Wielkie sanktuaria Europy: od Fatimy do Padwy pielgrzymka dla każdego

Miejsca święte? Każdy, nawet największy laik, potrafi wymienić choćby kilka. Dla wiernych są źródłem duchowego rozwoju, dla niewierzących, a nawet zagorzałych ateistów, mogą się okazać fascynujące pod względem estetycznym, architektonicznym i kulturowym. Wiele biur podróży wycieczki szlakiem wielkich miejsc pielgrzymkowych ma w swojej ofercie. W taką podróż ruszają nie tylko pielgrzymi, ale i zwykli turyści oraz... ciekawscy.
La Salette-Fallavaux La Salette-Fallavaux La Salette-Fallavaux/Szaroblekitny/CC/Wikimedia

Wielkie sanktuaria Europy

Sanktuaria to miejsca, w których wedle podań i ksiąg świętych wydarzyły się cuda. Cudowne wydarzenia upamiętniane są zwykle poprzez wzniesienie imponujących budowli, do których potem tłumnie pielgrzymują wierni, pokładający swe nadzieje w skupionych w nich nadprzyrodzonych, boskich siłach. "Oferta" sanktuariów bywa różna. W jednych jedyne, na co może liczyć wierny, to skupienie i modlitwa, inne oferują pielgrzymom możliwość zabrania do domu niezwykłych pamiątek, dokonania obrzędów i rytuałów. Zapewne wiele spośród najsłynniejszych sanktuariów nie powstałoby bez pieniędzy i trudu wiernych, pragnących dać dowód swojej miłości i odwdzięczyć się za doznane łaski. Efekt jest taki, że podróż szlakiem najsłynniejszych sanktuariów, kościołów czy bazylik Europy musi dziś robić wrażenie nawet na innowiercach.

Polska. Urlop w klasztorze

fatima, portugalia fatima, portugalia Fatima/Fot. 123rf

Pielgrzymka przez Europę - jak to zorganizować?

Jeśli ktoś marzy o np. dwutygodniowej pielgrzymce szlakiem wielkich sanktuariów Europy, ofert powinien poszukać w okolicznych parafiach, często przy pomocy biur podróży organizują one takie wyjazdy. Nieszczęśliwie dla chętnych - głównie latem. Nieszczęśliwie, bo trzeba pamiętać, że klimat Hiszpanii czy Portugalii niekoniecznie będzie sprzyjał dzieciom czy osobom starszym. Trzeba także mieć świadomość, że większość czasu spędzi się w autokarze, przemierzając setki kilometrów europejskich dróg i przekraczając kolejne (prawie niezauważalne już dzisiaj) granice. Plusem jest to, że w trasie zwykle można zobaczyć nie tylko miejsca kultu, ale też wiele innych, "zwykłych" miejsc. I tak, w programach pielgrzymek przez Francję, Portugalię, Włochy i Hiszpanię znajdzie się często także zwiedzanie Lizbony, Barcelony, Madrytu, Wenecji czy Wiednia. Zobaczyć można też inne urokliwe zakątki europejskie, a trasa przejazdu przez Pireneje i Alpy zachwyci każdego.

Warunki noclegowe podczas wyjazdów pielgrzymkowych bywają różne, standard zależy oczywiście od ceny imprezy. Warto zapytać o to wcześniej. Można także rozważyć samodzielny wyjazd samochodem, do pokonania jest jednak dość długa trasa, którą trzeba dobrze rozplanować (zwłaszcza pod kątem noclegów).

Fatima, Portugalia Fatima, Portugalia Shutterstock

Najważniejsze sanktuaria Europy. Fatima

Najpopularniejsze sanktuaria w Europie znajdują się we Włoszech, Portugalii, Francji i Hiszpanii. Jeśli ktoś nie czuje potrzeby wzięcia udziału w całej pielgrzymce przez wszystkie te kraje, może poświęcić jeden dzień na odwiedzenie któregoś z wymienionych poniżej miejsc.

Jednym z największych ośrodków kultu maryjnego jest Fatima, położona w centrum Portugalii, w dystrykcie Santarem. Fatima znana jest przede wszystkim z cudu, który miał mieć miejsce w 1917 roku, kiedy to trójce dzieci-pasterzy: Łucji Santos, Franciszkowi i Hiacyncie Marto ukazała się Matka Boska. Jedna z Tajemnic opisywała straszliwą wizję piekła, przed którym chroni Matka Boska, zabierając dusze do nieba. Druga - wizję okrutnej wojny, która miała nadejść jako kara za obrazę Boga. Trzecia z tajemnic ujrzała światło dzienne dopiero po wielu latach, na przełomie 1943/44 roku, kiedy to Łucja ciężko zachorowała i - w obawie, czy uda jej się powrócić do zdrowia - spisała ostatnią z Tajemnic, przekazanych jej i jej towarzyszom pamiętnego dnia. Tajemnica opisuje Ojca Świętego, przemierzającego drogę wiodącą na górę, której szczyt koronuje wielki biały krzyż. Po dotarciu na miejsce Ojciec Święty miał zginąć z rąk żołnierzy. W 2000 roku treść Trzeciej Tajemnicy Fatimskiej zgromadzonemu tłumowi przekazał Jan Paweł II. Miała to być oczywista analogia do zamachu na papieża w 1981 roku.

Dziś w miejscu, w którym niemal sto lat temu dokonały się maryjne objawienie, stoi ogromne Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej. Niezliczona ilości pielgrzymek wiernych do sanktuarium stanowi główne źródło utrzymania niewielkiego w rzeczywistości miasteczka, jakim jest Fatima - handel i hotelarstwo każdego roku przynoszą Fatimie znaczne dochody. Swoistą atrakcją Fatimy, przez wielu wiernych uważaną wręcz za obowiązek, jest możliwość zakupu nietypowych świec w kształcie poszczególnych organów, mających symbolizować części ciała (wiernych lub ich bliskich) dotknięte chorobą. Świece te następnie pali się w geście woli pokonania schorzenia.

.Fot. Agata Połajewska

Niegdyś w miejscu sanktuarium fatimskiego stał tylko neobarokowy kościół - bazylika Matki Boskiej Różańcowej. Dziś sanktuarium w Fatimie prezentuje się bardziej niż okazale. Po drugiej stronie placu zobaczyć można nowoczesny kościół, wzbogacony o kilka podziemnych kaplic - cud współczesnej architektury.

Zupełnie inny klimat ma wioska Ajustrel, dawne miejsce zamieszkania trojga pastuszków. Za niewielką opłata można tu zwiedzić muzeum pokazujące warunki życia w czasach, kiedy miały miejsce objawienia, a także domy dzieci. Można stąd wyruszyć także na drogę krzyżową, a także do miejsca objawień. Malowniczy spacer doprowadzi nas później do  samego sanktuarium.

Portugalia. 12 portugalskich "must see"

Lourdes Lourdes Fot. Shutterstock

Najważniejsze sanktuaria Europy. Lourdes

Innym miejscem, w którym objawiła się Matka Boska, jest francuskie Lourdes, położone nad rzeką Gave de Pau u podnóża Pirenejów, w południowo-zachodniej części Francji. Wedle podań, w 1858 roku w okolicy jaskini Massabielle, czternastoletniej wtedy Bernadetcie Soubirous objawiła się Maryja w stanie błogosławionym, przedstawiając się - w miejscowym dialekcie - jako Niepokalane Poczęcie. Bernadetta, podobnie jak Łucja z Fatimy, została później kanonizowana, a w miejscu objawienia wzniesiono pierwotnie statuę Matki Bożej. W latach późniejszych obok pomnika stanęła bazylika utrzymana w stylu neogotyckim.

Podobnie jak Fatima, Lourdes utrzymuje się głównie z turystyki pielgrzymkowej. Poza sanktuarium w mieście znajduje się wiele okazałych budowli, z których większość ma charakter religijny, są to: kościoły, podziemna bazylika św. Piusa X czy XIV-wieczny zamek, imponująca budowla królująca nad miastem. Można do niej dotrzeć bez problemu, uliczkami wiodącymi szlakiem Bernadetty. W Lourdes można także zwiedzić młyn, w którym wychowała się dziewczynka oraz loch, w którym przetrzymywana była w czasie przesłuchań.

W grocie, obok której doszło do objawienia, Bernadetta Soubirous odkryła źródło wody, której przypisuje się właściwości lecznicze. Badania przeprowadzone w 1858 roku dowodzą jednak, iż woda ich nie posiada. Mimo to po dziś dzień do źródła, które jest teraz efektownie podświetlone, przybywają tysiące wiernych w nadziei, że błogosławiona woda ich uzdrowi.

Wieczorem w Lourdes odbywa się procesja światła, w której biorą udział liczne rzesze wiernych i turystów.

Sanktuarium w La Salette Sanktuarium w La Salette Fphotos/CC/Wikimedia

Najważniejsze sanktuaria Europy. La Salette-Fallavaux

W alpejskim La Salette-Fallavaux, niedużej miejscowości otoczonej przez majestatyczne góry, parze pastuszków, Melanii Calvat i Maksyminowi Giraud, Matka Boska ukazała się w 1846 roku. Z relacji dzieci wynikało, iż Maryja objawiła im się z zawieszonym na szyi krzyżem, na końcu którego znajdował się młotek i obcęgi. Matkę Boską otaczać miało niezwykłe światło, wydobywające się z krzyża. Maryja ukazała się dzieciom, by przekazać im Orędzie nawołujące wiernych od powrotu do Kościoła i Chrystusa.

W miejscu, w którym dzieci ujrzały Maryję, wytrysnęło źródło, co w połączeniu z relacjami pastuszków sprawiło, że szczyt góry uznano za miejsce cudu. Melania i Maksymin ustawili tam krzyże, a wzdłuż drogi w kształcie litery S, którą przemierzyła Piękna Pani (jak nazwały ją dzieci), ustawiono 14 stacji drogi krzyżowej. Do sanktuarium La Salette pielgrzymują dziś tysiące wiernych, miejsce objawienia Matki Bożej Salatyńskiej dało też początek działalności księży salatynów.

Mont Saint Michel. Niezwykłe opactwo i miasteczko w Normandii to jedna z największych atrakcji Francji, rocznie odwiedzana przez 3 miliony turystów (popularniejsze są tylko wieża Eiffla i Wersal). Leży na skalistej wyspie połączonej ze stałym lądem tylko wąską groblą. Już z wielu kilometrów widać wyniosłe wzgórze, zwieńczone romańsko-gotyckim klasztorem z iglicą sięgającą 150 m n.p.m. Mont Saint Michel. Niezwykłe opactwo i miasteczko w Normandii to jedna z największych atrakcji Francji, rocznie odwiedzana przez 3 miliony turystów (popularniejsze są tylko wieża Eiffla i Wersal). Leży na skalistej wyspie połączonej ze stałym lądem tylko wąską groblą. Już z wielu kilometrów widać wyniosłe wzgórze, zwieńczone romańsko-gotyckim klasztorem z iglicą sięgającą 150 m n.p.m. Fot. Shutterstock

Najważniejsze sanktuaria Europy. Mont Saint-Michel

W południowo-zachodniej Normandii, historycznej krainie, usytuowanej w północnej Francji, znajduje się wzgórze Świętego Michała z osadzonym na nim, imponującym sanktuarium wzniesionym na cześć tego archanioła - Mont Saint-Michel. Nietypowe położenie Mont Saint-Michel na wyspie pływowej (czyli takiej, której połączenie z lądem dostrzegalne jest tylko w czasie odpływu) sprawia, że Mont Saint-Michel jest jedną z najchętniej odwiedzanych atrakcji Normandii. Co roku społeczność katolicka przybywa do sanktuarium w ramach dwóch pielgrzymek: w pierwszą niedzielę maja i 29 września. Poza sanktuarium na wyspie znajduje się wiele innych budowli, z których większość została uznana za pomniki historii. Wyspa jako całość uzyskała to miano w roku 1962. Siedemnaście lat później znalazła się na liście Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO.

Cuda świata: Mont Saint Michel - normandzka perełka

Santiago de Compostela Santiago de Compostela Fot. Shutterstock

Najważniejsze sanktuaria Europy. Santiago de Compostela

W Hiszpanii obiektem kultu jest odkryty w IX wieku grób św. Jakuba Większego, jednego z dwunastu apostołów (rodzonego brata św. Jana), uczniów Chrystusa. Grób usytuowany jest w katedrze w mieście Santiago de Compostela. Św. Jakub zginął śmiercią męczeńską jako pierwszy z apostołów - od ostrza miecza, którym kazał go ściąć Herod Agryppa I w czasie prześladowania chrześcijan po Wielkanocy. Legenda głosi, iż apostoł pożałował swego oprawcy, a ten, wzruszony jego postawą, nawrócił się na wiarę chrześcijańską. Stało się to przyczynkiem do nadawania pielgrzymkom charakteru resocjalizującego, przez co część z nich została odbyta w charakterze kary, zasądzanej błądzącym. Szlak Jakuba Większego miał być podobny do niego samego i życia, jakie wiódł, zatem na trasie wiodącej do Composteli pełno jest schronisk i innych obiektów, gdzie roztacza się opiekę nad ludźmi ubogimi i wymagającymi pomocy. W ramach pamiątki z Santiago de Composteli pielgrzymi przywożą muszlę pielgrzymią, symbol św. Jakuba.

Ciekawostką jest fakt, iż piłkarze grający w reprezentacji Hiszpanii spotykają się w Santiago de Compostela przed każdym ważnym meczem rozgrywanym poza granicami kraju.

Do życia świętego Jakuba nawiązuje wiele tras pielgrzymkowych. Większość z nich biegnie oczywiście przez tereny Hiszpanii, jednak i w Polsce czciciele kultu Jakuba znajdą coś dla siebie. Punktem wspólnym, łączącym dwie trasy: jedną, mającą swe źródło na Litwie (Via Regia) i drugą, rozpoczynającą się we Francji (Camino Frances), jest hiszpańskie miasto Burgos. Poza byciem jednym z przystanków na drodze pielgrzymów, Burgos jest także istotnym ogniwem węzłów: kolejowego (na trasie Francja-Hiszpania/Portugalia) i drogowego. Z uwagi na swój wymiar religijny, miasto posiada wiele zabytków w postaci kościołów (głównie gotyckich) i klasztorów. Poza tym Burgos ma swój zamek, łuk triumfalny, okazały ratusz, a także pałac Konstabli Kastylijskich i na pewno warte jest odwiedzenia.

Padwa Padwa Fot. Shutterstock

Najważniejsze sanktuaria Europy. Padwa

Ostatnim przystankiem w pielgrzymce przez Europę jest włoska Padwa, która wiąże się z osobą św. Antoniego - patrona rzeczy zagubionych. Prawdziwe jego imię to Ferdynand - przydomek Antoni święty nadał sobie będąc pod wrażeniem śmierci pięciu franciszkanów, którzy zginęli w Maroku z rąk mahometan. Już pod nowym imieniem Antoni wiódł życie ubogie, skupione wokół idei przemierzania świata celem szerzenia myśli franciszkańskiej. Zmarł niedługo po tym, jak w 1230 roku osiadł w Padwie. W pierwszą rocznicę śmierci Antoniego papież Grzegorz IX ustanowił go świętym, za czym przemawiały liczne cuda dokonane przy grobie franciszkanina. Pierwotnie Bazylika św. Antoniego w Padwie, będąca dziś celem dla pielgrzymów z całego świata, była jedynie kościołem Santa Maria Mater Domini - Świętej Marii Matki Pańskiej. Obok kościoła św. Antoni założył zakon. Po śmierci Antoniego jego ciało, zgodnie z jego wolą, przeniesiono do wspomnianego kościoła, a miejsce zaczęto rozbudowywać, tworząc Bazylikę św. Antoniego, po dziś dzień największy kościół w Padwie.

Znane i otoczone czcią setek tysięcy wiernych, powyższe sanktuaria to dopiero początek. Ich pełna lista wielkością dorównuje skali niezwykłości wydarzeń, jakie upamiętniają. W większości krajów lub przynajmniej w ich sąsiedztwie znaleźć można miejsca, którym przypisuje się specjalną rolę na religijnej osi czasu.

Więcej o: