Bułgaria. To musisz wiedzieć, zanim wyjedziesz

Bułgaria to idealne miejsce na wakacje. Bułgarskie wybrzeże obfituje w piękne i szerokie plaże, ale Bułgaria to także góry i ciekawe miasta kryjące wiele tajemnic.
Bułgaria wakacje Bułgaria wakacje Bułgaria wakacje/Shutterstock

Bułgaria - informacje krajoznawcze

Bułgaria jest krajem stosunkowo niewielkim, lecz o bardzo zróżnicowanym ukształtowaniu terenu. Ogromne masywy górskie i niezwykle malownicze wzgórza sąsiadują z żyznymi dolinami i kotlinami, rozdzielone rozległymi równinami i płaskowyżami. Gdy na równinach i w dolinach jest już ciepło i zaczynają kwitnąć kwiaty, na niektórych wierzchołkach górskich bieleje jeszcze śnieg. Na północy nieśpiesznie płynie Dunaj, zdążający do błękitnych wód Morza Czarnego, w górach szemrzą strumyki i potoki, czasem rozbijając się na wysokich wodospadach, otoczonych przez wspaniałe, gęste lasy iglaste i liściaste, gdzieniegdzie pojawia się soczysta zieleń pastwisk i hal, w dolinach zaś jaśnieją pola uprawne.


Praktycznie na każdym kroku spotyka się pozostałości bliższej i dalszej przeszłości. Nie ma regionu, miasta czy miasteczka nawet, gdzie w pobliżu nie odnaleziono by mniej lub bardziej widocznych śladów przeszłości - jeśli już nie starożytnych cerkwi i bazylik albo rzymskich umocnień, to przynajmniej średniowiecznych bizantyńskich lub bułgarskich umocnień ziemnych, twierdz, fortec i zamków, ewentualnie tureckich łaźni lub meczetów. Ziemia bułgarska wciąż kryje wiele tajemnic, niestety, nienajlepsza jeszcze (choć wciąż się poprawiająca) sytuacja ekonomiczna kraju nie pozwala na podjecie zakrojonych na szeroką skalę prac wykopaliskowych ani nawet na właściwe zabezpieczenie istniejących zabytków. Prace archeologiczne prowadzone są na niewielką skalę w najważniejszych punktach: Presławiu i Plisce, Madarze, Tyrnowie, centrach większych miast, gdzie zabezpieczenie zabytków jest naglącą koniecznością, jak np. w Sofii, Płowdiwie czy Starej Zagorze.

 

Zaplanuj wakacje w Bułgarii:

Bułgaria w serwisie Podróże.gazeta.pl

Hotele w Bułgarii

Tanie loty do Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii


Ponieważ Bułgaria jest krajem o bardzo bogatej i burzliwej historii, mimo braku funduszy na tego typu badania dokonuje się tu niecodziennych odkryć. Można tu wymienić kilka dość głośnych sensacji archeologicznych ostatnich lat, m.in. odkrycie w 2000 r. w pobliżu miejscowości Staroseł dużego kompleksu kultowego Traków, datowanego na przełom V i IV w. p.n.e., czy odnalezienie w 1998 r. w cerkwi w centrum Kyrdżali nietkniętego grobowca bułgarskiego dostojnika kościelnego z XII/XIII w. wraz z relikwiami i kompletnym ubiorem.

Bułgaria temperatura
Bułgaria temperatura Bułgaria temperatura/Fot. Shutterstock

Morze Czarne

Morze Czarne (Черно Море) jest niewielkim akwenem, zamkniętym pomiędzy Europą a Azją. Na zachodzie omywa wybrzeża Półwyspu Bałkańskiego, na północy - równiny ukraińskie, na wschodzie góry Kaukazu, a na południu półwysep Azji Mniejszej. Stanowiące naturalną wschodnią granicę Bułgarii, morze ma stosunkowo niedużą powierzchnię: 413 488 km2. Ze wschodu na zachód rozciąga się na 1130 km, a największa rozpiętość z północy na południe wynosi 611 km. Cieśnina Kerczeńska łączy je z Morzem Azowskim, a Bosfor z morzem Marmara. Za pośrednictwem cieśniny Dardanel łączy się z Morzem Śródziemnym, a za dalekim pośrednictwem Gibraltaru - z Atlantykiem.
Woda wykazuje niskie zasolenie (18 proc.), jest dość przejrzysta (światło dociera na głębokość 16-20 m) i cechuje się korzystną dla ludzkiego organizmu zawartością minerałów. Podstawowe składniki to: sole potasu, wapnia, magnezu (chlorki, bromki, siarczki i węglany).

Morze jest uważane za sztormowe i niebezpieczne, choć wysokość fal rzadko przekracza 5-6 m, przy długości fali rzędu 70-80 m. W zatoce Warny średnia roczna wysokość fali wynosi 31 cm. Najspokojniejszymi miesiącami, kiedy fala dochodzi do najwyżej 1 m, są maj, czerwiec i lipiec.


Średnia głębokość wynosi 1650 m. Ponieważ jest to morze śródlądowe, nie występują tu pionowe prądy morskie, wskutek czego na większych głębokościach zalegają masy siarkowodoru, a to w połączeniu z brakiem tlenu powoduje, że ilość fauny morskiej zmniejsza się drastycznie wraz ze wzrostem głębokości. Obszary poniżej 200 m są praktycznie całkowicie pozbawione życia.



W Morzu Czarnym występuje ok. 600 gatunków roślin i ok. 1520 gatunków zwierząt. Najważniejsze ryby można podzielić na następujące grupy:
- pelagiczne: sardynki, szprotki, makrele, tuńczyki błękitnopłetwe, sardele Ruppela;
- litoralne: flądry, turboty i inne;
- przybrzeżne: jesiotry, sumy morskie, karpie i inne.



W Morzu Czarnym żyje kilka gatunków delfinów, m.in.: delfin butlonosy Delphinus deplhis i morświn Phocaena phocaena (delfin azowski). W roku 1966 wprowadzono zakaz połowu delfinów. Na wybrzeżu można spotkać fokę Monachus abiventris, nazywaną tutaj "niedźwiedziem morskim". Kilka osobników tego gatunku znalazło niegdyś schronienie w skałach niedaleko przylądka Kaliakra, zamieszkiwały też skaliste wybrzeża niedaleko wiosek Tiulenowo i Kamienny Brzeg (Kamen Briag), a także przylądek Maslen Nos. Foki również objęto pełną ochroną.
Nie ma w Morzu Czarnym drapieżników groźnych dla człowieka. Można spotkać rekiny, ale jedynie małe, z gatunku Dynalus acantis, całkowicie niegroźne.



Ornitofauna wybrzeża jest szczególnie bogata i zróżnicowana, choć występuje tu wiele gatunków migrujących lub goszczących w tych rejonach przelotem. Na bułgarskim wybrzeżu gnieżdżą się mewy srebrzyste Larus argentatus, a także kormorany: zwyczajny Phalacrorax carbo, czubaty Phalacrorax aristotelis i mały Phalacrorax pygmeus, którego przedstawicieli spotkać można zwłaszcza na północ od przylądka Kaliakra. Te piękne ptaki poruszają się równie zwinnie w powietrzu, co na wodzie.

 

Zaplanuj wakacje w Bułgarii:

Bułgaria w serwisie Podróże.gazeta.pl

Hotele w Bułgarii

Tanie loty do Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii

Wybrzeże Bułgarii Wybrzeże Bułgarii Shutterstock

Wybrzeże

Bułgarskie wybrzeże obfituje w piękne i szerokie plaże, które łącznie zajmują ok. 130 km z 378 km całej linii brzegowej. Najdalej na północ wysunięta jest wioska Durankułak, na południe - Rezowo. Najdłuższą plażą jest Kamczija-Szkorpiłowci - 12 km. Plaże są szerokie i pokryte drobnym, białym lub żółtym piaskiem, który dał nazwę kilku miejscom, np. kurortowi Złote Piaski (Златни пясъци). Wzdłuż wybrzeża leży siedem małych wysp, z czego cztery w okolicach Sozopolu.



Północne i południowe odcinki wybrzeża różnią się znacznie od siebie. Na północy tafla jest spokojna, plaże są szerokie i łagodnie schodzą w morze, wody przybrzeżne są płytkie, brzegi zalesione, a dodatkową atrakcję stanowią źródła mineralne. Południowe wybrzeże jest bardziej "dzikie", plaże są otoczone stromymi wydmami, a malownicze zatoczki skrywają się między skałami. Długie i jednolite wybrzeże północne kończy się na łańcuchu Bałkanów (Starej Płaniny), wybrzeże południowe natomiast ograniczają góry Strandża.



Dzięki wpływowi morza klimat wybrzeża jest łagodny i przyjemny. Na Morzu Czarnym nie występują ani pływy, ani mgły, które mogłyby zakłócić plażowanie. Średnia temperatura wody od czerwca do września wynosi 23°C. Ze względu na dużą bezwładność cieplną wody nagrzewają się najsilniej nie w lipcu, który jest najgorętszym miesiącem na lądzie, lecz w sierpniu, kiedy to ich temperatura sięga 27-29°C. Ogrzana woda zatrzymuje ciepło i dzięki jej wpływowi jesień pozostaje wciąż ciepła i słoneczna. W maju i wrześniu jest ponad 240 godzin słońca, a w lipcu i sierpniu - ponad 300. Średnie temperatury w lecie wahają się w granicach 23-27°C. W najgorętszym okresie (lipiec-sierpień) średnia temperatura powietrza na wybrzeżu osiąga 22,8°C, podczas gdy w Nicei 23,2°C, Genui i Livorno 24,4°C, w Ankonie 25,7°C, a w Biarritz 19°C. Bułgarskie wybrzeże jest więc chłodniejsze od brzegów włoskich, ale zdecydowanie cieplejsze od atlantyckich wybrzeży Francji, leżących na tej samej szerokości geograficznej, a temperatura, jaka tu panuje, jest dla człowieka wprost idealna. Ponadto brzegi bułgarskie mają ekspozycję wschodnią, co pozwala cieszyć się pierwszymi porannymi promieniami słońca.


Morze Czarne praktycznie nigdy nie zamarza. Jedynie przy północno-zachodnich wybrzeżach pojawia się czasem pokrywa lodowa, na południu zaś ostatni raz notowano lód w 1929 r. Wybrzeże Bułgarii łączy czar morza, które wdziera się w ukryte zatoczki i na złote plaże, z bałkańskimi wzgórzami, pokrytymi winnicami i sadami, które sięgają w głąb toni palcami przylądków i półwyspów. Kurorty nadmorskie i kompleksy turystyczne, takie jak Albena (Албена), Złote Piaski (Златни пясъци), Słoneczny Dzień (Слънчев ден), Święci Konstantyn i Helena (св.св. Констанитн и Елена), Słoneczny Brzeg (Слънчев плаж) i Diuni (Дюни) usytuowane są w najpiękniejszych punktach wybrzeża. Większość plaż otrzymała prestiżową nagrodę ekologiczną - Błękitną Flagę Unii Europejskiej - w uznaniu dla czystości i użytkowania nacechowanego troską o należyty stan środowiska.

 

Zaplanuj wakacje w Bułgarii:

Bułgaria w serwisie Podróże.gazeta.pl

Hotele w Bułgarii

Tanie loty do Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii

Bułgaria Bułgaria Shutterstock

Góry, Dunaj

Polakom Bułgaria kojarzy się przede wszystkim z morzem, warto jednak pamiętać, iż jest to kraj górzysty. Obszary górskie i wyżynne zajmują bowiem ok. 60 % bułgarskiego terytorium, zaś średnia ich wysokość wynosi 470 m n.p.m. Główne pasma górskie znajdują się w zachodniej i południowej części kraju - są to góry Riła ze szczytem Musała (2925 m n.p.m.), najwyższym szczytem całego Półwyspu Bałkańskiego, Rodopy, najrozleglejszy masyw górski na całych Bałkanach, góry Pirin oraz niewysokie góry Sakar na granicy bułgarsko-tureckiej. Równoleżnikowo, z zachodu na wschód, od granicy z Serbią aż do wybrzeża ciągnie się pasmo Starej Płaniny. Stoki tych gór wpadają do Morza Czarnego jakieś 15 km na południe od Obzoru, tuż przy cyplu Emine, w sposób symboliczny rozdzielając wybrzeże bułgarskie na część północną i południową Równolegle do Starej Płaniny, ale na krótszym odcinku, ciągną się góry Sredna Gora. W południowej części bułgarskiego wybrzeża trafiają się niewielkie pagórki, stanowiące peryferia pasma niewysokich gór Strandża. Rozpościerają się one po obu stronach bułgarsko-tureckiej granicy.


Antyczna grecka nazwa tej rzeki brzmiała Istros, łacińska - Danubis. To druga pod względem długości i obszaru zlewiska rzeka w Europie, po Wołdze. W granice Bułgarii Dunaj wpływa na wysokości rzeki Timok, będącej jego dopływem, a następnie pokonuje odległość 471,5 km, docierając do miasta Silistra, gdzie skręca na północ, już na rumuńskim terytorium. Rzeka tworzy naturalną granicę między Bułgarią a Rumunią. Na tym odcinku szerokość Dunaju wynosi 750-2000 m, a głębokość 4-30 m. Bułgarski brzeg rzeki jest miejscami naprawdę piękny - wysoki, gdzieniegdzie ułożony terasami, w znacznej części pokryty roślinnością, tu i ówdzie obniża się, przechodząc w niziny naddunajskie. Wzdłuż bułgarskiego brzegu leży ponad 100 stałych wysp, z których 84 należy do Bułgarii, oraz zwykle ok. 30 okresowych, pojawiających się w zależności od stanu wód. Pokryte w większości lasami lub pastwiskami, odgrywają także pewną rolę gospodarczą; na ich brzegach rosną wierzby, topole i wiklina. Największymi wyspami są Belene, Kozłoduj, Wardim, Berezina oraz Batim. Dunaj obfituje w ryby, spośród których największe znaczenie gospodarcze mają karp, sum, sterlet oraz bieługa, a w dolnym biegu rzeki gniazdują na brzegach ptaki wielu rzadkich gatunków, jak m.in. czapla (np. czapla siwa), pelikan, mewa rzeczna, kormoran. Rzeka pokrywa się lodem najwyżej na 91 dni, w przeszłości zdarzało się nawet, że zamarzała tylko na 74 dni.


Na bułgarskim brzegu leżą przystanie o statusie międzynarodowych portów rzecznych (Widyń, Łom, Kozłoduj, Somowit, Swisztow, Ruse i Silistra) oraz portów lokalnych. W pobliżu Widynia, Oriachowa oraz Ruse działa komunikacja promowa z brzegiem rumuńskim. W Ruse znajduje się most, łączący miasto z rumuńskim Giurgiu, w planach jest również budowa dwóch kolejnych mostów. Obecnie w granicach bułgarskich nie utrzymuje się - ze względów finansowych - regularnych przewozów pasażerskich po Dunaju, możliwe jednak są, zwłaszcza w sezonie turystycznym, jednorazowe oferty wycieczek wzdłuż biegu rzeki. W czasach rzymskich wody Dunaju broniły granic cesarstwa przed najazdami barbarzyńskich plemion z północy. W średniowieczu naddunajskie miasta, takie jak Widyń, Nikopol, Swisztow, Ruse czy Silistra, były ufortyfikowanymi ośrodkami handlowymi.

 

Zaplanuj wakacje w Bułgarii:

Bułgaria w serwisie Podróże.gazeta.pl

Hotele w Bułgarii

Tanie loty do Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii

Bułgaria Bułgaria Shutterstock

Klimat

Na znacznej części terytorium Bułgarii dominuje klimat umiarkowany ciepły suchy, jedynie na południu i nad Morzem Czarnym - podzwrotnikowy kontynentalny. W górach występuje piętrowość klimatyczna. Średnia roczna temperatura to 12°C, przy czym średnia temperatura w styczniu wynosi od ok. 2°C na południu (Petricz) i nad Morzem Czarnym do ok. -3°C na północy i -6°C w górach, natomiast średnia temperatura w lipcu od poniżej 18°C w górach do 23°C na północy i nad morzem do ok. 25°C w części środkowej i południowej. Średnia roczna suma opadów waha się od 450-500 mm w Dobrudży i zachodniej części Niziny Trackiej do 1200 mm w górach. Klimat doskonale sprzyja rozwojowi rolnictwa, zwłaszcza uprawie tytoniu, anyżu i winorośli, dzięki czemu uzyskiwane są obfite plony. Na wybrzeżu czarnomorskim panuje stosunkowo łagodna zima, lato jest chłodniejsze niż w głębi kraju, a jesień długa i zazwyczaj pogodna, co pozwala na przedłużanie sezonu wczasowego.

 

Zaplanuj wakacje w Bułgarii:

Bułgaria w serwisie Podróże.gazeta.pl

Hotele w Bułgarii

Tanie loty do Bułgarii

Wycieczki do Bułgarii

bułgaria, bezdroża bułgaria, bezdroża

Wydawnictwo Bezdroża

Więcej informacji na temat Bułgarii znajdziesz w przewodniku wydawnictwa Bezdroża pt:

Wybrzeże Bułgarii. W krainie złotych piasków. Wydanie III

Więcej o: