iejszych element闚 tego dania. Od XVIII w. w Neapolu powszechnie zacz皻o wypieka pizz. Pocz徠kowo sprzedawana by豉 przez ulicznych handlarzy, kt鏎zy chodzili z blachami pizzy na g這wach i g這郾o zach璚ali klient闚 do zakup闚. 疾by ciasto nie ostyg這, miedziane blachy mia造 podw鎩ne dno, w kt鏎ym umieszczano rozgrzane w璕le. Uliczna sprzeda spopularyzowa豉 pizz i doprowadzi豉 do otwarcia pierwszej na 鈍iecie pizzerii. Powsta豉 w 1830 r. w Neapolu Antica Pizzeria Port'Alba istnieje do dzisiaj przy Via Port'Alba 18.

Tania i 豉two dost瘼na pizza uwa瘸na by豉 za po篡wienie ubogich. Wspania造 smak i zapach przyci庵a造 tak瞠 innych klient闚. Nie mog造 jej si oprze nawet koronowane g這wy. Aby przekona si, jak smakuje ten specja, kr鏊 Ferdynand I Burbon - wbrew regu這m protoko逝 - odwiedzi lokal Antonia Testy i od pierwszej chwili zakocha si w pizzy. Kr鏊owa nie by豉 zachwycona s豉bo軼i ma鹵onka, kr鏊 w przebraniu zwyk貫go obywatela musia si wi璚 potajemnie wymyka do ulubionej pizzerii. Na salony danie trafi這 za panowania nast瘼nego Burbona - Ferdynand II, kt鏎y nada pizzaiolo Domenicowi Te軼ie tytu "monzu". Ta zaszczytna forma (zniekszta販enie francuskiego monsieur) zastrze穎na by豉 dotychczas tylko dla zatrudnionych w bogatych domach francuskich mistrz闚 kuchni. Wkr鏒ce Ferdynand II tak polubi pizz, 瞠 kaza zbudowa w pobli簑 pa豉cu piec do jej wypieku.

Pizz cz瘰to 篡wili si przyp造waj帷y do portu marynarze. St康 w豉郾ie wzi窸a si nazwa najstarszej pizzy - marinara, kojarzona niekiedy b喚dnie z owocami morza, kt鏎ych przecie nie zawiera. W jej sk豉d wchodz tylko pomidory, oregano, czosnek, oliwa i bazylia. Drug tradycyjn pizz jest margherita. W 1889 r., kiedy W這chy znajdowa造 si na drodze do zjednoczenia, do Neapolu przyby Hubert I wraz z ma鹵onk Ma貪orzat. Kr鏊owa mia豉 ochot na pizz, wi璚 wezwano do pa豉cu najlepszego pizzaiolo Raffaelego Esposito z pizzerii Pietro... cosi e basta. Ten przygotowa trzy rodzaje dania: pierwsze - z czosnkiem, oliw i pomidorami; drugie - ze s這nin, serem i bazyli; trzecie - w barwach w這skiej flagi, z mozzarell, bazyli i pomidorami. Kr鏊owej patriotce najbardziej smakowa豉 tr鎩kolorowa wersja. Na cze嗆 w豉dczyni Esposito nazwa swoje dzie這 margherita, a danie sta這 si swoistym symbolem jedno軼i Italii.

Pizza capricciosa Pizza capricciosa Fot. Shutterstock

Kuchnia w這ska. Pizza. Na podb鎩 W這ch

Przys這wie, 瞠 trudno by prorokiem we w豉snym kraju, mo積a odnie嗆 tak瞠 do pizzy. Przez d逝gie lata pozostawa豉 jedynie lokalnym, neapolita雟kim przysmakiem, a do Rzymu i p馧nocnej cz窷ci W這ch trafi豉 okr篹n drog przez Nowy Jork dopiero w latach 70. i 80. XX wieku. Szybko rozprzestrzeni豉 si po ca造m kraju, a poszczeg鏊ne regiony zacz窸y specjalizowa si w r騜nych jej rodzajach. Rzymianie piek swoje pizze nie bezpo鈔ednio w piecu, ale w blaszanych prostok徠nych formach. Pizza Romana z regu造 ob這穎na jest warzywami (cebula, karczochy, cukinia, bak豉瘸n, papryka, kapary). W prowincji Lacjum, kt鏎ej stolic jest Rzym, znajdziemy quatro stagioni. Podzielona na cztery kawa趾i, z kt鏎ych ka盥y pokryto innymi dodatkami, jest swoist wersj dla niezdecydowanych. Na Sycylii furor robi prostok徠na pizza na grubym cie軼ie z du膨 ilo軼i cebuli, anchois i czosnku, natomiast na drugiej w這skiej wyspie - Sardynii - ulubionym dodatkiem s karczochy. Z kolei w Trydencie najwi瘯sz popularno軼i cieszy si zwyk豉 pizza z miejscowymi grzybami, a w Apulii udekorowana wykwintnie owocami morza. 砰j帷y na wybrze簑 Liguryjczycy wymy郵ili w豉sn pizz - pizza all'Andrea, ob這穎n cebul i sardelami, z ostrymi przyprawami. Legenda g這si, 瞠 wymy郵i j na prze這mie XV i XVI w. genue雟ki admira Andrea Doria. W這ska sie pizzerii Konopizza proponuje swoim klientom pizz w formie ro磬a - mo積a tak kupi r闚nie w Kuwejcie i Moskwie.

Znawcy uwa瘸j, 瞠 i dzisiaj najlepsz pizz mo積a zje嗆 w Neapolu. Jednak zamawiaj帷 j gdziekolwiek, warto pami皻a o dw鏂h zasadach. Pizza powinna powstawa w piecu opalanym drewnem, o czym informuje napis: "forno a legna", w witrynie lub menu restauracji. Smakosze twierdz te, 瞠 najlepsza pizza ma niewiele dodatk闚, jak np. margherita. Zbyt wiele sk豉dnik闚 zabija smak sosu i ciasta, o czym nagminnie zapominaj producenci pizzy spoza Italii, 軼igaj帷y si na liczb dodatk闚 i rodzaj闚 pizzy.

Pizza deep-dish Pizza deep-dish Pizza deep-dish /Fot. Shutterstock

Kuchnia w這ska. Pizza w kosmosie

Zawrotn karier pizza zawdzi璚za Ameryce. Wszystko zacz窸o si pod koniec XIX w., kiedy biedne w這skie po逝dnie dotkn窸a kl瘰ka g這du. Blisko dwa miliony W這ch闚 opu軼i這 ojczyzn, szukaj帷 chleba za oceanem. Osiedlali si g堯wnie w wielkich miastach: San Francisco, Chicago, Filadelfii i Nowym Jorku. Przelewaj帷e si ulicami t逝my czeka造 na tanie i smaczne szybkie dania. Przepis na pizz przywie幢i do Ameryki Neapolita鎍zycy i zacz瘭i j sprzedawa na ulicach, przy kt鏎ych mieszkali W這si. W Chicago pierwszy sprzedawca pojawi si na Taylot Street, spacerowa ulic w d馧 i w g鏎, z blach gor帷ej pizzy na g這wie (jak niegdy w Neapolu). Porcja kosztowa豉 2 centy. Wkr鏒ce pizz oferowano we w這skich sklepikach i kawiarniach. W 1905 r. Gennaro Lombardi otworzy w Nowym Jorku na Spring Street pierwsz w Stanach pizzeri. Sprzedawana powszechnie w Wielkim Jab趾u pizza na cieniutkim cie軼ie nale篡 do najlepszych na 鈍iecie. Z kolei w Chicago powsta豉 s造nna pizza deep-dish. Ma grub, chrupi帷 sk鏎k, ser jest polany sosem, a w 鈔odku znajdziemy w這sk kie豚as. Piecze si j w okr庵造ch, przypominaj帷ych tortownice, formach. I tak w豉郾ie pizz "na bogato" pokochali Amerykanie - Pizzeria Uno zarabia rocznie 3,2 miliona dolar闚. Przed II wojn 鈍iatow pizz jadali g堯wnie w這scy emigranci i ich potomkowie. W鈔鏚 Amerykan闚 rozpropagowali j powracaj帷y z Europy 穎軟ierze, kt鏎zy rozsmakowali si w niej podczas kampanii na P馧wyspie Apeni雟kim. Prawdziw popularno嗆 w USA pizza zdoby豉 w latach 50. ubieg貫go stulecia, do czego przyczynili si 闚cze郾i celebryci w這skiego pochodzenia. Piosenkarze Frank Sinatra i Jimmy Durante czy gwiazda bejsbolu Joe DiMaggio nie kryli uwielbienia dla swojskiego smako造ku. Danie trafi這 do kultury masowej, Dean Martin obja郾ia, na czym polega mi這嗆, 酥iewaj帷: "When the moon hits your eye like a big pizza pie, that's amore". Szybko powsta造 pierwsze sieci restauracji serwuj帷ych to danie. W 1971 r. Pizza Hut by豉 ju najwi瘯sz sieci restauracji na 鈍iecie.

Ponad 50 lat temu za spraw Celentano Brothers do ameryka雟kich dom闚 trafi豉 mro穎na pizza i zago軼i豉 tam na dobre, staj帷 si najbardziej popularnym szybkim daniem. Kolejnym hitem by豉 pizza na telefon, z dostaw do domu. Nawet Bia貫go Domu. Na zam闚ienie Barbary Bush Pizza Hut dostarczy豉 kiedy do siedziby prezydenta pizz na przyj璚ie dla 200 dzieci. W 1993 r. 600 pizz pepperoni przylecia這 samolotem z USA do somalijskiego Mogadiszu. Mia造 pokrzepi grz瞛n帷ych w miejscowej wojnie domowej ameryka雟kich 穎軟ierzy.

Pizza polecia豉 nawet w kosmos. W 2001 r. zajadali si ni astronauci pracuj帷y na mi璠zynarodowej stacji kosmicznej. Pizz z dostaw do domu lub igloo mo積a zam闚i na Alasce. Pizzeria Airport Pizza w Nome dostarcza samolotami swoje wypieki do odleg造ch eskimoskich wiosek. Rekordem jest zrealizowane zam闚ienie z po這穎nego a 800 km od Nome miasteczka Barrow.

Kuchnia w這ska. Pizza w... Polsce

W Polsce pizza "wyl康owa豉" w latach 80. Z klasyczn wersj tej potrawy niewiele mia豉 wsp鏊nego, ale czasy by造 trudne, a rodacy spragnieni zagranicznej kuchni. W wyniku domowych eksperyment闚 najcz窷ciej powstawa造 puszyste dro盥穎we placki ob這穎ne, czym kto mia, i posypane tartym 鄴速ym serem. Popularnym substytutem by豉 tzw. zapiekanka. Najs豉wniejszy polski fast food epoki dogorywaj帷ego socjalizmu zast瘼owa r闚nocze郾ie pizz i hamburgera. By豉 to po堯wka pod逝積ej bu趾i posypana pieczarkami oraz serem i opiekana na ruszcie zamontowanym na pok豉dzie przyczepy kampingowej N-126. To wszystko obficie polane keczupem wyprodukowanym przez polonijn firm. Zdarza造 si, cho rzadko, lokale, kt鏎e serwowa造 dania bardziej przypominaj帷e pizz. W spo貫mowskim barze Poranek w S逝psku nieprzerwanie od 1974 r. znajdziemy pizz z kie豚as, pieczarkami i 鄴速ym serem. Warszawska knajpa Emocja serwowa豉 gofropodobn pizz z pomidorami i serem, a bar Kaczorek s造n掖 z r騜norodno軼i dodatk闚, w鈔鏚 kt鏎ych mo積a by這 znale潭 nawet kiszon kapust. By這, min窸o. Dzisiaj Polacy uwielbiaj w這sk kuchni z pizz na czele. Z mini-sondy, kt鏎 przeprowadzili鄉y w鈔鏚 warszawskich klient闚 lokali Pizza Hut i Dominium, wynika, 瞠 najbardziej lubimy tak z w璠linami: pepperoni, hawajsk (z ananasem i szynk) oraz capricciosa (z szynk i pieczarkami). Czyli pizza jak u mamy.

Mozzarella Mozzarella Mozzarella di Bufala Campana /Fot. Shutterstock

Kuchnia w這ska. Pizza. Klasyka z Neapolu

Oryginalna pizza neapolita雟ka wytwarzana jest z lokalnych sk豉dnik闚: pomidor闚 San Marzano, kt鏎e rosn na wulkanicznych polach na po逝dnie od Wezuwiusza, oliwy z pierwszego t這czenia i mozzarelli di Bufala Campana produkowanej z mleka bawo堯w wypasanych p馧dziko w prowincjach Kampania i Lacjum. Ciasto z m彗i typu 0 lub 00 o wysokiej zawarto軼i protein (mo積a ju j kupi w Polsce) powinno by wyrabiane r璚znie lub za pomoc wolnoobrotowego miksera. Wyro郾i皻e przez minimum 6 godzin ciasto trzeba uformowane r璚znie, bez u篡cia wa趾a. Grubo嗆 placka nie mo瞠 przekracza 3 mm, a pizze musz by okr庵貫, o 鈔ednicy nie wi瘯szej ni 35 cm. Pizz piecze si przez 60-90 sekund w temperaturze prawie 500 stopni Celsjusza w piecu opalanym drewnem d瑿owym. Po upieczeniu powinna by chrupi帷a, krucha i aromatyczna.

Wi璚ej o:
Komentarze (4)
W這chy. Kuchnia w這ska: Viva la pizza!
Zaloguj si
  • checkerpig

    0

    No tak, zaraz si zacznie festiwal "篡czliwych" smakoszy z informacjami gdzie to oni najlepsz pizze jedli...

  • yablonski

    0

    W Warszawie najlepsza pizza jest w pizzerni przy Ratuszu na Targ闚ku. Prowadz j W這si.

  • muminos1975

    Oceniono 1 raz -1

    tylko telepizza
    oliwki,salami i piwko

  • krzysieq

    Oceniono 1 raz -1

    Zapomnieli軼ie doda, 瞠 nikt sobie w Polsce oryginalnej pizzy neapolita雟kiej nie zrobi, bo mozzarella do niej potrzebna po p馧 dnia od "wyprodukowania" nadaje si do 鄉ieci, je郵i nie zostanie zjedzona. Dlatego na pizz neapolita雟k trzeba pojecha do Neapolu :)

Aby oceni zaloguj si lub zarejestrujX