Polska. Odkryj Baranów Sandomierski i Sandomierz

Jeszcze kilka lat temu Sandomierz i jego okolice były stosunkowo rzadko odwiedzane przez turystów. Dzięki dość intensywnej promocji tego leżącego nad Wisłą zakątka Polski, sytuacja diametralnie się zmieniła. Warto zobaczyć to na własne oczy Baranów Sandomierski i Sandomierz.
Baranów Sandomierski Baranów Sandomierski Anna Piernikarczyk

Baranów Sandomierski

Wycieczkę rozpoczynamy w Baranowie Sandomierskim - miejscowości pięknie położonej w widłach Wisły i Babulówki. Według słynnego kronikarza, Jana Długosza, Baranów istniał już w XII wieku, a prawa miejskie otrzymał w 1354 roku.

Największą atrakcją Baranowa jest piękny zamek (ul. Zamkowa 20) nazywany "Małym Wawelem" - jedna z najpiękniejszych rezydencji manierystycznych w Polsce. Zamek wzniesiony został przez Leszczyńskich, w typie "palazzo in forteca", z narożnymi basztami łączącymi poszczególne skrzydła otaczające prostokątny arkadowy dziedziniec. Dwie kondygnacje kolumnowych arkad wspartych na ozdobionych maszkaronami cokołach i reprezentacyjna klatka schodowa to znakomite dzieła Santi Gucciego.

Wnętrza rezydencji udostępnione są dla turystów w postaci muzeum. Zdobią je sztukaterie, polichromie i obrazy. Mieści się tu również hotel. Rezydencję otacza zabytkowy park.

Baranów Sandomierski

sandomierz sandomierz Anna Piernikarczyk

Sandomierz

Piękny Sandomierz ma wiele do zaoferowania turystom. Malowniczo położony nad samym brzegiem Wisły, nazywany bywa "Małym Rzymem". To dlatego, że podobnie, jak włoska stolica, ulokował się na 7 wzgórzach, a ponadto pod obydwoma miastami ciągną się tajemnicze, podziemne korytarze.

Sandomierz odznacza się niepowtarzalną atmosferą, klimatem dającej się tu odczuć przeszłości, przenikającej urokliwe zaułki. Nie wystarczy o tym mieście czytać, trzeba je zobaczyć i poczuć.

Sandomierz poszczycić się może wspaniałą, oryginalną zabudową architektoniczną. Tutejsza Starówka to charakterystyczny zespół o średniowiecznym, szachownicowym układzie, skupionym wokół prostokątnego Rynku, z widocznym zarysem i zachowanymi fragmentami średniowiecznych murów miejskich. To jedna z najlepiej zachowanych i najpiękniejszych starówek w Polsce, o dużej wartości historycznej i architektonicznej, wpisana do rejestru zabytków o światowej randze.

sandomierz sandomierz Anna Piernikarczyk, polskieszlaki.pl

Sandomierz

Zwiedzanie można rozpocząć od Bramy Opatowskiej lub od strony Wisły czyli od zamku górującego nad miastem. Wspaniały, murowany zamek (ul. Zamkowa 12) stanął na wzgórzu w XIV wieku za sprawą Kazimierza Wielkiego. Warownia została wówczas połączona z murami miejskimi. Wieża południowo-zachodnia, zdobiąca obecnie ulicę Zamkową została wybudowana w 1480 roku.

W 1525 roku zamek przekształcono w piękną, renesansową rezydencję. Później zamek był jeszcze kilkakrotnie przebudowywany, a w tworzeniu jego obecnego kształtu swój udział miał również wybitny architekt i rzeźbiarz - Santi Gucci. Obecnie sandomierski zamek jest siedzibą Muzeum Okręgowego.

sandomierz sandomierz Anna Piernikarczyk, polskieszlaki.pl

Sandomierz

Niedaleko zamku stoi potężna katedra sandomierska p.w. Narodzenia NMP (ul. Katedralna), wzniesiona w miejscu romańskiej kolegiaty, zniszczonej przez Tatarów i Litwinów. Nową kolegiatę w 1360 roku ufundował sam król Kazimierz Wielki. W 1818 roku została ona podniesiona do godności katedry, a w 1960 roku Bazyliki Katedralnej.

Najważniejsza sandomierska świątynia jest gotycką budowlą typu halowego z wydłużonym prezbiterium, nakrytą sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Bazylika zachowała pierwotny układ przestrzenny oraz bogatą dekorację wnętrza.

Idąc spod katedry na sandomierski Rynek zobaczyć można kolejne ciekawe budowle - Dom Długosza (ul. Długosza 9) czy okazałe Collegium Gostomianum - jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce.

Na Rynku czeka wspaniały Ratusz (Muzeum Okręgowe, Rynek 1) - jeden z najpiękniejszych renesansowych Ratuszy w Polsce, odznaczający się niecodzienną bryłą, powstałą w XIV i XV wieku. W XVI wieku powstała ozdobna attyka. Jest to najstarsza budowla na Rynku. Otynkowana na biało wieża dobudowana została w XVII wieku i stanowi świetny element kontrastowy dla ciemnej bryły pozostałej części budowli z cegły.

sandomierz sandomierz Anna Piernikarczyk

Sandomierz

W zachodniej pierzei Rynku wyróżniają się trzy zabytkowe budowle - Kamienica Pod Skrzydłami (Rynek 4) z renesansowym portalem, Konwikt Boboli (Rynek 5) oraz słynna Kamienica Oleśnickich z podcieniami (Rynek 10).

Pod nr 14 znajduje się Kamienica Mikołaja Gomółki - słynnego sandomierskiego muzyka i kompozytora, a w pierzei południowej stoją: podcieniowy dom Węgra Lazarczyka (Rynek 27) oraz Kamienica Dutreppich (Rynek 31).

Z dziedzińca Kamienicy Oleśnickich schodzi się do sandomierskich podziemi. Lochy te drążone przez wieki pod miastem, od zawsze owiane były tajemnicą i licznymi legendami. To tu wg podania zginęła bohaterka Halina Krempianka, ratując miasto przed Tatarami, ale te podziemne korytarze nieraz też były schronieniem dla mieszkańców miasta.

W XX wieku istnienie podziemnych labiryntów spowodowało wiele katastrof budowlanych, tak więc naukowcy ruszyli do pracy, by uchronić przed zagładą sandomierską Starówkę. Spenetrowano wówczas i zabezpieczono wielkie, kilkukondygnacyjne podziemne miasto.

Efektem ich prac jest też udostępniona dla turystów Podziemna Trasa Turystyczna o długości 470 m i głębokości dochodzącej do 12 m poniżej poziomu Rynku. Czas przejścia trasy to 45 minut.

Ścisłe Stare Miasto w Sandomierzu zamyka Brama Opatowska (ul. Opatowska) - jedna z najlepiej zachowanych gotyckich bram miejskich w Polsce. Ufundował ją w XIV wieku Kazimierz Wielki. W XVI wieku bramę podwyższono i dodatkowo zwieńczono ją renesansową attyką.

Sandomierskie obwarowania kryły 4 bramy: Zawichojską, Krakowską, Lubelską i właśnie Opatowską - jedyną do dziś zachowaną. Do miasta można też było wejść poprzez furty - Zamiejską (znajdowała się między Collegium Gostomianum a Domem Długosza) i Furtę Dominikańską. Ta ostatnia, nazywana "Uchem Igielnym", stoi do dziś niedaleko Bramy Opatowskiej.

Z Bramy Opatowskiej, z wysokości 30 metrów można podziwiać fantastyczną panoramę miasta i okolic.

Więcej o: