Włochy. Florencja - niezbędnik turysty

Florencja (370 tys. mieszkańców) to miejsce, gdzie narodził się włoski renesans. Miasto miało niegdyś gigantyczne znaczenie polityczne i kulturalne, odgrywając wiodącą rolę w Toskanii. Florencja jest także jednym z najbardziej popularnych wśród turystów miast we Włoszech. Wpływa to niestety na jakość zwiedzania, przypominającego czasem przepychanki w tłumie. Nie można się jednak temu dziwić, wszak stolica Toskanii słynie z zabytków o niezwykłych walorach artystycznych.

Toskania i Wenecja. W krainie cyprysów, oliwy i wina - kup przewodnik w księgarni internetowej Bezdroża

Z Florencją związane są nazwiska urodzonych tu takich wybitnych postaci, jak: Brunelleschi, Leon Battista Alberti, Sandro Botticelli, Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio, Niccolo Machiavelli czy Amerigo Vespucci i wielu, wielu innych. O znaczeniu miasta dla rozwoju europejskiej sztuki świadczą wspaniałe zbiory florenckich muzeów (Galleria Uffizi, Galeria dell'Academia, Bargello). W 1982 r. roku miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Historia

Miasto zostało założone przez Rzymian w 59 r. p.n.e. na urodzajnym brzegu rzeki Arno, w miejscu istniejącej od prawie tysiąca lat osady nazywanej Florentia. Już od momentu powstania wspaniale prosperowało, a było to możliwe dzięki położeniu przy ważnych szlakach komunikacyjnych. W IV w. decyzją Dioklecjana Florencja stała się stolicą VII regionu (składającego się z Toskanii i Umbrii). Już w pierwszych wiekach naszej ery powstawały tu wspólnoty chrześcijańskie, a pod koniec IV w. św. Ambroży założył tu pierwsze biskupstwo, którego katedrą został kościół San Lorenzo. Upadek cesarstwa i całe wczesne średniowiecze upłynęły pod znakiem walk, grabieży i zniszczeń. Zarówno Goci, jak i Longobardowie na swoją stolicę obierają Lukę.

W XII w. Florencja stała się wolną komuną miejską, co spowodowało ponowny rozwój miasta i nieprzerwaną już niczym dominację nad innymi miastami regionu w wielu dziedzinach. Dwa kolejne wieki to okres ekspansji, przede wszystkim gospodarczej i politycznej, który zakończył się podbojem większości ziem toskańskich. Miastem rządzą wtedy cechy zawodowe. Symbol Florencji - lilia, miał odzwierciedlać kwitnącą gospodarkę miasta. Od początku XIII w. w mieście trwa zażarta walka, przypominająca wojnę domową, między gwelfami (zwolennikami papieża) i gibelinami (zwolennikami cesarza). W stronnictwie gwelfów doszło do rozłamu: do gwelfów białych należeli głównie rzemieślnicy, do czarnych - arystokracja.

Koniec XIII w. dla miasta oznaczał również początek rozbudowy miasta i początki rządu ludu. Na ten okres datuje się ostatni pierścień murów obronnych, zburzony pod koniec XIX w. Wiek XIV to początek rozkwitu kulturalnego Florencji i jej prymatu w sztuce - wystarczy wspomnieć żyjących tu Dantego czy Boccaccia. To jednocześnie wiek klęsk żywiołowych i epidemii dziesiątkujących miasto.

W wieku XV rodzina bogatych kupców, Medyceuszy (wł. Medici), stanęła na czele rewolty w mieście i przy poparciu innych bogatych rodzin ustanowiła signorię. Władza Medyceuszy we Florencji trwała z małymi przerwami trzy wieki. Za rządów Kosmy, jego synów, a przede wszystkim wnuka, Wawrzyńca (Lorenzo il Magnifico), miasto stało się kolebką renesansu i jego największych artystów. Tworzyli tu m.in. Michał Anioł, Leonardo da Vinci, Botticelli, Brunelleschi, Masaccio, Donatello. Krótki okres zawieszenia rządów Medyceuszy (1494) spowodowany był działalnością Girolama Savonaroli - charyzmatycznego reformatora i przywódcy religijno-politycznego. Został on jednak w 1498 r. spalony na stosie, a Medyceuszom udało się powrócić do Florencji i umocnić swą władzę dzięki dwóm papieżom Medyceuszom oraz powinowactwu z rodziną cesarską. Rok 1569 to tryumf Medyceuszy i nadanie im godności wielkich książąt Toskanii. Dwieście lat później, po śmierci ostatniego z Medyceuszy, Giana Gastonego, tytuł przeszedł na Habsburgów.

W roku 1861 Florencja została włączona do nowo utworzonego Królestwa Włoch, którego stolicą była w latach 1865-71. Fakt ten zaważył na układzie centrum - wyburzono pierścień murów średniowiecznych, a w jego miejsce wybudowano wały miejskie.

Warto zobaczyć

Kościół Santa Maria Novella

Wizytę w mieście warto rozpocząć od placu Santa Maria Novella , gdzie znajduje się kościół o tej samej nazwie (zwiedzanie: pn.-czw. 9.30-17.00, pt., nd. 13.00-17.00; wstęp: 3,50 EUR). Budowę tej pięknej gotyckiej świątyni rozpoczęto w połowie XIII w. Natomiast jej główna fasada zbudowana została przez Leona Battistę Albertiego już w stylu późniejszym i jest jednym z lepszych przykładów florenckiego renesansu.

Trzynawowe wnętrze ze sklepieniem żebrowym podzielone jest pilastrami, których położenie zwiększa głębię perspektywy. Kolejne kaplice zdobią freski największych włoskich twórców późnego średniowiecza i wczesnego renesansu. W prawym transepcie znajduje się kaplica Rucellai , gdzie można zobaczyć m.in. Matkę Boską z Dzieciątkiem dłuta Nina Pisana i płytę nagrobną autorstwa Ghibertiego. Kaplicę zdobią freski ze szkoły Giotta. Na ścianach kolejnej kaplicy - Bardi zachowały się fragmenty fresków autorstwa Duccia di Buoninsegna (XIII w.) oraz cykl późniejszych fresków (XIV w.) obrazujących żywot św. Grzegorza Wielkiego. Kaplica Strozzich zdobiona jest freskami Filippa Lippiego (XV i XVI w.). Krucyfiks do ołtarza głównego wykonał Gambologna, a freski na otaczających go ścianach i sklepieniu - Ghirlandaio i jego szkoła. Nad tymi freskami, przedstawiającymi żywoty Maryi i św. Jana, pracował w warsztacie Ghirlandaia prawdopodobnie także młody Michał Anioł. Przedstawione postacie mają twarze uznanych osobistości Florencji tamtych czasów.

Po lewej stronie kaplica Gondi zaprojektowana przez Giuliana da Sangallo kryje krucyfiks wykonany przez Filippa Brunelleschiego - jest to najprawdopodobniej jedyna rzeźba w drewnie tego artysty. Kolejno: freski Bronzina w kaplicy Gaddi, a w głębi transeptu, w kaplicy Strozzi di Mantova, XIV-wieczne freski przedstawiające za Boską komedią Dantego piekło, raj i czyściec.

Przy wejściu do zakrystii można oglądać krucyfiks uważany za jedną z wczesnych prac Giotta, a dalej, w lewej nawie, freski Masaccia: Święta Trójca (po raz pierwszy użyto tu perspektywy, 1427 r.). Po prawej stronie kościoła położony jest cmentarz, gdzie spoczywają członkowie najważniejszych rodzin miasta.

W przylegającym do kościoła klasztorze działa Museo di Santa Maria Novella . Jego częścią są krużganki, zwane Chiostro Verde, gdzie można zobaczyć cykl fresków Paola Uccella.

Kościół San Lorenzo

Pobliski kościół San Lorenzo (zwiedzanie: 10.00-17.30; wstęp: 3,50 EUR) powstał ok. IV w., a ok. roku 1000 nadano mu kształty romańskie. W XV w. świątynia została przebudowana wg nowatorskiego projektu Brunelleschiego. Wnętrze składa się z dużej nawy głównej ze stropem kasetonowym i dwu mniejszych naw. Freski Rossa Fiorentina, drogie wyposażenie, rzeźby i płaskorzeźby Donatella i Michała Anioła to tylko niektóre arcydzieła znajdujące się w kościele. Dwie kaplice medycejskie wybudowane zostały przez Brunelleschiego i Michała Anioła. Wchodzi się do nich z tyłu kościoła.

Znajdująca się przy kościele San Lorenzo XVI-wieczna Biblioteca Laurenziana została założona przez Kosmę Starego z rodu Medyceuszy i uznawana jest za największe dzieło architektoniczne Michała Anioła i jeden z pierwszych zwiastunów baroku. Struktury nośne są ukryte tak, by sprawiały wrażenie elementów dekoracyjnych, a oryginalne schody mają przypominać strumień lawy. W bibliotece przechowywane są stare i drogocenne rękopisy.

Palazzo Medici Riccardi

Na wschód od kościoła San Lorenzo znajduje się renesansowy Palazzo Medici Riccardi (otwarte: czw.-wt. 9.00-19.00; wstęp: 5 EUR, ulgowy 3,50 EUR) powstały w połowie XV w. Obecnie jest on siedzibą prefektury. Harmonijne kształty budynek zawdzięcza budowniczemu Michelozzowi, a zdobienia - m.in. Michałowi Aniołowi. Posąg na dziedzińcu to Orfeusz Bandinellego. W kaplicy Trzech Króli znajduje się fresk Gozzolego z początku XV w. przedstawiający orszak Trzech Króli, w którym - zgodnie z ówczesnym zwyczajem - artysta uwiecznił swych chlebodawców, w tym przypadku członków rodziny Medyceuszy i rajców miejskich.