Tomas Venclova, poeta

Serce zostało w... głównie we Włoszech i w Dalmacji, która jest jakby przedłużeniem Włoch

Nie będę mówił o Rzymie, Florencji czy Dubrowniku - miastach, które zna każdy. Oczywiście należy je zobaczyć, ale mnie bardziej ciekawią miejscowości mniejsze i mniej odwiedzane przez turystyczne autobusy czy statki. Ot, choćby Vicenza z renesansowymi budowlami projektu Andrei Palladia (gdzie rano piłem kawę na głównym placu tuż po przylocie z USA i gdzie z ogromną radością uświadomiłem sobie, że znów jestem w Europie!), czy Palestrina z niesamowitymi stopniami starożytnej świątyni Fortuny i słynną mozaiką w Muzeum Archeologicznym przedstawiającą wezbranie Nilu. Albo chorwacki Zadar nad Adriatykiem z najpiękniejszym zachodem słońca, jaki widziałem w życiu. No i czarnogórski Kotor, gdzie ostatnio spędzam letnie miesiące. Nie wymieniam tu Wilna (które w moich oczach przewyższa wszystkie te miejsca) ani Petersburga, bo to moje okolice rodzinne...

Niezapomniany dzień...

Było ich co najmniej kilkanaście, a w dodatku czasami trzeba mówić o dłuższym ciągu niezapomnianych dni. Tak było w Albanii, którą objechaliśmy całą z tamtejszymi przyjaciółmi. W Grecji wspaniały był dzień na wyspie Patmos (przystanek autobusowy przy jaskini św. Jana Ewangelisty nazywa się "Apokalipsis"!) oraz w klasztorach Meteora. W Chorwacji - nad Jeziorami Plitwickimi. Wspomnę także egzotyczne okolice, np. wodospady Iguacu w południowoamerykańskiej dżungli (o kilka nieb lepsze - i większe - od Niagary), safari w Parku Narodowym Krügera w RPA czy Ayers Rock i Olgas - gigantyczne nagie skały o dziwnych kształtach w środku australijskiej pustyni (krajobraz jak z Marsa!).

Najlepsze wakacje spędziłem...

w 1995 r., kiedy kupiliśmy tzw. Eurailpass - niedrogi bilet kolejowy sprzedawany tylko obywatelom amerykańskim, z którym przez miesiąc (a nawet dłużej) można jeździć pierwszą klasą po całej Europie Zachodniej. Zwiedziliśmy wtedy niemal wszystko - od Hiszpanii po północną Finlandię, od norweskich fiordów po greckie półwyspy. I to nie spiesząc się wcale, przebywając po kilka dni w wybranym miejscu.

W Polsce lubię...

oczywiście Kraków, gdzie mam mieszkanie, ale także Sejny. Jest to miasteczko o zacięciu trochę międzynarodowym, bo leży obok Litwy. Dużo tam znaczących dla Litwina zabytków. Jest Dom Litewski i kuchnia litewska, a na ulicy można usłyszeć litewski język. Sejny to w ogóle sympatyczna miejscowość z ciekawym ośrodkiem Pogranicze, gdzie mam serdecznych przyjaciół. W dodatku tuż obok są wspaniałe Wigry - jezioro i klasztor.

Podróżuję z...

żoną Tanią. Lubi podróże tak samo jak ja! Zresztą zaznajomiliśmy się, kiedy pokazywałem jej Wilno (miała wtedy dziewiętnaście lat). Wieczorami przeglądaliśmy albumy poświęcone Wenecji i Florencji, nie mając najmniejszej nadziei, że kiedykolwiek zobaczymy te miasta, i to razem. Mamy wspólne przyzwyczajenia podróżnicze, co bardzo ułatwia wyjazdy. Niestety Tania unika krajów egzotycznych, więc do nich zwykle jadę sam.

Mój ulubiony hotel...

To malutki hotelik w Stambule, którego nazwy niestety nie pamiętam, tuż obok pałacu sułtańskiego, skąd do słynnej świątyni Hagia Sophia (dziś muzeum) mieliśmy dosłownie sto metrów ścieżką pod górę. Rano budziło nas zawodzenie muezina, ale do tego przyzwyczailiśmy się od razu. W hoteliku były kwiaty, skrzypiąca drabina na piętro i druga na taras oraz wiele innych przyjemności. Z dwoma braćmi-właścicielami piliśmy kawę, rozmawiając o miejskich i światowych nowinach.

Inne pamiętne miejsce to Yak Hotel w Lhasie. Chciano mnie zaprowadzić do Holiday Inn, ale udało się trafić do tej tradycyjnej izby tybetańskiej (10 dolarów za dobę). Co prawda trzeba było chrząkać przed wejściem do łazienki, bo mogła tam akurat przebywać jakaś niewiasta, a głównym elementem dekoracyjnym była swastyka, ale - dzięki Bogu - nie hitlerowska, bo "zawinięta" w drugą stronę (uznawana w Tybecie za znak szczęścia). A w ogrodzie można było spotkać bardzo dziwne postacie - hipisów z ciągotkami buddyjskimi i globtroterów.

Niebo w gębie poczułem w...

różnych miejscach. Uwielbiam kuchnię chińską, tajską i wietnamską (ale nie japońską!). Josif Brodski mawiał, że w porównaniu z kuchnią europejską to jakby muzyka dwunastotonowa wobec muzyki tradycyjnej. W Chinach skosztowałem mięsa węża - co prawda po głębszym kieliszku wódki - które okazało się wcale smaczne. Ale jednej potrawy egzotycznej za nic nie chciałem spożyć: było to w buszu australijskim, gdzie podano nam żywą gąsienicę w sosie z żywych, wijących się czerwonych robaczków (ci, którzy jej spróbowali, wyrazili zachwyt).

Naprawdę wspaniała jest kuchnia Gruzji. Najlepszy w moim życiu był szaszłyk z przystawkami we wsi Gurdżaani w regionie Kachetia. Zakrapialiśmy te dania 25-letnim koniakiem i strumieniami białego wina, ale z taką zagrychą czuliśmy się tylko lekko podochoceni...

Na wyprawę zawsze zabieram...

paszport, dziennik, którego kartki wypełniam codziennie, książkę adresową i trochę pieniędzy (nie za dużo, bo wszędzie są bankomaty). Tania zabiera aparat fotograficzny (ja fotografować nie lubię).

Nigdy więcej nie powrócę do...

Indii. Spędziłem w tym kraju trzydzieści pięć dni, widziałem bardzo dużo i oczywiście tego nie żałuję, ale... Mimo iż są tam wspaniałe zabytki, pałace nie z tego świata i mili ludzie, ogólnie bardzo tanio, niestety wszystko jest niewiarygodnie zaśmiecone, króluje kicz i to w najgorszym gatunku, do tego kurz i upał (nawet w lutym-marcu, kiedy tam byłem; wizyty latem są stanowczo odradzane). Wszędzie dużo potwornej biedy, chociaż to się podobno poprawia. A Kalkutę uważam za najokropniejsze miasto na świecie. Absolutnie nie wierzę hinduskim guru i duchowym nauczycielom - najczęściej są to ludzie podejrzanego autoramentu.

Wkrótce będę w drodze...

na Maltę. To jeden z dwóch krajów europejskich, w których dotąd nie byłem (drugi to Cypr; no, nie licząc Kosowa).

Wymarzony cel podróży:

Grenlandia.

Tomas Venclova, litewski poeta, eseista, publicysta, badacz i tłumacz literatury pięknej, laureat m.in. tytułu Człowiek Pogranicza (2001), doktoratów honoris causa UMCS, UJ, UMK. Od 1977 r. przebywa w USA - wykłada literaturę rosyjską, polską i język litewski na Yale University. Nakładem Zeszytów Literackich ukazały się: tom jego wierszy "Rozmowa w zimie", "Niezniszczalny rytm. Eseje o literaturze" (wspólnie z wyd. Pogranicze) oraz osobisty przewodnik "Opisać Wilno". 29 marca o godz. 19 Klub "Goście Gazety" (Warszawa, ul. Czerska 8/10) zaprasza na prezentację najnowszej jego książki "Z dzienników podróży". Venclova prowadzi dziennik od ponad czterdziestu lat - po raz pierwszy jego część ukazuje się po polsku w formie książkowej w wyborze i opracowaniu autora. Spotkanie z nim poprowadzi Adam Michnik