Podróże kulinarne. Smaki Cypru

Przez tysiąclecia kuchnię na Cyprze kształtowali Grecy, Rzymianie, Libańczycy, Francuzi, Włosi, Turcy i Brytyjczycy. Najwięcej wspólnego ma z tradycją grecką - nazwy wielu dań brzmią identycznie. Na Cyprze używa się nieco innych przypraw niż w Grecji, więcej dań wywodzi się z kuchni tureckiej i arabskiej

•  Meze. Zestaw tradycyjnych dań składa się z 20 (czasem więcej) potraw. Małe porcyjki podawane są według ustalonej kolejności opartej na lokalnych doświadczeniach. W wielu restauracjach już za 12 euro można spróbować tego, co na Cyprze najlepsze. W tawernie w Paralimni w ciągu dwóch godzin przez mój stolik przewinęła się cała gama dań: horiatiki - sałatka chłopska, w której dominują pomidory, papryka, ogórki, cebula, oliwki i kawałki ostrego sera koziego; pitta, tzatziki, humous, tuńczyk, taramasalata (dip z mleczu wędzonych ryb, np. wątłusza, karpia, zmieszany z tartą bułką, ziemniakami, winnym octem i oliwą); oliwki, duszone żeberka, halloumi (kozi ser, grillowany pachnie miętą), grzyby, kurczak, sztuka wołowiny, afelia (tłusta wieprzowina marynowana w oliwie, cynamonie, kolendrze i pieprzu, potem pieczona w winie); tahini, kebab, ziemniaki w mundurkach, dolmades (liście winogron faszerowane mięsem, ryżem, cebulą i przyprawami), i... szklaneczka ouzo.

•  Ryby i owoce morza. Większość restauracji ma w menu dania z krewetek czy kalmarów, m.in.: barbouni - smażone lub pieczone drobne rybki (mullus) podawane z kawałkami cytryny i pieczywem; paella a la Kakopetria - mieszanina smażonych owoców morza (kalmary, małże, ośmiorniczki, drobne ryby) polana sosem z warzyw i przypraw; saganaki - marynowane w cytrynowym soku krewetki duszone w sosie z czosnkiem, chilli, bazylią, pomidorami, bazylią i anyżówką ouzo, podawane na gorąco z serem feta; karaoli yahni - ślimaki w sosie pomidorowym; octapodi krasato - ośmiornica w czerwonym winie; marida - specjały ze smażonych młodych rybek.

•  Inne potrawy. Stifado - króliczy gulasz pachnący tymiankiem; kleftiko - jagnięce lub kozie mięso przyprawione ziołami, pieczone przez kilka godzin w glinianym piecu; musaka - zapiekanka z bakłażanów i ziemniaków, przekładana cebulą, pomidorami, doprawiona winem, miętą, bazylią, cynamonem, zalana sosem beszamelowym i posypana tartym serem, są też wersje z mięsem, grzybami lub rybą; souvlaki - wieprzowina z warzywami, podawana z grilla lub jako nadzienie pity, także z ziemniakami, ryżem i białym pieczywem; loukaniko - kiełbaski wieprzowe w naturalnym flaku, mogą być z porem, koprem, cynamonem, a nawet pomarańczą, często suszone lub wędzone; ambelopoulia - gotowane lub marynowane ptaki, bardzo często złapane w wyniku kłusownictwa, są narodowym przysmakiem mieszkańców Cypru od stuleci (wyspa leży na wyjątkowo uczęszczanym szlaku migracji kilkuset gatunków) - ok. 40 euro (nie tylko ze względu na cenę nie dałem się namówić na ambelopoulię).

•  Desery. Paputsosiko - owoce opuncji nasączone syropem z cukru i soku cytrynowego; siko me amigdalo - figi i migdały w syropie z cukru, wanilii, goździków i cynamonu; kidoni - połówki ugotowanych do miękkości owoców pigwy zwyczajnej, pachnące cynamonem, mandarynkami i geranium; karidaki - niedojrzałe orzechy włoskie blanszowane i gotowane w syropie z cukru, kwasku cytrynowego, goździków i kardamonu; karota - młodziutkie marchewki gotowane w cynamonowej zalewie; triandafila - konfitura z płatków różanych

•  Wino. Najsławniejsze commandaria - słodkie, deserowe wino koloru ciemnego bursztynu; najsłabsze i najjaśniejsze ma ok. 14 proc. zawartości alkoholu. Powstaje ze szczepów xynisteri i mavro rosnących głównie na południowych zboczach Troodos. Ryszard Lwie Serce na swoim weselu z Berengarią z Navarry, po skosztowaniu go, swój zachwyt wyraził słowami: „Wino królów, król win”. Nazwy commandaria (określenie dowództwa garnizonów wojskowych) zaczęto używać w okresie panowania Templariuszy i Lusignanów, kolejnych administratorów regionu Pafos i Kyrenia.

Biura turystyczne na Cyprze proponują sześć tras winnych w południowo-zachodniej części wyspy, ze zwiedzaniem muzeów winiarskich, plantacji, tłoczni, farm agroturystycznych - od 80 euro, z noclegiem. Wszędzie jest możliwość degustacji i zakupu wina. Do winnic najbliżej jest z Pafos, Limassol i Nikozji, a z Larnaki, Agia Napy i Protaras dowożą touroperatorzy.