Kotlina Jeleniogórska. Pełna pałaców

Powstał Park Kulturowy Kotliny Jeleniogórskiej. Czy jego zabytki trafią na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO?
Park to 3 tys. ha w okolicach Jeleniej Góry. W jego granicach znajdują się m.in. domy tyrolskie w Mysłakowicach, obwiedzione drewnianymi galeriami wycinanymi w serca i tulipany (pozostały po protestanckich Tyrolczykach, którzy osiedli tu w 1837 r., uciekając przed prześladowaniami religijnymi) i sanatorium przeciwgruźlicze w Kowarach, zbudowane w XIX w. na wzór podobnego obiektu w alpejskim Davos (tego, w którym Tomasz Mann umieścił akcję "Czarodziejskiej góry").

Największą część parku zajmuje Dolina Pałaców i Ogrodów u podnóża Karkonoszy (pisaliśmy o niej w "Turystyce" z 30 kwietnia 2005 r.). Na 100 km kw. mamy tu 29 cennych obiektów: od średniowiecznych ruin w Bolczowie i Chojniku, przez renesansowy dwór w Czarnem, po barokowe i XIX-wieczne pałace, z których kilka starannie odrestaurowano w ostatnich latach. W tym roku połączono je w nowy szlak turystyczny: brązowe tablice z napisem "Dolina Pałaców i Ogrodów" wiodą m.in. do Łomnicy, Staniszowa, Wojanowa, Karpnik i pałacu Paulinum w Jeleniej Górze.

Malownicze okolice Karkonoszy i Rudaw Janowickich doskonale nadawały się do zakładania rezydencji europejskiej arystokracji. W połowie XIX w. Dolina stała się modna wśród Hohenzollernów - pruska rodzina królewska zaczęła spędzać lato w obiektach, które przebudował znakomity architekt Karl Schinkel. Pałac w Mysłakowicach przeznaczono dla króla Fryderyka Wilhelma III, w Karpnikach - dla jego brata księcia Wilhelma Pruskiego, a w Wojanowie - dla królewskiej córki Luizy, księżnej niderlandzkiej. W ślad za koronowanymi głowami przyjeżdżali tu arystokraci i zamożni mieszczanie. Oni również szukali dworów i zamków na letnie rezydencje i reprezentacyjne siedziby. W Kotlinie wypadało bywać. To wówczas powstały tu imponujące parki krajobrazowe, które komponowali najlepsi architekci krajobrazu - Peter Joseph Lenne i Edward Petzold.

Park Kulturowy powołał Związek Gmin Karkonoskich, do którego należy większość gmin powiatu jeleniogórskiego (prace trwały kilka lat). To jedna z form ochrony zabytków. - Wreszcie mamy formalne podstawy by ubiegać się o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO - mówi Krzysztof Korzeń, dyrektor Fundacji Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej. - Będzie nam też łatwiej starać się o fundusze na promocję i rewitalizację tych miejsc. Takie "zagęszczenie" wielkich założeń pałacowo-parkowych jest niespotykane na skalę europejską.

PS Dolina Pałaców i Ogrodów zwyciężyła w ostatniej edycji nagrody Style Awards Elle 2008 - czytelnicy "Elle" uznali ją za najbardziej niezwykłe miejsce w Polsce