Bułgaria. Nesebyr - obowiązkowy przystanek

Nesebyr stanowi atrakcję, której nie wolno pominąć. To urokliwe miasteczko, które zapadnie w pamięć na długo.
nesebyr, bułgaria nesebyr, bułgaria Fot. Shutterstock

Bułgaria, Nesebyr - historia

Miasteczko początkowo znane było pod tracką nazwą Menabria ("Miasto Menasa" - trackiego króla). Archeolodzy odnaleźli tu ślady zabudowań, ceramikę i kamienne kotwice pochodzące z późnej epoki brązu i wczesnej epoki żelaza. Mury twierdzy i jej brama poświadczają, że pierwotna osada urosła do rozmiarów miasta. Plan, materiały i techniki wznoszenia obiektów datują ją na czas wcześniejszy niż przybycie greckich kolonistów u schyłku VI w. p.n.e. Miasto stało się znane jako polis po 510 r. p.n.e. Działo się to wtedy, gdy napływ osadników z doryckich państw-miast był najsilniejszy, decydując w końcu o uformowaniu nowej populacji miasta; wtedy też pojawiła się nazwa Mesambria. Mury obronne polis wzniesiono w V-VI w. p.n.e. na litej skale. Dziś sięgają one 4-7 m głębokości z trzech stron półwyspu. Miasto zbudowano na tarasach podstemplowanych pomysłowo zaprojektowanymi murami przyporowymi z ciosów kamiennych. Zachowały one część fortyfikacji trackich w porcie od północnego zachodu. Odnaleziono tam też świątynię Zeusa. Inny taras - również ufortyfikowany i wsparty murem przyporowym - górował nad południowym portem, któremu patronował Apollo. Rzuty odsłoniętych zabudowań wskazują na ortogonalny (prostopadły) układ ulic miasta z akweduktem (pochodzącym z V w. p.n.e.), agorą otoczoną portykami, różnorodnymi świątyniami, teatrem, gimnazjum i innymi obiektami użyteczności publicznej. Lokalizacja i flota utrzymywana przez Mesambrię szybko sprawiły, że miasto stało się jednym z najzamożniejszych centrów handlowych, utrzymujących kontakty nie tylko z ośrodkami czarnomorskimi. Mesambria bogaciła się także pośrednicząc w wymianie pomiędzy plemionami trackimi a greckimi miastami.

 

Rzymscy zdobywcy Bałkanów osiągnęli Morze Czarne w trakcie I w. p.n.e. Aby uniknąć zniszczenia, spalenia i złupienia, co spotkało pobliską Apollonię (Sozopol), mieszkańcy przekazali klucze do bram miasta rzymskiemu dowódcy Lucullusowi. Tym samym miasto wcielone zostało do Cesarstwa Rzymskiego (początek I w. n.e.). Jego nazwę zmieniono na Mesembria, a później raz jeszcze na Mesemwria. W nowej sytuacji miasto odcięte było od głównych szlaków handlowych cesarstwa, trwając w izolowanym nieco regionie na rubieżach państwa. Odzyskało swe strategiczne dla handlu znaczenie dopiero po rozpadzie cesarstwa na części rzymską i bizantyjską (395 r.), stając się "Złotym Mostem" pomiędzy Wschodem a Zachodem. Oznaczało to również jego złoty wiek. Mesemwrię ponownie otoczono silnymi obwarowaniami. Wjazd flankowały dwie pentagonalne baszty, północnym i południowym brzegiem były grube mury wzmocnione jeszcze basztami. Jednak najwspanialszymi pamiątkami wczesnego okresu bizantyńskiego (V-VI w. n.e.) pozostają tutejsze bazyliki - arcydzieła sztuki chrześcijańskiej w Bułgarii. Miasto osiągnęło metropolitalny charakter z początkiem VI w., wraz z powstawaniem wielu cerkwi fundowanych przez kupców i dostojników na dowód bujnie rozwijającej się kultury i gospodarki. Zaczęły też napływać bezcenne dzieła sztuki, kosztowne tkaniny, naczynia, wyroby rzemieślnicze i wspaniałe okręty.

 

Tanie loty do Bułgarii

Hotele w Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii

Nesebyr, Bułgaria. Nesebyr to zabytkowe miasteczko, różniące się znacznie od turystycznych kurortów Bułgarii. Stare miasto Nesebyru, które leży na półwyspie wysuniętym daleko w morze, wpisane zostało na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Nesebyr, Bułgaria. Nesebyr to zabytkowe miasteczko, różniące się znacznie od turystycznych kurortów Bułgarii. Stare miasto Nesebyru, które leży na półwyspie wysuniętym daleko w morze, wpisane zostało na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Bułgaria Nesebyr/Fot. Shutterstock

Bułgaria, Nesebyr - historia

Poważnych zniszczeń doznała Mesemwria podczas najazdu bułgarskiego chana Kruma (803-14), który zdobył ją w 812 r. Z końcem IX w. Bułgarzy odbudowali w pełni obronny system miasta. Zmienił się również zdecydowanie skład jego mieszkańców, w którym większość uzyskali Bułgarzy i Słowianie. Ponowny okres prosperity przypadł na czas panowania bułgarskiego cara Iwana Aleksandra (1331-71). Wtedy też Nesebyr (tak bowiem brzmiała nazwa Mesemwrii w nowym języku) rozkwitł jako jedno z największych i najpiękniejszych miast kraju, w którym spotykali się kupcy m.in. z Dubrownika, Wenecji i Genui. Trudniejsze czasy nastały od 2. poł. XIV w., gdy książę Savoy na czele swych rycerzy splądrował miasto, najechane również dwukrotnie przez wojska tureckie. W 1441 r. jeden z ostatnich cesarzy Bizancjum zbiegł do Nesebyru, żeniąc się z córką miejscowego dostojnika i osiedlając się tu na stałe. W 1445 r. okręty burgundzkie zarzuciły kotwice w porcie, a w 1452 r. specjalnym dekretem cesarza bizantyńskiego miasto podarowane zostało hetmanowi węgierskiemu Janowi Hunyadyemu. Ostatecznie w 1453 r. Nesebyr dostał się pod zwierzchnictwo tureckie, które trwało przez 500 lat. Z okresu tureckiego pozostały niezwykle skąpe zapiski o dziejach miasta. W następstwie podboju Nesebyr był systematycznie rabowany i dewastowany, a najpiękniejsze cerkwie zamieniono na meczety. Mieszkańcy stopniowo zaadaptowali się do nowych warunków, zyskując nawet z czasem przywileje dotyczące handlu morskiego, produkcji wina i budowy niewielkich okrętów. Odzyskali również dawne szlaki i powiązania handlowe, głównie z wybrzeżem adriatyckim. Wzniesiono nowe cerkwie, m.in. św. Spasa, powstały warsztaty ikonopisów (malarzy ikon).

 

Mimo długotrwałej okupacji tureckiej obywatele miasta zdołali zachować odrębną tożsamość i osiągnąć znaczny poziom duchowego rozwoju. Po okresie bułgarskiego odrodzenia narodowego w XIX w. miasto znów rozkwitło handlem i rzemiosłem, a ubogie chatki zastąpiły wygodne domostwa. Nesebyr aż do 1934 r. nosił starą nazwę Mesemwrija. Stare miasto w 1956 r. w całości zadeklarowane zostało jako zabytek narodowy, a w 1983 r. wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

 

Tanie loty do Bułgarii

Hotele w Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii

nesebyr, bułgaria nesebyr, bułgaria Fot. Shutterstock

Nesebyr - miejsca, które warto zobaczyć

Zaraz po przyjeździe do Nesebyru, zanim jeszcze wejdziemy do starego miasta, jedną z pierwszych rzeczy, na które zwrócimy uwagę - nie licząc pięknego, błękitnego morza i równie pięknego, a może jeszcze bardziej błękitnego nieba - będzie bizantyńska brama obronna z V w. Pozostałości umocnień jest tutaj więcej i, jak się uważa, są to fragmenty greckich, rzymskich i bizantyńskich murów obronnych, za którymi kryli się niegdyś mieszkańcy miasta.


Zaraz za murami, po prawej stronie głównej bramy, znajduje się muzeum archeologiczne przechowujące, prócz greckiej ceramiki (dość powszechnie występującej w koloniach), wspaniałą kolekcję ikon (XIII-XIX w.). Ze względu na licznie działających tu niegdyś malarzy ikon i poziom artystyczny ich dzieł Nesebyr nazywano "bułgarską Rawenną". Muzeum czynne jest w dni powszednie w godz. 9.00-17.00 z godzinną przerwą 13.00-14.00. Wstęp kosztuje 2,5 lw (posiadaczom legitymacji ISIC przysługuje 50-procentowa zniżka).

 

Ciekawie prezentuje się kolekcja muzeum etnograficznego (ul. Mesemwria). Dwa wiatraki, pochodzące z okresu bułgarskiego odrodzenia narodowego, stoją przy drodze dojazdowej do miasta, malowniczo wpisując się w jego panoramę. Nesebyrskiе domy tworzą niepowtarzalny kompleks urbanistyczny. Pochodzą z okresu bułgarskiego odrodzenia narodowego i prezentują czarnomorski typ domostwa przystosowany do lokalnego klimatu i stylu życia. Typowe domostwo nesebyrskie ma dwie kondygnacje. Parter wzniesiony jest z kamienia, a drewniane piętro występuje nad ulicę (tworząc przyjemne zacienienie), wsparte drewnianymi, często rzeźbionymi wspornikami. Bardzo popularne są wykuszowe okna. W parterze spotyka się częściowe podpiwniczenia, wykorzystywane do składowania wina, suszenia ryb, cerowania i suszenia sieci rybackich. Piętro obejmuje pomieszczenia wyłącznie mieszkalne, ulokowane wokół dużego salonu.
Zamożniejsze domy mają wnętrza bogato zdobione - stropy kasetonowe, dekoracje snycerskie, malowidła ścienne, a wszystko nacechowane ogromną dbałością o detal. Małe, schludne, ocienione ogrody z soczystą zielenią i jasnymi kwiatami dopełniają czaru, komfortu i prostoty nesebyrskich domostw. Najbardziej znane są domy Kapitana Paweła, Łambrinowa, Tulewa, Bogdanowa i Moskojaniego (dziś muzeum etnograficzne). Znajdujące się przy ulicy Krajbreżnej łaźnie tureckie pięknie dopełnią obrazu.


Według przekazów średniowiecznych w mieście istniało 40 cerkwi i kaplic, z których do dziś zachowało się zaledwie kilka. Cerkiew św.św. Apostołów (Св. Апостоли) jest pierwszą, jaka ukazuje się zwiedzającym po przybyciu do miasta. Pozostały z niej tylko nawa południowa i część kolumnady.


Cerkiew Stara Metropolia (Стара Митрополия, Stara Mitropolia) jest trójnawową bazyliką z V w. ,wzniesioną na ruinach starożytnej świątyni Apolla. Ucierpiała wprawdzie podczas podboju bułgarskiego, lecz wkrótce została odbudowana, pozostając jednym z najważniejszych obiektów sakralnych Nesebyru. Znajduje się przy największym placu miasta, za skrzyżowaniem ulic Mitropołskiej i Sławianskiej (ruiny udostępnione są zwiedzającym).


Bazylika zwana Nadmorską (Крайморската, Kraimorskata) znana też jako Eleusa ("Miłosierna"), była w wiekach średnich kilkukrotnie przebudowywana. Część uczonych twierdzi, iż mogła być cerkwią monasteru Bogurodzicy Eleusy, w którym przechowywano słynną ikonę Eleusę (wstęp wolny do ruin).

 

Cerkiew Nowa Metropolia (Нова Митрополия, Nowa Mitropolia) pw. św. Stefana wzniesiona została w XII-XIII w. jako trójnawowa bazylika według najlepszych wzorów bułgarskiej architektury cerkiewnej. Jedną z cech rozpoznawczych stylu jest wielokolorowa fasada. Tworzą ją ceramiczne ornamenty, które bywają określane jako "architektoniczny haft". W tym jedynym nesebyrskim kościele zachowały się freski datowane na XVI-XVII w. Wyróżnia je niezwykły jak na owe czasy realizm. Cerkiew szczyci się ponadto bogato zdobionym ikonostasem (XVI w.) oraz odrodzeniowym tronem biskupim i pulpitem z przełomu XVIII i XIX stulecia. Znajduje się przy ulicy Mena. Zwiedzać ją można w godz. 9.00-18.00 (V, VI), 8.00-20.00 (VII, VIII). Wstęp kosztuje 2 lw.


Cerkiew św. Jana Chrzciciela (Св. Йоан Кръстител, Sw. Joan Krystiteł) jest malutką, XI-wieczną świątynią o ascetycznym kamiennym wnętrzu dekorowanym jedynie ceglaną bordiurą wokół okien i wejścia. Filary i kolumny dzielą wnętrze na trzy nawy. Zachowana na jednej z północno-wschodnich kolumn inskrypcja głosi: "Święty Janie Chrzcicielu, ocal mnie!". Fresk na południowo-zachodniej kolumnie pochodzi z XVII w. Cerkiew stoi przy ulicy Mitropołskiej. Obecnie mieści się tu galeria czynna w godz. 9.00-22.00 z półtoragodzinną przerwą (13.30-15.00).

 

Cerkiew św. Teodora (Св. Тодор, Sw. Todor), wzniesiona w XIII w., zachowała tylko swą północną i zachodnią partię. Uważana jest za najwcześniejszy przykład malowniczego stylu cerkiewnego, typowego dla twórczości z okresu drugiego państwa bułgarskiego (XII-XIV w.). Gładko obrobione ciosy piaskowca przekładane są pasmami ceglanymi. Ikonostas pochodzi z XVII w. Świątynia znajduje się w północnej części starówki na skrzyżowaniu ulic Emona i Neptun.


Cerkiew św. Paraskewy (Св. Параскева, Sw. Paraskewa), podobnież z XIII w., zwraca uwagę bogato dekorowaną fasadą. Pokrywają ją ślepe nisze oraz dekoracja z kamienia, cegły i szkliwionych elementów ceramicznych. Cerkiew znajduje się przy ulicy Hemus.


Należąca do najpiękniejszych budynków starego Nesebyru cerkiew Chrystusa Pantokratora (Христос Пантократор, Christos Pantokrator) pochodzi z XIII-XIV w., będąc jedną z najlepiej zachowanych w całej Bułgarii. Niezwykłe jest bogactwo form i motywów zdobiących ją z zewnątrz. Wzory dekorujące każdą z fasad są inne: od eleganckich nisz i szczytów, lombardzkich łuków i krenelowanych gzymsów, po kontrastujące białe kamienne ciosy i pasy czerwonej cegły oraz bujne ceramiczne inkrustacje, rozety, swastyki i inne motywy - wszystkie o wybitnych walorach estetycznych. Pozostałości z poszczególnych historycznych okresów miasta - od Traków po drugie państwo bułgarskie - prezentują wykopaliska przed frontem cerkwi. Świątynia znajduje się na głównym placu. Wewnątrz działa galeria sztuki (czynna w godz. 9.00-21.00).

 

Cerkiew Archaniołów Gabriela i Michała (Архангели Михаил и Гаврил, Archangeli Mihaił i Gawrił) datowana jest na XIV w. Jej fasady, podzielone rzędami arkadowych nisz, to również znakomite dzieła. Tympanony nisz wypełniają kratkowe dekoracje ceglane. Archiwolty łuków zdobią inkrustacje z ceramicznych rozet. Cerkiew znajduje się przy ulicy Acheloj.

 

Cerkiew Bogurodzicy (Св. Богородица, Sw. Bogorodica) powstała w 1884 r. Ozdabiają ją XIX-wieczne freski i ikony. Jej czysta, biała, smukła wieża góruje ponad miastem i widoczna jest już z rogatek.


Odnotować należałoby tu również XIV-wieczną cerkiew św. Jana Aliturgetosa (Св. Иван Алитургитос), zwaną także "Niepoświęconą", nigdy bowiem nie odbyło się w niej nabożeństwo. Według legendy zniszczyli ją rycerze łacińskiego księcia Amadeusza de Savoy, spaliwszy jej dach w połowie XIV w., później zaś, po najeździe tureckim u schyłku wieku, po prostu nie miał kto naprawić tej cerkwi. Świątynia stanowi doskonały przykład stylu "malowniczego", z naprzemiennie układanymi białymi blokami kamienia i czerwonymi cegłami.

 

Tanie loty do Bułgarii

Hotele w Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii

nesebar, bułgaria nesebar, bułgaria Fot. Shutterstock

Dojazd, połączenia i orentacja

Dojazd i połączenia


Ponieważ Nesebyr jest popularnym celem turystycznym, dojazd tutaj nie stanowi większego problemu. Istnieje mnóstwo dogodnych połączeń zarówno z większymi miastami wybrzeża, jak i z Sofią. Spod dworca kolejowego w Burgas mniej więcej co dwadzieścia minut odjeżdżają autobusy do Nesebyru. Podróż trwa ok. 0,5 godz.; bilety sprzedaje konduktor. Na trasie tej kursuje również wiele busów, lecz zatrzymują się one zwykle na nowym mieście, skąd trzeba podejść ok. 10 min do zabytkowej starej części.


Dworzec autobusowy znajduje się na półwyspie, tuż przed zabytkowymi bramami starego miasta. Odjeżdżają stąd często autobusy do Burgas, Pomorie i Słonecznego Brzegu.


Orientacja


Nesebyr składa się z dwóch głównych osiedli. Stare miasto, w którym latem kipi życie, leży na półwyspie wysuniętym daleko w morze. Dojść tam można po przesmyku, który jest na tyle wąski, by zmieściła się tu tylko asfaltowa droga i chodniki dla pieszych. Nowe miasto rozpościera się na brzegu po drugiej stronie zatoki. Nie ma ono charakteru zabytkowego, to przeciętne bułgarskie osiedle. Stare miasto natomiast jest na tyle małe i na tyle atrakcyjne, że z pewnością wędrówki jego uliczkami dostarczą nam wielu wrażeń. Niektórych mogą razić stoiska z pamiątkami ulokowane wprost na ulicy, inni zaś powiedzą pewnie, że taki właśnie jest koloryt lokalny i zabiorą się do myszkowania wśród wystawionych przedmiotów. Niestety, w sezonie jest tu bardzo tłoczno, może się więc zdarzyć, że gdy będziemy chcieli sfotografować którąś z cerkwi, nieustannie ktoś będzie nam wchodził w kadr.

 

Tanie loty do Bułgarii

Hotele w Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii

bułgaria, bezdroża bułgaria, bezdroża

Wydawnictwo Bezdroża

Więcej informacji na temat Bułgarii znajdziesz w przewodniku wydawnictwa Bezdroża pt:

Wybrzeże Bułgarii. W krainie złotych piasków. Wydanie III

Więcej o: