Finlandia Helsinki. Kaivopuisto - dzielnica willi i parków

Czar dawnego letniska, spacer nadmorską promenadą, elegancka architektura i spotkanie ze sztuką Finlandii - Kaivopuisto odsłania inne oblicze Helsinek.
Południowo-wschodnią część półwyspu Vironniemi, zwaną Kaivopuisto, zajmuje elegancka dzielnica willowa, zbudowana nad otwartym morzem, na wysokich granitowych wzgórzach. Od zachodu przylegają do niej dwa kwartały kamienic - Ullanlinna i Eira, pomimo bliskości urządzeń portowych także pełne efektownych budowli, zwłaszcza kamienic z początku wieku, w malowniczym stylu art déco.

Finlandia Helsinki. Kaivopuisto

Po drugiej stronie ruchliwej Puistokatu zaczynają się tereny popularnego wśród przedrewolucyjnych rosyjskich elit uzdrowiska Kaivopuisto. Pomysłodawca tego powstałego w latach 30. XIX w. "spa", inwestor budowlany, Henrik Berg-ström, zdołał zainteresować swymi planami samego cara, który kupił 30 akcji, płacąc (z prywatnej szkatuły) sto rubli za każdą. Przekształceniem tej niezamieszkanej okolicy Helsinek w kompleks parkowo-rekreacujny zajął się niemiecki ogrodnik Holm, opierając sie w pewnej mierze na wcześniej sformułowanych koncepcjach Carla Ludwiga Engela. Zbudowano m.in. system podgrzewania wód mineralnych oraz drewniane pomieszczenia mieszkalne - w tym trzy szczególnie obszerne, przeznaczone dla carowej i jej dwórek. W niepodległej Finlandii dawny kurort zmienił się w dzielnice rządową i dyplomatyczną. Mieszczą sie tu m.in. ambasady Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji i Rosji - niemal wszystkie w empirowych willach z połowy XIX w.

Finlandia Helsinki. Kręte, wcinające się w granitowe zbocza nadmorskiego wzgórza uliczki oraz stojące przy nich rezydencje pamiętają jeszcze wizyty w Helsinkach petersburskiej socjety. O czasach, kiedy arystokraci, nie mogąc się wygrzewać na plażach Nicei i trwonić fortun w kasynach Monte Carlo, zjeżdżali tłumnie do fińskiego kurortu, pozostał stojący w głębi parku (po drugiej stronie ulicy Iso Pustotie) dom zdrojowy Kaivohuone z 1838 r., obecnie restauracja. Inne obiekty, w tym zaprojektowana przez Engela pompownie zburzyły w 1944 r. radzieckie bombowce.

Uliczką łączącą Iso Pustotie i Itäinen Pustotie dociera się do najciekawszej w całym Kaivopuisto ulicy Kalliolinnantie. Pod nr. 8, w uroczej drewnianej willi wzniesionej na początku lat 80. XIX w. przez niemieckiego architekta Frithiofa Mieritza, działa od 1882 r. Cygnaeuksen galleria (Galeria Cygnaeusa; śr. 11.00-19.00, czw.-nd. 11.00-16.00), jedno z najstarszych muzeów w kraju. Obszerna kolekcja bazuje na zbiorach krytyka i poety Fredrika Cygnaeusa (1807-1881), wykładowcy estetyki i literatury na Uniwersytecie Helsińskim, w latach 1863-1878 prezydenta Finskiego Towarzystwa Sztuki. Gromadzeniem dorobku fińskich artystów zainteresował się pod koniec życia, a imponującą kolekcje zapoczątkował obraz Spalona wieś podarowany mu w 1879 r. przez autora, Alberta Edelfelta. Malarstwo reprezentują także dzieła Wilhelma i Ferdinanda von Wrightów, Wernera Holmberga, Hjalmara Munsterhjelma, Alberta Edelfelta, Helene Schjerfbeck. Ponadto można tu podziwiać prace wybitnych rzeźbiarzy: C. E. Sjöstranda, Waltera Runeberga, Johannesa Takanena i Eveliina Särkelä i innych.

Finlandia Helsinki - widok na wyspy

Kaivopuisto urzeka malowniczym położeniem. Z wód Zatoki Fińskiej wyłania się mnóstwo wysepek, pomiędzy którymi przeciskają się statki i ogromne promy. Dwie najbliższe wyspy sa zarazem największe w okolicy i jako jedyne zabudowane. Pośrodku wyjścia z Przystani Południowej lezy Valkosaari, obok której przebiega zarówno główny szlak wyjściowy z portu helsińskiego, jak i biegnąca w poprzek zatoki lokalna pasażerska linia promowa pomiędzy Olimpia Terminaali (na początku ulicy Ehrenströmrantie) i Katajonokan Terminaali (na południowym krańcu wyspy Katajanokka, opisanej w poprzednim rozdziale). Blizsza Kaivopuisto, a zarazem nieco bardziej odległa od szlaków żeglugowych Luoto (przyciąga uwagę wielka drewniana budowla XIX-wiecznej restauracji.

Finlandia Helsinki. Obie wyspy można podziwiać z którejś z ławeczek na nadmorskiej promenadzie Ehrenströmrantie. Podążając nią, dociera się do pomnika Armida Mörne (1876-1946), upamiętniającego fińsko-szwedzkiego poetę, a następnie do popularnej nadmorskiej kawiarenki Ursula, gdzie poza kawa warto się skusić na kanapki z krewetkami. Sa wyśmienite (jeszcze lepsze serwują w restauracji Dworca Głównego!), ale wizyta w kawiarni będzie nieważna, jeśli nie spróbuje się fantastycznych ciast z owocami - smakowitych, lekkich i niezawierających zbyt wiele cukru.

Kontynuując spacer nadmorskim bulwarem, warto rzucić okiem na rzadko juz używane, ale wciąż sprawne, drewniane urządzenia do prania i suszenia dywanów. Otwarte morze ogranicza archipelag, tworzący wewnętrzną zatokę Merisatama. Niemal wszystkie widoczne wysepki sa zamieszkane; patrząc od lewej sa to kolejno: Harakka, Pohjoinen Uunisari (za nią słabo widoczna z brzegu Eteläinen Uunisari), Liuskasaari i Sirpalesaari.

Więcej na ten temat przeczytasz w przewodniku Miasta Marzeń Helsinki. Do kupienia w Kulturalnym Sklepie .