Drezno, Oman - miejsca skreślone z list UNESCO. Dlaczego?

Usunięcie z listy UNESCO niesie poważne konsekwencje ekonomiczne na skalę krajową - ogranicza ruch turystyczny, poza tym jest oznaką dyshonoru. Do tej pory komisja UNESCO skreśliła tylko dwa obiekty ze swojej prestiżowej Listy Światowego Dziedzictwa: Oman i Drezno. Do tego radykalnego czynu zmusił ją brak właściwej ochrony zabytków, które wzięła pod swoje skrzydła. Jaki dokładnie powód sprawił, że i Oman, i Drezno znalazły się poza wykazem i komu jeszcze grozi podobny los?
Oman. Oryks arabski / fot. shutterstock Oman. Oryks arabski / fot. shutterstock Oman. Oryks arabski / fot. shutterstock

Rezerwat oryksów arabskich - Oman

Rezerwat oryksów arabskich - Oman

Oman leży nad Morzem Arabskim, na południowo-wschodnim krańcu Półwyspu Arabskiego. Od 1994 do 2007 roku UNESCO chroniło tutejszy rezerwat oryksów arabskich, które należą do gatunku antylopy. Komisja usunęła obiekt z listy po 13 latach z powodu pomniejszenia terenów znajdujących się pod jej ochroną aż o 90%!, co dramatycznie wpłynęło na sukcesywnie malejącą populację zwierząt. W latach dziewięćdziesiątych ich liczba spadła z prawie 500 sztuk do kilkudziesięciu, aż w końcu oryksom zagroziło całkowite wyginięcie. Dane Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i jej Zasobów z 2011 roku są optymistyczne - dzięki programowi kontrolowanego rozrodu antylop udało się powiększyć liczbę osobników i usunąć je z listy gatunków zagrożonych. Oryksy nadal padają ofiarami kłusownictwa i degradacji środowiska.

Rezerwat oryksów arabskich - Oman / fot. Kathryn JamesRezerwat oryksów arabskich - Oman / fot. Kathryn James

Drezno Niemcy - fot. André Zehetbauer / CC BY-SA Flickr.com Drezno Niemcy - fot. André Zehetbauer / CC BY-SA Flickr.com Drezno Niemcy - fot. André Zehetbauer / CC BY-SA Flickr.com

Drezno - Niemcy

Drezno - Niemcy

Florencja nad Łabą, jak nazywa się czasami Drezno, stolicę Saksonii, w pierwszej dekadzie nowego stulecia stanęła przed szalenie trudnym wyborem między praktyką, a estetyką. W tym przypadku niestety obu rozwiązań nie dało się pogodzić. Punktem spornym był most na Łabie: budować, czy nie budować? Zaczęto stawiać go w 2007 roku, otwarto kilka dni temu. Miasta na Liście Światowego Dziedzictwa nie ma już od czterech lat. O co chodziło w tym sporze? Nowoczesny most z betonu i stali powstał, żeby rozładować korki, ale zdaniem komisarzy ONZ do miejskiego krajobrazu pasuje jak pięść do nosa, a mianowicie szpeci barokową architekturę Drezna. Nie pomogło wielokrotnie stawiane miastu ultimatum komisji. Za to z mostu są zadowoleni sami Niemcy, którzy podczas referendum w 65% opowiedzieli się za jego budową. Niemiecki policzek wymierzony komisarzom UNESCO był podobno największą porażką w historii tej instytucji.

Drezno - Niemcy / fot. shutterstockDrezno - Niemcy / fot. shutterstock

Keszm - Iran. Geopark na wyspie Keszm / fot. Ninara CC BY-SA Flickr.com Keszm - Iran. Geopark na wyspie Keszm / fot. Ninara CC BY-SA Flickr.com Keszm - Iran. Geopark na wyspie Keszm / fot. Ninara CC BY-SA Flickr.com

Keszm - Iran

Keszm - Iran

W styczniu 2013 roku czerwoną kartkę, czyli drugie, ostatnie ostrzeżenie UNESCO, dostał geopark na wyspie Keszm w Zatoce Perskiej. Do czasu, kiedy nie został usunięty z Listy Światowego Dziedzictwa, był to jedyny park tego typu na Bliskim Wschodzie zakwalifikowany przez komisję do wykazu obiektów chronionych. Ostatecznie znalazł się poza nią, ponieważ Iran prawie w ogóle nim nie zarządzał: brakuje tutaj m.in. znaków turystycznych, dróg i hoteli, a piasek ze zdewastowanych plaż na tym terenie trafił na sprzedaż z rąk osób, które nim zarządzają. Geopark na wyspie Keszm jest m.in. okresowym siedliskiem białych pelikanów i rzadkich gatunków ptaków, a także domem dla tutejszych gatunków żółwi. W kwietniu pojawiła się informacja o rychłym powrocie parku na listę UNESCO, o czym przekonywał dyrektor Regionalnego Centrum Geologicznego na wyspie (czyżby ten sam, który sprzedał piasek z plaży?).

Zabid dawniej / flickr.com fot. Ahron de Leeuw Zabid dawniej / flickr.com fot. Ahron de Leeuw Zabid dawniej / flickr.com fot. Ahron de Leeuw

Zabid - Jemen (grozi usunięcie)

Zabid - Jemen (grozi usunięcie)

Średniowieczna stolica Jemenu i dawne centrum duchowe muzułmanów ma już coraz mniej ze swojej dawnej świetności. Zabid popada w ruinę. Stawianie nowych budynków idzie w parze ze złą konserwacją starych, które w miejscu skruszeń wypełnia się byle czym. Większość zabytkowych domów już ustąpiła miejsca betonowanym kamienicom, natomiast te, które przetrwały architektoniczną rewolucję miasta, są dziś w opłakanym stanie. 40% budowli wymaga natychmiastowej renowacji. Odkąd Zabid zaczął się unowocześniać, nie bacząc na na istniejące obiekty historyczne, organizacja UNESCO zaalarmowała, że nie będzie dłużej tolerować nie przestrzegania zasad konwencji. Daleko posunięte zaniedbania doprowadzą wkrótce do utraty prestiżowego statusu i skreślenia z listy Światowego Dziedzictwa UNESCO.

W czasach świetności Zabid liczył 86 meczetów. Spośród kilku zachowanych obecnie najwięcej uwagi przykuwa Wielki Meczet, a także starożytny suk wraz z ocalałymi tradycyjnymi domami.

Włochy Pompeje / shutterstock Włochy Pompeje / shutterstock Włochy Pompeje / shutterstock

Pompeje - Włochy (grozi usunięcie)

Pompeje - Włochy (grozi usunięcie)

Kiedy w lutym zeszłego roku ze ściany w Świątyni Jowisza w Pompejach odpadł spory fragment tynku, włoskie Obserwatorium ds. Dziedzictwa Kulturowego wszczęło alarm - starożytne miasto wymaga natychmiastowej interwencji. Dlaczego w słynnych, zniszczonych przez lawę w 79 roku Pompejach dzieje się bardzo źle, trzeba zapytać konserwatorów. Ci jako powód wskazują brak pieniędzy i faktycznie - zamiast ratować jedno z największych stanowisk archeologicznych na świecie, Włosi stale kłócą się o pieniądze. A pomoc dla Pompejów musi nadejść już, bo pod wpływem wilgoci znikają całe połacie zabytkowych fresków, a ze ścian i sufitu odpada tynk. Aż 80% historycznych domów grozi całkowitym zawaleniem. Co roku przynajmniej kilka budynków znika z powierzchni Ziemi. To smutne i bulwersujące zarazem, ponieważ co roku Pompeje odwiedza 2,5 miliona turystów.

Pompeje - Włochy / fot. Carlo Mirante / Flickr.com CC BYPompeje - Włochy / fot. Carlo Mirante / Flickr.com CC BY

Bagrati - Gruzja. Dzwonnica katedry / fot. shutterstock Bagrati - Gruzja. Dzwonnica katedry / fot. shutterstock Bagrati - Gruzja. Dzwonnica katedry / fot. shutterstock

Bagrati - Gruzja (grozi usunięcie)

Bagrati - Gruzja (grozi usunięcie)

Na 37. sesji komitetu ds. UNESCO, która miała miejsce pod koniec czerwca w Kambodży, żółtą kartkę dostała Gruzja za katedrę Bagrati, symbol i największą atrakcję miasta Kutaisi. Katedra z 1003 roku od kilkuset lat przypomina ruinę i najprawdopodobniej wkrótce opuści szeregi chronionych przez UNESCO zabytków z powodu niewłaściwego zarządzania nią. Projekt rewitalizacji budynku uderza w jego autentyczność, której już w zasadzie jest pozbawiony - argumentuje swoją decyzję komisja ONZ ds. Oświaty, Nauki i Kultury. Świątynia Bagrati podobno bezpowrotnie utraciła dawnego ducha. W nie najlepszym położeniu znajduje się również pobliski monastyr Gelati, dawny ośrodek intelektualny i kulturalny w Gruzji. Gruzini walczą o utrzymanie go na liście.

Codziennie Machu Picchu odwiedza 2,5 tysiąca osób. Byłoby dużo więcej, gdyby nie zakaz UNESCO / fot. Shutterstock Codziennie Machu Picchu odwiedza 2,5 tysiąca osób. Byłoby dużo więcej, gdyby nie zakaz UNESCO / fot. Shutterstock Codziennie Machu Picchu odwiedza 2,5 tysiąca osób. Byłoby dużo więcej, gdyby nie zakaz UNESCO / fot. Shutterstock

Zabytki zagrożone

Zabytki zagrożone

Lista World Herirage in Danger, czyli sporządzony przez UNESCO wykaz zabytków w niebezpieczeństwie, obejmuje dziś w sumie 44 obiekty z całego świata m.in. Machu Picchu. Pisaliśmy już o nich nieco wcześniej. Usunięcie z Listy Światowego Dziedzictwa jest sprawą przede wszystkim honoru. Nawet jeżeli nie każdy turysta wybierający się do jakiegoś miejsca objętego ochroną UNESCO wie, jaki ma ono międzynarodowy status, wycofanie go zawsze odbywa się nie bez konsekwencji z wielkim hukiem. Tak było właśnie w przypadku Drezna. Czy rzeczywiście na tym straciło? Czy przestało być piękne i nie można już powiedzieć o nim Florencja nad Łabą? UNESCO dysponuje surowym regulaminem, niestety nawet za cenę ekonomicznych rozwiązań warto go przestrzegać. Gdyby w 2007 roku nie zrobiła tego Praga i postawiła w centrum drapacz chmur "burzący panoramę miasta", jak zamierzała, dziś pewnie dzieliłaby los Drezna. Jakie jest Wasze zdanie w tej sprawie, co jest według Was ważniejsze: wygoda czy zachowanie unikatowego charakteru danego miejsca?

Komentarze (3)
Drezno, Oman - miejsca skreślone z list UNESCO. Dlaczego?
Zaloguj się
  • miron-2

    Oceniono 7 razy 7

    Pani Agnieszko, jestem zdziwiony. Byłem pewien, że zobaczę na zdjęciu nowy most, główny obiekt Pani tekstu, a tu ZONK.

  • Gość: kontra.punkt

    Oceniono 7 razy 5

    Nawet z nowoczesnym mostem Drezno jest unikatowe. Chodząc po odbudowanej "starówce" Drezna zastanawiam się, dlaczego w tym mieście nowoczesne (w środku) budynki na Neumarkt współgrają z bryłą Kościoła NMP, podczas gdy w polskich miastach można spotkać betonowy blok obok średniowiecznej katedry.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX