Taki jest Izrael

Turystów do Izraela przyciąga przede wszystkim starożytna Jerozolima i fenomenalne Morze Martwe. Pielgrzymów trzech wielkich religii, chrześcijaństwa, islamu i judaizmu, najważniejsze dla tych religii miejsca. Izrael to fascynujący kraj, pełen skarbów natury i architektury, gdzie tradycjonalizm przeplata się z nowoczesnością. Kusi, ale też wzbudza wiele obaw wśród podróżników. Podpowiadamy, jak podróżować po Izraelu.
Jerozolima Jerozolima Fot. Shutterstock

Izrael. Jerozolima

Jerozolima, święte miasto trzech religii, przyciąga pielgrzymów i turystów. Zagęszczenie kościołów różnych wyznań chrześcijańskich jest w Jerozolimie chyba największe na świecie. W Jerozolimie znajduje się meczet Kopuły Skały na Wzgórzu Świątynnym, czyli trzecie najświętsze miejsce islamu. Ściana Płaczu, czyli resztki dawnego muru oporowego, to z kolei jedyne, co pozostało po świątyni religijnym żydom, którzy kartki z modlitwami wkładają w szczeliny muru zbudowanego przez Heroda Wielkiego w I wieku przed Chrystusem. Wreszcie, do Jerozolimy pielgrzymują chrześcijanie - do miejsca kaźni Chrystusa, gdzie obecnie znajduje się Bazylika Grobu Świętego (Bazylika Grobu Bożego lub Bazylika Pańskiego Grobu). Przez arabski targ (suk), szczelnie wypełniający uliczki starego miasta w Jerozolimie, wiedzie droga krzyżowa. Miejsca biblijne znajdziemy tu na każdym kroku.

Na dokładne zwiedzenie Jerozolimy potrzeba wielu tygodni. Tym bardziej, że panuje tu urzekający nastrój - czas zatrzymał się przed wiekami, wielonarodowy tłum stąpa po starych kamieniach, pątnicy pielgrzymują do miejsc świętych, a kupcy głośno zachwalają swój towar.

Izrael. Ziemia cywilizacji, narodów, religii i pielgrzymów

Tel Awiw Tel Awiw Tel Awiw /Fot. Shutterstock

Izrael. Tel Awiw

Tel Awiw to miasto młode i nowoczesne, mające zupełnie inny klimat niż stara Jerozolima. Stolica Izraela leży nad Morzem Śródziemnym, a nadmorskie plaże pełne są osób uprawiających sporty wodne. W pełnym kontrastów Izraelu znalazło się nawet miejsce na wydzieloną plażę religijną, gdzie odpoczywają osoby, które nie chcą odsłaniać ciała.

W Tel Awiwie znajdziemy nowoczesne wieżowce i hotele oraz prostą i funkcjonalną architekturę Bauhausu, rozliczne targi ze sztuką, starociami czy artykułami spożywczymi, modne kluby i dyskoteki, liczne muzea i galerie oraz pełno sklepów.

Z nowoczesnym Tel Awiwem połączona jest starożytna Jaffa, gdzie znajduje się najstarszy działający port. Jaffa nadal przypomina stare arabskie miasto.

TOP 10 zabytków arabskiego świata

Azja Morze Martwe.
Biblijne Morze Martwe to w rzeczywistości słone jezioro bezodpływowe. To również najniżej położone miejsce na Ziemi. Morze Martwe leży w granicach Izraela i Jordanii. Rejon ten słynie ze znakomitych kuracji biologicznych. Azja Morze Martwe. Biblijne Morze Martwe to w rzeczywistości słone jezioro bezodpływowe. To również najniżej położone miejsce na Ziemi. Morze Martwe leży w granicach Izraela i Jordanii. Rejon ten słynie ze znakomitych kuracji biologicznych. Shutterstock

Izrael. Morze Martwe

Leżące na granicy Izraela i Jordanii Morze Martwe to najniżej położone i najbardziej zasolone jezioro na świecie. Woda w Morzu Martwym jest tak słona, że mogą przeżyć w niej tylko niektóre gatunki bakterii. Niegdyś wierzono, że opary unoszące się nad Morzem Martwym są tak silnie trujące, że nad wodą nie mogą przelatywać ptaki (dziś wiemy, że prawdziwą przyczyną tego stanu jest brak pokarmu). W wodzie Morza Martwego nie ma roślin ani ryb, woda jest natomiast wyjątkowo zasobna w minerały - w Morzu Martwym jest 15 razy więcej magnezu i 10 razy więcej jodu niż w jakimkolwiek innym morzu na świecie. Z tego powodu leczy się tu łuszczycę i choroby skórne oraz alergie.

W Morzu Martwym można się kąpać tylko w rejonie wydzielonych plaż. Kąpiele na dziko są o tyle utrudnione, że słoną wodę najlepiej spłukać od razu po wyjściu z morza, a w tym celu niezbędny jest prysznic. Wstęp na prywatne plaże jest płatny, na publiczne - darmowy, ale warto pamiętać, że Morze Martwe znajduje się w większości na terytorium Autonomii Palestyńskiej i często większość plażowiczów stanowią muzułmanie, kobiety mogą więc nie czuć się tam zbyt komfortowo. Widok Europejki w bikini nie budzi wprawdzie sensacji pośród Arabek kąpiących się w strojach całkowicie zakrywających ciało, ale zdarzają się zaczepki. Na plażach popularnym zabiegiem jest smarowanie się błotem o dobroczynnych właściwościach dla zdrowia i urody, a w okolicznych sklepach można kupić kosmetyki zawierające minerały z Morza Martwego.

Izrael, Jordania. Morze Martwe - cud natury

Jerozolima, Izrael Jerozolima, Izrael Shutterstock

Izrael. Na co trzeba uważać

Izrael. Na co trzeba uważać. Zagrożenie przestępczością pospolitą w Izraelu jest znikome, co staje się oczywiste, gdy tylko spojrzy się na izraelskie ulice - pełno na nich policji i wojska. Obawy turystów odwiedzających Izrael budzi raczej zagrożenie atakami terrorystycznymi, ale obecność powyżej wskazanych służb oraz drobiazgowe kontrole bagażu w dużym stopniu zmniejszają to ryzyko.

Są jednak w Izraelu okolice, gdzie należy zachować większą ostrożność. I tak np. na Wzgórzach Golan nie należy schodzić z dróg i wytyczonych szlaków z uwagi na miny. Również szczególną ostrożność trzeba zachowywać na drogach i podczas wycieczek pieszych w okresie gwałtownych opadów (grudzień-marzec), kiedy to zdarza się, że rwące potoki niszczą drogi lub uniemożliwiają przejazd.

Azja Jerozolima, Izrael.
To największe miasto Izraela i siedziba władz państwa. W Jerozolimie krzyżują się szlaki największych religii świata - chrześcijaństwa, islamu i judaizmu. Stare Miasto Jerozolimy wraz z biblijnymi zabytkami znajduje się na liście obiektów UNESCO. Azja Jerozolima, Izrael. To największe miasto Izraela i siedziba władz państwa. W Jerozolimie krzyżują się szlaki największych religii świata - chrześcijaństwa, islamu i judaizmu. Stare Miasto Jerozolimy wraz z biblijnymi zabytkami znajduje się na liście obiektów UNESCO. Shutterstock

Izrael. Jak tanio podróżować po Izraelu?

Jak tanio podróżować po Izraelu? Izrael zdecydowanie nie jest tani, zwłaszcza w porównaniu z sąsiednimi państwami, jednak przy dobrym przygotowaniu podróży wiele kosztów można obniżyć. Wiele osób jeździ do Izraela z pielgrzymkami, co często pozwala na zaoszczędzenie pieniędzy, gdyż kościelne organizacje mają w Izraelu swoje niedrogie placówki. Drożej jest z biurami podróży i przy wyjazdach organizowanych samodzielnie, ale te ostatnie pozwalają na poznanie Izraela nie tylko od strony głównych zabytków. Jeśli zdecydujemy się na samodzielną podróż, również nie musimy przepłacać. Noclegi w Izraelu są największym wydatkiem. Najtańszą opcją są domy pielgrzymkowe, prowadzone przez zgromadzenia zakonne. Cena noclegu ze śniadaniem to wydatek rzędu 20-30$ od osoby, noclegi trzeba rezerwować z wyprzedzeniem. Często możliwe jest też wykupienie całodziennego wyżywienia.

Droższe są noclegi w Izraelu w hostelach. Za miejsce w dormitorium trzeba zapłacić ok. 30$, za pokój dwuosobowy ze skromnym śniadaniem - od 50-60$. Hotele to nierzadko wydatek rzędu kilkuset dolarów za pokój o przeciętnym standardzie. Jeżeli podróżujemy przynajmniej w dwie osoby, opłacalne może być nocowanie w kwaterach prywatnych B&B, w cenie ok. 60$ za pokój. Warunki często są lepsze niż w tanich hotelach czy tym bardziej hostelach.

Izrael, Jerozolima, wielbłąd Izrael, Jerozolima, wielbłąd Fot. Shutterstock

Izrael. Czym podróżować po Izraelu?

Czym podróżować po Izraelu? Głównym przewoźnikiem autobusowym w Izraelu jest Egged, połączeń jest dużo, a autobusy są komfortowe. W Galilei popularnym przewoźnikiem jest Connex. Na większych dworcach są bramki i kontrole bagażu. Na teren Zachodniego Brzegu najprościej dojechać z Jerozolimy, z dworca arabskiego w pobliżu Bramy Damasceńskiej.

Linia kolejowa prowadzi z Naharija na północy do Beer Szewa, pociągi jeżdżą często i są wygodne.

Alternatywą jest komunikacja arabskimi minibusami, tzw. szerutami. Nie mają one stałych rozkładów jazdy, kursują na uczęszczanych trasach i odjeżdżają zazwyczaj wtedy, gdy zbierze się komplet pasażerów.

W miastach Izraela dobrze rozwinięta jest sieć transportu publicznego. Bilety kupuje się u kierowcy. Pewną niedogodnością jest to, że rozkłady jazdy są wyłącznie po hebrajsku, ale zawsze znajdzie się ktoś życzliwy, kto wskaże właściwy autobus, do tego zawsze można liczyć na pomoc kierowców, którzy mówią turystom, gdzie mają wysiąść.

W szabat, czyli od zachodu słońca w piątek do zachodu słońca w sobotę, nie ma publicznego transportu w żadnej formie. Pozostają tylko szeruty, taksówki i autostop. Ta ostatnia forma podróżowania w Izraelu jest wyjątkowa łatwa, kierowcy chętnie się zatrzymują i oferują podwiezienie, nawet bez żadnej inicjatywy ze strony turysty.

Wygodną, choć drogą opcją, jest wypożyczenie samochodu. Izraelskie drogi są dobre, ale trzeba liczyć się z tym, że w mniej popularnych turystycznie miejscach napisy na drogowskazach są tylko po hebrajsku, ewentualnie także po arabsku. Auto wypożyczyć można już od 20$/dzień.

Izrael, chleb, jedzenie Izrael, chleb, jedzenie Fot. Shutterstock

Izrael. Co jeść w Izraelu? Najtańsza kuchnia arabska

Co jeść w Izraelu? Wyżywienie w Izraelu nie jest tanie. W opcji dla oszczędnych najlepsze są falafele i kebab, sprzedawane w budkach na ulicach. Falafele są smaczne i pożywne, podawane z pieczywem, tzw. pitą i warzywami - można się nimi najeść. Koniecznie trzeba też spróbować bliskowschodnich przysmaków, takich jak humus, szawarma czy tabuleh (kasza kuskus z dodatkami). Generalnie w izraelskich restauracjach dominują kuchnie z całego świata, co w dużej mierze spowodowane jest tym, że mieszkańcy Izraela w ogromnej części są imigrantami przybyłymi z różnych stron globu.

Czego trzeba spróbować na pewno? W Izraelu bardzo smaczne są słodycze. Najpopularniejsza jest słodka i tłusta baklawa, składająca się z warstw ciasta, przekładanych masą orzechowo-migdałową, syropem bądź miodem. W Izraelu łatwo też o pyszne i świeże owoce.

Krater Ramon na pustyni Negew w Izraelu, Izrael Krater Ramon na pustyni Negew w Izraelu, Izrael Krater Ramon na pustyni Negew w Izraelu/Fot. Shutterstock

Izrael. Wiza izraelska i przekraczanie granicy

Wiza izraelska i przekraczanie granicy. O drobiazgowych kontrolach na izraelskiej granicy krążą liczne opowieści, ale jak to zazwyczaj bywa w takich przypadkach, nie taki diabeł straszny, jak go malują. Polacy, którzy jadą do Izraela w celach turystycznych, nie potrzebują wizy. Jednak, jak zaleca MSZ, należy zwracać uwagę na stemple umieszczane w paszporcie przez służby graniczne Izraela. Zdarza się bowiem, że funkcjonariusze straży granicznej arbitralnie ograniczają czas pobytu polskich turystów, wpisując na stemplach zgodę na krótszy pobyt, np. do jednego miesiąca. Na przejściu granicznym w Ejlacie ograniczanie pobytu do jednego miesiąca jest regułą. Podróżni nie są zwykle informowani o takiej decyzji i jej przyczynach.

Władze graniczne mogą odmówić prawa wjazdu do Izraela osobom, co do których mają podejrzenia, że faktyczny cel ich przyjazdu jest inny niż deklarowany, jak również osobom, które przebywały poprzednio w Izraelu bez ważnej wizy pobytowej. Odmawia się też prawa wjazdu osobom, których krewni przebywają w Izraelu nielegalnie. Decyzje izraelskich władz granicznych są podejmowane nieodwołalne.

Osoby, które mają w paszportach stemple izraelskich służb granicznych potwierdzające ich pobyt w Izraelu, nie mogą wjechać do niektórych państw muzułmańskich (np. Syrii i Iranu).

Trzeba przygotować się na szczegółową kontrolę bagażu przy wyjeździe z Izraela. Z tego względu na lotnisku należy być co najmniej 3 godziny przed planowanym wylotem. Rewizje osobiste nie należą do rzadkości.

Izrael, Jerozolima Izrael, Jerozolima Widok z Góry Oliwnej w Jerozolimie/Fot. Shutterstock

Izrael. Jak jeździć po Autonomii Palestyńskiej?

Jak jeździć po Autonomii Palestyńskiej? Nie ma praktycznie możliwości wjazdu do Strefy Gazy, gdyż potrzebne jest specjalne pozwolenie, a władze od paru lat takich pozwoleń nie wydają. Zasadniczo nie ma natomiast problemu z odwiedzaniem Zachodniego Brzegu, gdzie znajdują się m.in. takie turystyczne miejsca, jak Betlejem czy Jerycho.

Większość terytoriów palestyńskich została oddzielona od Izraela murem, w którym wyznaczono przejścia dla ruchu osobowego, ściśle kontrolowane przez wojskowe władze izraelskie. Kontrole na drogach dojazdowych do terytoriów palestyńskich są częste, natomiast dla turystów kontrole na przejściach nie są zazwyczaj zbyt dokuczliwe.

Izrael, Jerozolima Izrael, Jerozolima Fot. Shutterstock

Izrael. Kultura i zwyczaje

Kultura i zwyczaje. Izrael jest krajem ogromnie zróżnicowanym. Wielu mieszkańców Izraela to przybysze z całego świata, mówiący przeróżnymi językami. W Izraelu spotykają się też różne religie, choć dominuje oczywiście judaizm. Turyści zwiedzający miejsca zamieszkiwane przez ortodoksyjnych wyznawców judaizmu powinni być stosownie ubrani (długie spodnie, długie spódnice, długie rękawy). Nie jest mile widziane poruszanie się samochodem w tych rejonach w czasie szabatu i świąt żydowskich. Nie należy również odwiedzać miejsc kultu, jeśli nie godzą się na to uczestnicy uroczystości religijnych, ani też fotografować tych osób bez ich zgody, co zdarza się nierzadko.

W czasie szabatu, tj. od piątku wieczór do soboty wieczór, komunikacja w Izraelu jest ograniczona, a niektóre ulice są zamykane. W tym czasie nie działają również izraelskie instytucje publiczne, a większość sklepów i lokali gastronomicznych jest zamknięta. W święto Jom Kippur (które jest świętem ruchomym) w całym Izraelu ruch samochodowy i motocyklowy ustaje na wszystkich drogach.

Z kolei na terenie Autonomii Palestyńskiej oraz arabskiej dzielnicy Jerozolimy pewnych utrudnień można spodziewać się w ramadanie. Muzułmanie od świtu do zmroku unikają wtedy jedzenia, picia i palenia tytoniu, lokale gastronomiczne są więc zamknięte. Przez szacunek dla mieszkańców warto wtedy unikać jedzenia i picia w miejscach publicznych.

Na bazarach, czy to w Jerozolimie, czy w Jaffie, do obyczajów należy targowanie się. Warto też o cenę tej samej rzeczy pytać w kilku miejscach, gdyż zwyczajem jest zawyżanie cen.

Więcej o: