Tarasy powstawały stopniowo od połowy XX wieku, by na początku lat 90. wkroczyć w ostateczną fazę budowy, według projektu i pod kierownictwem, pochodzącego z Iranu, architekta Fariborza Sahby.

Trudno uwierzyć, że koszty tego imponującego przedsięwzięcia, z dobrowolnych składek i darowizn, całkowicie pokryli wierni rozproszeni na całym świecie. To dlatego na uroczystym otwarciu całego kompleksu ówczesny burmistrz Hajfy Amram Micna mówił: "Mamy niewiarygodne szczęście. Niewiele miast otrzymuje taki park za darmo".

Dzisiaj Tarasy rozciągają się na kilometr od podstawy do wierzchołka Góry Karmel, który znajduje się na wysokości 225 m n.p.m. Nad przecinającymi zbocze ulicami powstały dwa mosty, tylko po to, by odwiedzającym to miejsce zapewnić spokojne spacerowanie. Wykonawcy przesunęli również o 1,86 m, znajdującą się u stóp góry, część Alei Ben Guriona, by połączyć ją z początkiem centralnych schodów na Tarasy.

Sercem Ogrodów jest zwieńczone złotą kopułą Mauzoleum Bába. Báb (1819-1850) uznawany jest za pierwszego z dwóch ojców-założycieli religii bahaickiej - najmłodszej monoteistycznej religii świata, która narodziła się w Persji w połowie XIX wieku. Báb został stracony za swe poglądy, a miejsce pochówku, którego doczekał się dopiero ponad pół wieku później, zawdzięcza swemu duchowemu następcy. Bahá'u'lláh (1817-1892), również represjononowany i więziony, znalazł się na wygnaniu w ziemi palestyńskiej. Nakazał sprowadzenie prochów Bába i złożenie ich na Górze Karmel. Sam pochowany jest w pobliskim Akko. Jego mauzoleum pozostaje najważniejszym miejscem kultu bahaitów.

Obecnie religia bahaicka liczy ok. 5 milionów wyznawców. W Izraelu, kraju uwikłanym w konflikty zbrojne, bahaitom - orędownikom pokoju, wolno mieszkać jedynie przez kilka lat. Bahaizm głosi wiarę w jednego Stwórcę, który objawia ludziom swą wolę poprzez posłańców-nauczycieli - Krisznę, Mojżesza, Zaratustrę, Buddę, Chrystusa, Mahometa, Bábę i Bahá'u'lláha. Ten ostatni głosił równość kobiet i mężczyzn, zgodność nauki i religii, sprawiedliwość społeczną, powszechność obowiązkowej edukacji i posługiwanie się uniwersalnym językiem pomocniczym, który ułatwiłby międzynarodowe porozumienie. Tym językiem, jak proponują bahaici, mogłoby być esperanto. Nota bene córka jego twórcy - Ludwika Zamenhofa - Lidia, była wyznawczynią bahaizmu. Bahaici otrzymali zgodę na zlokalizowanie swojego Światowego Centrum w Hajfie, w zamian za obietnicę zrezygnowania z misji na terenie Izraela.

Ogrody Bahá'i w Hajfie przesycone są symboliką. Dziewiętnaście ogrodów reprezentuje Bába i jego pierwszych osiemnastu uczniów. Niezwykle bogaty system oświetlenia, układ roślinności i elementów dekoracyjnych, uniemożliwia wkradanie się do Ogrodów cienia. Ma to rekompensować cierpienia, jakich Báb doświadczył podczas niewoli w Iranie, gdzie odmówiono mu choćby jednej świecy, przy której mógłby studiować pisma nocą. Na dziewiątym tarasie rosną, otoczone kultem, dwa drzewka pomarańczowe, wyhodowane z nasion drzewa rosnącego na dziedzińcu jego rodzinnego domu w Shiráz.

Kamień z Sajur i Jatt, który wykorzystano do budowy Tarasów, ma odzwierciedlać starożytne dziedzictwo Ziemi Świętej. Rozmieszczone w Ogrodach rzeźby nawiązują zarówno do sztuki Wschodu, jak i Zachodu (biblioteka w kształcie greckiej świątyni). Utrzymanie w nieskazitelnym porządku takiego kompleksu wymaga pracy około 70 pracowników oraz 30 wolontariuszy.
Ogrody opisywane są jako kwintesencja symetrii, harmonii i synkretyzmu. Trudno oprzeć się wrażeniu, że ten ostatni, czyli łączenie różnych stylów architektonicznych, ociera się o kicz. Ale ocenę wątpliwej estetyki, miejscami nawet tandety, przysłania zapierający dech w piersiach widok ze wzgórza na Morze Śródziemne i portowy brzeg Hajfy. Natomiast bezinteresowna tytaniczna praca, która z jałowej góry w gorącym klimacie Izraela uczyniła zieloną, szumiącą wodą oazę duchowej kontemplacji, musi budzić niekłamany podziw.

TEKST I ZDJĘCIA: HANNA ZIELIŃSKA

Więcej: