Taka jest Turcja!

Turcja, to obok Grecji, Egiptu, Tunezji czy Hiszpanii, jedno z  miejsc, gdzie możesz spędzić wakacje idealne. Oblana przez wody czterech mórz, oferuje podróżnikowi wspaniałą riwierę, zabytki klasy 0, niesamowitą przyrodę i prawdziwy smak Orientu. Oczywiście, co kraj to obyczaj - Turcy tak samo jak każdy inny naród, mają swoje zwyczaje, które początkowo mogą nieco dziwić. Na start tygodnia tureckiego w Podróże.gazeta.pl mamy dla Was kilka spostrzeżeń i rad, które przydadzą się w podróży po Turcji.
Turcja ceny Turcja ceny Turcja ceny/Fot. Shutterstock

Zasada nr 1: Witamy w krainie herbaciarzy

Turcy, to wbrew powszechnym opiniom, prawdziwy naród nie kawoszy, lecz herbaciarzy. Sprowadzana dawniej z arabskich prowincji Imperium Osmańskiego kawa została wyparta przez herbatę ze względów ekonomicznych. Herbatę w Turcji podaje się w specjalnych szklaneczkach, tzw. ince belli bardak, i pije praktycznie zawsze. Herbata rozgrzewa w chłodne dni, gasi pragnienie w upalne. Przeciętnie Turcy wypijają od 3 do 6 szklaneczek herbaty dziennie, ale "rekordziści" potrafią jej wypić dużo więcej. Obok tzw. çayhane czy çay bahcesi (ogród herbaty) wciąż istnieją w Turcji tzw. k?raathane, szczególnie w małych miasteczkach bądź tradycyjnych dzielnicach. Są to miejsca, gdzie spotykają się mężczyźni z danej dzielnicy czy ulicy i przy gorącym çay oddają różnego rodzaju grom karcianym. Cudzoziemiec, a zwłaszcza kobieta, nie powinien tam wchodzić.

turcja, transport, konya, meczet turcja, transport, konya, meczet Fot. Shutterstock

Zasada nr 2: Podróż przyjemna, ale poza miastem

Podróżowanie po tureckim mieście bardzo szybko może przyprawić o zawrót głowy - ruch uliczny to zazwyczaj jeden wielki chaos. Do niektórych dzielnic w ogóle nie dotrzesz autobusem czy metrem, więc jedyną opcją pozostają tzw. dolmuşe oraz żółte taksówki. Jest też specjalny rodzaj taksówek, które jeżdżą po wyznaczonej trasie i zabierają wszystkich klientów. Znacznie wygodniej podróżuje się w Turcji między miastami. Niedostatek linii kolejowych rekompensują względnie dobre drogi i całkiem przyzwoita sieć połączeń międzymiastowych. W wygodnym autokarze na osobistym ekranie obejrzysz film, posłuchasz muzyki, a w międzyczasie podadzą ci ciasteczka lub coś do picia. Co więcej, po dotarciu na dworzec zazwyczaj nie musisz się martwić o dotarcie pod konkretny adres, jako że przewoźnik często zapewnia transport do danej dzielnicy.

 

Tanie loty do Turcji

Hotele w Turcji

Wycieczki do Turcji

Turcja ceny Turcja ceny Turcja ceny/Fot. Shutterstock

Zasada nr 3: Chleb królem tureckiego stołu

Warto wspomnieć o rzeczy bardzo charakterystycznej dla tureckiej kuchni, choć często pomijanej. Otóż chleb, tutejszy ekmek, to dla Turków podstawa każdego posiłku. Chleb je się tu zawsze i wszędzie, choć ze względu na swój "globalny" charakter nie jest tak bardzo utożsamiany z Turcją, jak chociażby simit, czy börek. W Turcji z chlebem jada się często ziemniaki, makaron czy nawet ryż. Chleb i wspominana wcześniej herbata to "król i królowa" tureckiego stołu. Charakterystyczne dla tureckiej kuchni jest też podawanie ayranu, rozcieńczonego jogurtu, który skutecznie chroni żołądek przed ewentualnymi niespodziankami (dlatego warto go pić). Najlepiej stołować się tam gdzie jest tłoczno, to najlepszy znak dobrego jedzenia. Odradzałbym jednak tanie i przyuliczne lokale, gdzie tzw. kebapc?, trzymając papieroska w jednej dłoni, drugą nałoży kawałki mięsa do bułki. Ciekawostka: charakterystyczne dla Turcji jest polewanie dłoni cytrynową wodą kolońską, cenioną ze względu na swoje antybakteryjne i odświeżające właściwości. Z taką praktyką można się spotkać w restauracjach czy autokarach po zakończonym posiłku.

raki, alkohol, turcja raki, alkohol, turcja Fot. Shutterstock

Zasada nr 4. Alkohol z umiarem

Miejscowy alkohol jest w Turcji stosunkowo droższy, a wybór znacznie mniejszy. Oczywiście wszystko zmienia się wraz z charakterem danego miejsca - im bardziej turystyczne, tym wybór staje się większy. Choć islam zakazuje spożywania alkoholu, nie wszyscy Turcy tego zakazu przestrzegają. I tak, narodowym alkoholem w Turcji jest rak?, anyżowa wódka zawierająca ok. 40-50% alkoholu i zwykle destylowana ze świeżych winogron, rodzynek lub fig. Rak? podaje się zazwyczaj zmieszaną z wodą bądź kostkami lodu. Wówczas mętnieje i zmienia kolor na biały, stąd jej potoczna nazwa "lwie mleko", co można rozumieć jako "mleko dla prawdziwych mężczyzn". W Turcji absolutnie nieakceptowane jest natomiast upijanie się i pojawianie w tym stanie na ulicy. Dla Turków picie rak? czy innych alkoholów to wstęp do miłej konwersacji z współbiesiadnikami. Odradza się zakup rak? mniej popularnych marek.

 

Tanie loty do Turcji

Hotele w Turcji

Wycieczki do Turcji

Turcja zdjęcia - Turcja opinie, Stambuł Turcja zdjęcia - Turcja opinie, Stambuł Turcja zdjęcia/Fot. Shutterstock

Zasada nr 5. Okaż stoicki spokój i cierpliwość

Buyurun, buyurun. Czyli "zapraszam, proszę". Obok çok güzel ("bardzo ładnie, pięknie"), to chyba słowa, które w Turcji zapamiętasz najszybciej. Klienta w Turcji bardzo się szanuje i raczej nie ma takiej rzeczy, której nie mógłbyś tu dostać. Z czasem jednak sympatyczne zaproszenie do restauracji przerodzi się w uciążliwe i nachalne wciąganie do lokalu czy agencji turystycznej. Często wystarczy zwykły kontakt wzrokowy, byś stał się potencjalnym klientem. I tak, początkowe zaciekawienie przerodzi się w narastającą frustrację, dlatego proponuję uzbroić się w stoicką wręcz cierpliwość, zwłaszcza na bazarach. Te ostatnie wciąż są w Turcji niezwykle popularne, podobnie jak handel uliczny. Dla turystów ceny często wzięte są wręcz z "kosmosu", stąd warto się nieco potargować, a pomocna może być znajomość kilku tureckich słów i dobre "aktorstwo".

stambuł, turcja stambuł, turcja Fot. Paweł Ślawski

Zasada nr 6: Stambuł, czyli ciesz się chwilą, ale pamiętaj o ostrożności

Stambuł, największe miasto Turcji, onieśmiela swoim pięknem i w tym samym momencie paraliżuje ogromem. To faktyczne centrum kraju, rzeczywista stolica, a zarazem najbardziej europejskie miasto w Turcji, często nazywane "państwem w państwie". Jeśli jednak chcesz miło wspominać cudowne zachody słońca w Stambule, trzymaj się raczej turystycznych miejsc. Słynny istambulski otogar (dworzec autobusowy), serce tureckiego chaosu, po zmierzchu zamienia się w mroczny Trzeci Świat. Granica między bogactwem a biedą często jest w Turcji nieuchwytna, a już tym bardziej w Stambule, gdzie wystarczy moment zagapienia, by gdzieś się zgubić. Podróżowanie z mapą w ręku także może okazać się wyzwaniem, jako że ulice w Turcji są bardzo słabo oznakowane. Inna sprawa, że najlepszą mapą będą dla ciebie sami Turcy, którzy raczej nie stronią od pomocy, nierzadko większość pasażerów w autobusie zainteresuje się twoim problemem.

 

Tanie loty do Turcji

Hotele w Turcji

Wycieczki do Turcji

stambuł, turcja stambuł, turcja Fot. Shutterstock

Zasada nr 7: Bądź czujny

Turcy to mistrzowie w handlu, zapewne nieraz na bazarze lub tureckiej ulicy usłyszysz komplement w kilku językach, nierzadko także po polsku. Czasem sprowadza się to do komicznych wręcz sytuacji (gdy z ust kelnera stojącego  przed wejściem do restauracji pada np.: "Show me your stomach"), ale czasem także do podstępu. W Turcji wciąż możesz spotkać na ulicy pucybuta, tzw. boyac?, czasem to właśnie on "spotka" ciebie. Będzie spacerował w pobliżu jak gdyby nigdy nic, w rzeczywistości wypatrując potencjalnej "ofiary". Wielce prawdopodobne, że kilka kroków przed tobą wypadnie mu z ręki jedna ze szczotek. Wtedy ty okażesz pomocną dłoń, podniesiesz przedmiot i popędzisz oddać. No i pewnie wrócisz z czystymi butami i uboższy o kilka lir.

turcja, samochód turcja, samochód Fot. Paweł Ślawski

Zasada nr 8: Tutaj nikt nie czeka

Nie masz klaksonu, to nie wyjeżdżaj na ulicę, bo "zginiesz" stłamszony dźwiękiem innych samochodów próbujących wcisnąć się gdzieś przed ciebie. Trąbienie to wręcz jedno z tureckich hobby narodowych. Trąbi się, gdy ktoś jedzie za szybko i trąbi, gdy jedzie za wolno. Klakson sygnalizuje także "nadjeżdżam, więc uważaj", z drugiej strony klakson jest dźwiękową reklamą jadącego dolmuşa, zbierającego z drogi swoich klientów. Jednym słowem, dzień bez zatrąbienia jest dniem straconym. Do tego często się zdarza, że Turcy nie używają świateł czy migaczy. To wszystko w połączeniu z absurdalnym wręcz oznakowaniem dróg i niebezpiecznymi skrzyżowaniami skutecznie odbiera ochotę do jazdy samochodem w większych miastach. Sprawy nie ułatwiają także piesi, którzy przekraczają drogę, gdzie tylko się da. Drogowa zebra w Turcji to miejsce, gdzie kierowca zostaje "ostrzeżony" o zbliżającym się przechodniu, więc często przyspiesza, by ominąć spowalniającą przeszkodę. Nieco gimnastyki będzie kosztować cię podróżowanie metrem. To najlepszy sposób na przemieszczanie się po większych miastach, pod warunkiem, że przygotowania do wysiadania zaczniesz nieco wcześniej. Na stacji przyjdzie ci bowiem stoczyć walkę z naporem innej masy wpychającej się do metra. Tutaj nikt nie lubi czekać.

 

Tanie loty do Turcji

Hotele w Turcji

Wycieczki do Turcji

turcja,  flaga, gest turcja, flaga, gest Fot. Shutterstock

Zasada nr 9: Uważaj na to, co mówisz i co pokazujesz

Zanim powiesz coś na temat danej kobiety, zwłaszcza matki, żony czy dziewczyny, zastanów się kilka razy. Coś, co dla nas może być zupełnie zwyczajne, dla Turków już takie być nie musi. Rodzina to rzecz święta, a nie temat do żartów. Tak więc unikaj zbyt bezpośredniego czy poufałego zwracania się do kobiet, nawet zbyt bliskiego siadania obok nich, gdyż bardzo łatwo możesz wzbudzić zazdrość małżonka. Czasem całowanie w policzek czy nawet samo podanie ręki nowopoznanej kobiecie czy mężczyźnie przez osobę przeciwnej płci może zostać uznane za ogromny nietakt. Inaczej działa to w drugą stronę, jako że w kraju wciąż dość powszechny jest stereotyp Europejki, kobiety "łatwiejszej" i szukającej przygód, którą łatwo uwieść. Stąd często zdarzają się mało taktowne i nachalne propozycje pod ich adresem. Nie należy także trzymać kciuka między palcami (tzw. pokazywanie figi), co ma podobne znaczenie jak pokazywanie środkowego palca. Równie niegrzeczny jest znak OK, który może zostać odczytany jako "homoseksualista", a to w Turcji bardzo prowokujący gest. Nie jest dobrym pomysłem także okazywanie sobie uczuć w miejscach publicznych.

turcja, komunikacja, słownik, para, rozmowa turcja, komunikacja, słownik, para, rozmowa Fot. Shutterstock

Zasada nr 10: Powiedz coś po turecku

Jeśli chcesz szybko zaskarbić sobie sympatię Turków, naucz się kilku tureckich słów lub wyrażeń. Turcy zdają sobie sprawę z trudności swojego języka, więc tym bardziej szanują i doceniają, gdy ktoś próbuje coś powiedzieć po turecku. Z drugiej strony, ta "trudność" to powód do dumy dla wielu Turków, w końcu znają język niezwykle trudny dla większości Europejczyków. Inna sprawa, że ze znajomością języków obcych w Turcji bywa bardzo różnie i, o ile w turystycznych kurortach nie będziesz miał z tym kłopotów, o tyle w bardziej tradycyjnych dzielnicach na komunikację w języku innym niż turecki raczej nie masz co liczyć.

 

Tanie loty do Turcji

Hotele w Turcji

Wycieczki do Turcji

turcja, turcy, turek turcja, turcy, turek Fot. Shutterstock

Zasada nr 11: Na uprzejmość odpowiedz uprzejmością

O tureckiej gościnności krążą już legendy i nie są one wcale pozbawione prawdy. Turecki stosunek do obcokrajowców jest niezwykle przyjazny. Czasem ktoś poczęstuje cię herbatą, słodyczami czy oprowadzi po swoim sklepie. W tureckiej naturze leży też udzielanie pomocy, więc jeśli znajdziesz się w takiej potrzebie, możesz śmiało o pomoc poprosić. W autobusie czy metrze mile widziane jest ustąpić miejsca kobiecie czy starszej osobie. Gdy ktoś zaprosi cię do domu, pamiętaj by wcześniej zdjąć buty. Z drugiej strony, obok tureckiej gościnności i skłonności do pomocy znajduje się turecki temperament i wybuchowość, co jest zresztą typowe dla południowców. Turcy są bardzo wyczuleni na arogancję. Warto też pamiętać, że Turka poznasz po niezwykle bogatej gestykulacji i mimice twarzy. Bardzo charakterystyczne jest podniesienie brwi i ruch głowy do tyłu, czemu towarzyszy mlaśnięcie językiem (tzw. cykanie), co oznacza "nie" lub oznakę niezadowolenia.

turcja, stambuł turcja, stambuł Fot. Shutterstock

Zasada nr 12: Pamiętaj, że meczet to przede wszystkim miejsce modlitwy

Do meczetu wstąpić możesz zawsze. Dla turystów otwarte są przede wszystkim historyczne meczety, w tych mniej znanych zostaniesz pewnie poproszony o przejście do części przeznaczonej dla danej płci. Zawsze unikaj wchodzenia do meczetu w krótkich spodniach czy spódnicy, przed wejściem zdejmij buty. Kobiety powinny pamiętać też o przykryciu głowy chustą czy zakryciu ramion - większość historycznych meczetów oferuje gościom chusty czy szaty do okrycia. Odradzałbym też odwiedzanie meczetu w czasie piątkowej modlitwy, kiedy jest zazwyczaj tłoczno i ciasno oraz przechodzenia przed modlącymi się osobami, co dla nich może stanowić unieważnienie modlitwy. Innym obrazkiem, który także będzie towarzyszyć ci w Turcji, jest tzw. "Oko Proroka", wywodzący się z religii, granatowo-biało-żółto-czarny amulet, który właściciela ma chronić przed urokiem, zazdrością czy chorobą.

 

Tanie loty do Turcji

Hotele w Turcji

Wycieczki do Turcji

Plaża Patara, Turcja. Plaża Patara nad Morzem Śródziemnym to jedna z najpiękniejszych plaż Turcji. To 12 km białego piasku. Co ciekawe, plaża nie jest mocno zatłoczona. Otoczenie gór i wydm to gwarancja wspaniałych widoków. Plaża znalazła się na liście 25 najpiękniejszych plaż świata portalu Tripadvisor.com Plaża Patara, Turcja. Plaża Patara nad Morzem Śródziemnym to jedna z najpiękniejszych plaż Turcji. To 12 km białego piasku. Co ciekawe, plaża nie jest mocno zatłoczona. Otoczenie gór i wydm to gwarancja wspaniałych widoków. Plaża znalazła się na liście 25 najpiękniejszych plaż świata portalu Tripadvisor.com Turcja plaże/Fot. Shutterstock

Zasada nr 13: Dostosuj charakter urlopu do pogody

Termin twojego urlopu powinien być ściśle powiązany z jego charakterem. Zimą w Stambule, w centrum i na wschodzie kraju pada śnieg. Okres wiosenny bywa nieprzewidywalny, często bywa bardzo deszczowo. Od czerwca raczej wszędzie jest gorąco, choć plaże na północnym wybrzeżu zawsze są znacznie chłodniejsze. Tak więc jeśli interesuje cię przede wszystkim leniwy wypoczynek na plaży w pełnym słońcu, to zdecydowanie najlepszy jest okres wakacyjny, czerwiec-wrzesień, choć w wielu kurortach na południu Turcji kąpać się można już znacznie wcześniej. Jeśli jednak myślisz o wypełnieniu urlopu głównie zwiedzaniem, powinieneś unikać gorącego, tureckiego słońca.

atartuk, turcja, symbole narodowe, flaga atartuk, turcja, symbole narodowe, flaga Fot. Shutterstock

Zasada nr 14: Z szacunkiem do symboli narodowych

Wizerunek postaci, która opanowała nazwy ulic, alej, stadionów czy tam, której stawiano potężne pomniki i tablice, dziś zdobi chyba wszystkie produkty jakie można dostać na tureckim wolnym rynku - od najprymitywniejszych długopisów i pocztówek, poprzez puzzle, krawaty, okładki książek, koszulki, koszule? Witamy w kraju, którego zastępcza nazwa mogłaby brzmieć "Atatürklandia...". Mustafa Kemal "Atatürk", wyzwoliciel i modernizator, "ojciec" współczesnej Turcji, wciąż ma się świetnie. To samo spojrzenie, które przywita cię na lotnisku, będzie ci towarzyszyć w czasie podróży po całym kraju. Turcy to naród niezwykle przywiązany do swoich symboli narodowych. Flagi właściwie nie znikają z ulic.

 

Tanie loty do Turcji

Hotele w Turcji

Wycieczki do Turcji

Więcej o: