Z pasją o podróżach, wycieczkach i wyjazdach

Polska. Sosna Taborska

Ilona Pietrusiewicz
22.11.2010 , aktualizacja: 22.11.2010 10:36
A A A Drukuj
Rezerwat Sosny Taborskie

Rezerwat Sosny Taborskie (Fot. Ilona Pietrusiewicz)

Gdyby o sosnach taborskich uczono w szkole, byłyby omawiane na lekcjach geometrii, a nie przyrody
Rezerwat Leśny "Sosny Taborskie" w okolicach Taborza (gmina Łukta) utworzono w 1957 r. Na powierzchni ok. 95 ha objęto ochroną m.in. starodrzew sosnowy, tzw. ekotyp taborski. Rosną tu sosny mające 250-270 lat, osiągające nawet 40 m wysokości. Obecnie w rezerwacie prowadzi się badania nad długowiecznością drzewostanów.

Królowa sosna

Parząc na sosnę taborską, trzeba zadzierać głowę dużo wyżej niż w przypadku powszechnie występujących w polskich lasach sosen, a i tak rzadko udaje się wypatrzyć jej koronę. Zasłonięta zielonymi liśćmi innych drzew góruje wysoko ponad nimi, sięgając chyba aż do chmur. Mimowolnie cisną się na usta słowa „doskonała”, „strzelista”, „majestatyczna”. Jej pień jest niezwykły - gładki, niemal doskonale pionowy, równy i prosty, wysoki na 30-40 m. Przypomina monumentalne kolumny budowli antycznych. Gdyby o sosnach taborskich uczono w szkole, byłyby zapewne omawiane na lekcjach geometrii, a nie przyrody. Im dalej w las, tym więcej drzew. Zapuszczając się w głąb rezerwatu, spotykamy kolejne sosny wmieszane w bukowo-grabową gęstwinę. Od pewnego czasu drzewa iglaste drogą naturalnej sukcesji ustępują tu miejsca liściastym, nie należy więc spodziewać się spaceru po nagrzanym słońcem i pachnącym żywicą sosnowym lesie. Sosny są w mniejszości, mają jednak godną siebie oprawę.

Ścieżka ekologiczna

Przez rezerwat prowadzi ścieżka ekologiczna tworząca pętlę o długości 1,5 km. Wzdłuż niej ustawiono ilustrowane tablice edukacyjne. Można np. nauczyć się odróżniać tropy wilka, lisa i sarny, poznać inne zwierzęta zamieszkujące las, a nawet zgłębić jego przekrój glebowy - dół wykopany przy tablicy ukazuje warstwy podłoża znajdujące się pod poziomem próchniczym. Ten dydaktyczny przystanek dowodzi, że drzewa w rezerwacie osiągają tak okazałe rozmiary dzięki odpowiednim składnikom pokarmowym czerpanym z ziemi. Na szlaku rozmieszczono też znaki wskazujące kierunek, np. „Tu jest droga do parkingu, ale póki co głęboko oddychaj i nie spiesz się...”. Z tablic dowiemy się też sporo o sośnie taborskiej. Należy ona do popularnego w Polsce gatunku sosna zwyczajna (Pinus sylvestris L.) porastającego 75 proc. powierzchni naszych lasów. Ogromny zasięg geograficzny jej występowania i duża różnorodność środowiska, w jakim występuje, sprawiły, że w obrębie gatunku wykształciły się liczne odmiany i formy, a nawet rasy. Królową rezerwatu jest sosna zwyczajna rasy geograficznej taborskiej, a więc sosna rasowa. Bywa też określana jako doskonała technicznie. Jej specyficzne cechy: „gonność strzały”, „drobnosłoistość” i „bezsęczność”, a także osiągane wymiary sprawiają, że nie ma sobie równych.

Drewno z Taborza

Zainteresowanie sosnami taborskimi sięga odległych wieków i trwa do dzisiaj. W 1576 r. królowa Danii właśnie z tych lasów sprowadzała materiał szkutniczy dla swojej floty. Z powodu gładkich i prostych pni drewno wykorzystywano m.in. do budowy masztów w żaglowcach prawie wszystkich europejskich bander. Podczas kampanii napoleońskiej sosnami taborskimi interesowali się członkowie ekspedycji naukowej, postępującej za wojskami Bonapartego. W 1900 r. na Wystawie Światowej w Paryżu prezentowano "bois de Tabre" (drewno z Taborza), wystawiając przekroje sosen jako wzór doskonałej jakości surowca drzewnego i reklamując jako najlepszy surowiec sosnowy świata. Drewno sosen taborskich wykorzystywano podczas odbudowy Teatru Narodowego w Warszawie po jego pożarze podczas II wojny światowej (podłogę sceny wykonano z drewna grabowego pochodzącego również z Nadleśnictwa Miłomłyn, na którego terenie znajduje się rezerwat). W ostatnich latach drewno z Taborza zasłynęło także poza kręgiem polarnym - w Norwegii buduje się z niego konstrukcje dachowe hal produkcyjnych.

Dojazd z Ostródy drogą nr 7 w kierunku północno-zachodnim, po kilku kilometrach skręt w prawo na Dobre Miasto. Rezerwat znajduje się na zachód od wsi Tabórz, przy drodze nr 530, pomiędzy Szelągiem a Taborzem; 500 m od przystanku PKS w Taborzu i 6 km od stacji PKP w Starych Jabłonkach; rezerwat otwarty całą dobę, wstęp wolny