Polska. Rezerwat przyrody Ciosny

W pobliżu Rosanowa w 1971 r. powstał rezerwat przyrody Ciosny chroniący naturalne skupisko jałowców pospolitych. Rosanowa nie odwiedza się z powodu zabytków, lecz by rozkoszować się naturą.
Rosanowa nie odwiedza się z powodu zabytków, lecz by rozkoszować się naturą. A ta przybiera tu postać kłującą w rezerwacie jałowców, szemrzącą u źródeł rzeki Ciosenki i szumiącą na turbinach młyna nad nią.

Źródła Ciosenki znajdują się na skraju wsi. To jedno z najciekawszych i największych w Polsce środkowej źródlisk, czyli leżących blisko siebie źródeł. Biją one licznie w dwóch równoległych niszach i zasilają krętą strugę wijącą się wśród mnóstwa małych wysepek (wydajność źródliska od 52 do 60 l wody na sekundę, temperatura wody 9 stopni C, jednakowa przez cały rok). Strużki wody lawirują między kępami roślinności, tworząc malowniczą i szemrzącą scenerię. Gdzieniegdzie wodę pokrywa zielona rzęsa, uroku dodają niezapominajki, jaskry i zapach mięty rosnącej na brzegach. Nad rzeką zobaczymy rośliny chronione, jak barwinek pospolity, listera jajowata, bluszcz pospolity, a także zagrożone wyginięciem, np. trędownik oskrzydlony i bniec czerwony. W miejscach wilgotnych i zacienionych królują mszaki, wśród nich rzadko spotykana rzęsienica kuternowata.

W XVI w. we wsi Ciosny (kilometr od źródeł Ciosenki) wybudowano młyn - działa w tym miejscu nieprzerwanie do dziś. Parterowy, drewniany budynek (obok był też tartak poruszany tym samym kołem wodnym) prawdopodobnie istniał jeszcze na początku XX w. Murowany młyn postawiono przed I wojną światową. Obecnie jego właścicielami są Bożena i Stanisław Kubiakowie. Należy do nich również tutejsze gospodarstwo agroturystyczne ze stawami rybnymi na Ciosence, łowiskiem, wędzarnią i smażalnią ryb. Stare wyposażenie młyna jest nadal sprawne i pozwala na przerobienie od 2 do 4 ton ziarna w ciągu doby. Niekiedy organizowane są pokazy mielenia mąki, którą można tu także kupić.

Rezerwat przyrody Ciosny

W pobliżu Rosanowa (ok. 500 m na północ) w 1971 r. powstał rezerwat przyrody Ciosny chroniący naturalne skupisko jałowców pospolitych (Juniperus communis L.) - ok. 8 tys. krzewów rośnie na blisko 2,5 ha śródlądowych wydm Wysoczyzny Łaskiej, utworzonych przed kilkunastoma tysiącami lat z luźnych piasków polodowcowych. We wschodniej części rezerwatu jałowcom towarzyszą skupiska sosny zwyczajnej. Teren ten przyciągał uwagę przyrodników od 1959 r. Dwa lata później wytypowano najcenniejsze grupy jałowców jako pomniki przyrody.

Jedne zadziwiają wiekiem (160 lat!), inne rozmiarami - średnica pnia ok. 1300 jałowców przekracza 5 cm, niektóre mają nawet 6 m wysokości. Jedne są strzeliste, a ich wąskie korony i proste, wysokie pnie kojarzą się z cyprysami (oba gatunki pochodzą z rodziny cyprysowatych). Inne tworzą rozłożyste, kilkunastometrowej szerokości kępy lub płasko rozpostarte formy, często o wielu pniach. Na skutek obumierania dolnych odgałęzień w starych kępach powstają altany lub nisze. Czasem wygięte pnie z wiekową i popękaną korą tworzą drewniane łuki i "bramy". Są tu wszelkie odcienie zieleni - od najjaśniejszej po najciemniejszą. Woskowy nalot na igłach sprawia, że jałowce bywają też srebrno-niebieskie. Kwitnąc, pokrywają się bardzo drobnymi, żółtymi i zielonkawymi kwiatami, które przekształcają się w owoce - szyszkojagody. Początkowo są zielone, dojrzałe mają barwę ciemnoniebieską, granatową lub fioletowawą i podobnie jak liście pokryte są woskowym nalotem. To właśnie wtedy, jesienią, ozdobione nimi jałowce wyglądają najbardziej urzekająco i malowniczo. A ponieważ należą do roślin zimozielonych, nie tracą uroku nawet zimą.

Spacer po porośniętych jałowcami piaszczystych wydmach ma także właściwości lecznicze. Nagrzane słońcem rośliny wydzielają związki o działaniu bakteriobójczym i olejki aromatyczne. Specyficzny mikroklimat ma korzystny wpływ na układ oddechowy, co zauważono i wykorzystywano, jeszcze zanim powstał tutaj rezerwat.

Jałowcowe cuda

Tej wiecznie zielonej roślinie przypisywano moc magiczną, otaczano kultem, używano podczas składania ofiar. Od dawna ceni ją medycyna. W ziołolecznictwie wykorzystuje się olejki eteryczne z szyszkojagód - olejek jałowcowy korzystnie wpływa na układ moczowy i pokarmowy, wyciąg z owoców jałowca działa bakteriobójczo, moczo- i żółciopędnie, pobudza trawienie. Z gałęzi i drewna wytwarza się dziegieć jałowcowy stosowany przy zakażeniach skórnych.

Pachnące kamforą drewno ceniono zwłaszcza w podziemnym budownictwie, gdyż jest odporne na gnicie. Wyrabiano zeń także laski i fajki. Kijem z drewna jałowcowego ubijano masło, wierząc, że odpędza on czarownice. Gałązka rośliny przyczepiona do nakrycia głowy miała chronić przed złymi duchami. Szyszkojagody wykorzystuje się też do produkcji perfum i jako przyprawę o słodko-żywicznym i lekko piekącym smaku. Do dziś istnieje stary harcerski zwyczaj nakazujący temu, kto spóźni się na wieczorne ognisko, by dorzucił do ognia gałązkę jałowca. Podobno dawniej człowiek przechodzący koło jałowca z szacunku przed nim zdejmował z głowy kapelusz...

Warto wiedzieć

•  Dojazd. Rosanów leży po wschodniej stronie drogi E75 Łódź - Toruń na odcinku Zgierz - Ozorków. Ze Starego Rynku w Zgierzu prowadzi tu Szlak do Rezerwatu Ciosny - 9 km, zielony.

•  Rezerwat jest ogrodzony i zamknięty - wejście od ul. Jarzębinowej. Zwiedzanie po uprzednim kontakcie z referatem ochrony środowiska, rolnictwa i leśnictwa w Urzędzie Gminy Zgierz, tel. 42 716 25 15, szczególnie zainteresowane grupy mogą kontaktować się ze Zbigniewem Haukem, prezesem Stowarzyszenia Agroturystycznego Ziemi Zgierskiej, tel. 501 331 212. Rezerwat leży na trasie Agroturystycznego Szlaku Rowerowego Gminy Zgierz (ok. 33 km, zielony), która rozpoczyna się i kończy w Zgierzu przy Ośrodku Sportu i Rekreacji "Malinka"

Szlaki przez wieś

•  Agroturystyczny Szlak Konny Gminy Zgierz - stajnia Ceduła w Rosanowie - wieś Wymokłe, 17 km, czerwony

•  Agroturystyczny Szlak Pieszy "Śladami 28. Pułku Strzelców Kaniowskich" Lućmierz -Biała, ok. 17 km, czerwony

•  Agroturystyczny Szlak Rowerowy "Śladami Kresowej Brygady Kawalerii" Grotniki - Kęblin, 27 km, żółty

•  Pieszy Szlak Okrężny Wokół Łodzi - 175 km, czerwony

•  Pieszy Szlak Pamięci Ofiar Hitlerowskiego Ludobójstwa - Łódź - Las Lućmierski, 28 km, niebieski

W okolicy Rosanowa

•  Dzierżązna (ok. 5 km): stara kuźnia (pokaz kucia podkowy), park nad zalewem i pałacyk z I połowy XX w. (w latach 1943-45 mieszkał w nim Hans Junge, komendant obozu hitlerowskiego); głaz z tablicą informującą o filii hitlerowskiego obozu dla polskich dzieci; cmentarz wojenny z 1914 r.

•  Biała (ok. 7 km): drewniany kościół św. św. Apostołów Piotra i Pawła z XVIII w. z barokowym wyposażeniem; mogiła 28. i 31. Pułku Strzelców Kaniowskich.

Skomentuj:
Polska. Rezerwat przyrody Ciosny
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX