Hiszpania miasta - zwiedzamy Toledo

Mówi się, że jeśli turysta może spędzić w Hiszpanii tylko jeden dzień, powinien udać się do Toledo. W wąskich uliczkach położonego w zakolu Tagu starego miasta łatwo można się zgubić, co nie powinno nikogo zrażać, bowiem błądzenie po Toledo to sama przyjemność.
Liczne zabytki dają świadectwo wspaniałej przeszłości Toledo i Hiszpanii, kościoły, meczety i synagogi przypominają o złożonej historii półwyspu. Utrata znaczenia w XVI w. wyszła miastu na dobre - Toledo do dziś zachowało średniowieczny układ ulic i niepowtarzalny charakter, który zachwycił słynnego El Greca. Obecnie do stolicy regionu przybywają tłumy turystów, szczególnie w okresie Bożego Ciała, gdy odświętnie przybrane ulice przemierza tradycyjna procesja skupiona wokół gotyckiej monstrancji, odbywająca się nieprzerwanie od 1595 r. Jednodniowy pobyt w Toledo warto przedłużyć o nocleg, nawet bez zakwaterowania, by nasycić oczy urokiem podświetlonego nocą miasta i spokojem, którego nie uświadczy się za dnia.

Hiszpania miasta - Toledo: Dworzec kolejowy

Po przyjechaniu do Toledo pociągiem warto chwilę zatrzymać się na dworcu - wzniesiony w 1919 r. piękny budynek utrzymany jest w stylu neomudejarowym. Po wyjściu z dworca kolejowego należy pójść w prawo, trzymając się lewej strony szerokiej ulicy. Po ok. 20-minutowym spacerze dochodzi się do starego miasta od strony Puente de Alcántara. Idąc z dworca autobusowego, w ok. 10 minut dociera się do Puerta Nueva de Bisagra.

Hiszpania miasta - Toledo: Katedra

Centralnym punktem Toledo jest katedra. Jej ponad 100-metrową wieżę dobrze widać niemal z każdego punktu w mieście. Budowę katedry, rozpoczętą w 1226 r. z inicjatywy króla Ferdynanda III Świętego, ukończono po ponad 250 latach (w 1498 r.) dzięki staraniom kardynała Gonzala Jiméneza de Cisneros. Świątynię wzniesiono na miejscu głównego meczetu miasta, który wcześniej zastąpił starą katedrę. Potężna budowla miała symbolizować chwałę chrześcijaństwa. Niestety, jej imponującą bryłę trudno ogarnąć, ponieważ brakuje przestrzeni dającej odpowiednią perspektywę.

Choć turyści wchodzą do środka przez skromną południową Puerta Llana (od c/Cardenal Cisneros), zwiedzanie warto poprzedzić obejrzeniem katedry od strony Plaza del Ayuntamiento. W bogato zdobionej fasadzie z początków XV w. są trzy bramy, z założenia główne wejście do świątyni.

Mrok świątyni rozjaśnia światło wpadające przez liczne witraże. Efektowny chór kapłański (coro) w centralnym punkcie to wspaniały przykład kunsztu rzeźbiarskiego.

Naprzeciw, w głównej kaplicy, zwraca uwagę wysoki ołtarz (w stylu gotyku płomienistego), zdobiony płaskorzeźbami przedstawiającymi sceny z Nowego Testamentu.

Warto zwrócić uwagę na grobowce w Capilla San Ildefonso (za ołtarzem) i zajść do wyjątkowej Capilla Mozárabe (w południowo-zachodnim rogu), gdzie do dziś odprawiane są msze w obrządku wizygockim, w języku Mozarabów (pod warunkiem, że są chętni, msza odbywa się w niedziele o 9.45). W Capilla de San Juan (w północno-zachodnim rogu) mieści się skarbiec, w którym można podziwiać niesamowitą XVI-wieczną monstrancję ze złota. 3-metrowe arcydzieło o wadze ponad 200 kg opuszcza skarbiec podczas procesji w święto Bożego Ciała. Inną atrakcją jest XIII-wieczna Biblia.

Hiszpania miasta - Toledo: Kościół Santo Tomé

Kościół Santo Tomé kryje jedno z najbardziej znanych dzieł El Greca - Pogrzeb hrabiego Orgaz. XII-wieczna świątynia została w XIV w. przebudowana z inicjatywy bohatera malowidła, pobożnego toledańskiego rycerza, którego mało kto pamięta dziś z prawdziwego imienia (Don Gonzalo Ruiz de Toledo), za to wszyscy świetnie znają z przełomowej sceny uwiecznionej przez El Greca w 1588 r. Zgodnie z legendą, w złożeniu do grobu ciała hrabiego pomagali dwaj święci - Stefan i Augustyn. Obraz dzieli się na dwie części: "ziemską", czyli scenę pogrzebu, oraz "niebiańską", w której dusza hrabiego dostaje się do nieba. Zachwyca kunsztowna kompozycja, zdolność portretowania, kolorystyka. Do dziś trwają spory co do tożsamości uczestników pogrzebu, wątpliwości nie budzą dwie osoby - jedyne, które spoglądają na widza. Chłopiec w pierwszym rzędzie po lewej to syn El Greca, a siódma postać od lewej (widać jedynie głowę) to sam malarz. Grobu hrabiego szukano do początków XXI w., kiedy niespodziewanie odnaleziono go... tuż pod obrazem. Na miejsce spoczynku wskazuje dłoń widoczna nad sercem szlachcica.

Hiszpania miasta - Toledo: Dzielnica żydowska

W dzielnicy żydowskiej warto zwiedzić dwie synagogi - z licznych bożnic zachowały się tylko te dwie, a i one po wygnaniu żydów zostały zamienione w kościoły. Sinagoga del Tránsito została wzniesiona w 1356 r. przez Samuela Ha Leviego, dyplomatę i skarbnika Piotra I Okrutnego (król nie bez powodu miał taki przydomek: w 1361 r. kazał zabić swego sługę, o którym do dziś przypomina synagoga). Szczególne wrażenie robi mistrzowsko wykonany drewniany sufit. Obecnie we wnętrzu działa Muzeum Sefardyjskie, dokumentujące losy i kulturę iberyjskiej społeczności żydowskiej od przybycia aż do wygnania. XIII-wieczna synagoga Santa Maria la Blanca służyła żydom aż do wygnania. Mimo przemianowania jej na kościół w połowie XVI w., nie została przebudowana, dzięki czemu można podziwiać ciekawe wnętrze w stylu mudéjar.

Hiszpania miasta - Toledo: Alkazar i Zocodover

Górujący nad Toledo alkazar służył za twierdzę Rzymianom, Wizygotom, Maurom i Hiszpanom. Obecną formę nadał mu Karol V. W czasie wojny domowej siły wierne Franco, dowodzone przez płk. José Moscardo, schroniły się w twierdzy przed republikańskimi wojskami. Mimo że republikanie grozili zgładzeniem syna Moscardo, oblegani frankiści nie poddawali się. W końcu na odsiecz przybył sam Franco. Po wojnie domowej zniszczony częściowo alkazar odbudowano, a później urządzono w nim Muzeum Wojska.

Nieopodal twierdzy jest plac Zocodover, jedno z najważniejszych miejsc w Toledo. Jego nazwa wywodzi się od arabskiego słowa "suk", oznaczającego targ, rynek. Z placu odjeżdżają autobusy miejskie, w pobliżu jest punkt informacji turystycznej, a wokół stoją ciekawe kamienice. Idąc na wschód przez Puerta Árabe, po minięciu pomnika Cervantesa, dojdzie się wkrótce do Museo de Santa Cruz. W ufundowanym przez kardynała Mendozę renesansowym budynku, który ongiś służył za sierociniec, zgromadzono zabytkowe rzeźby, dywany, ceramikę, eksponaty sakralne i archeologiczne oraz cenne malowidła, w tym płótna El Greca (m.in powstałe na rok przed śmiercią malarza Zwiastowanie), J. Ribery czy F. Goi. Muzeum warto odwiedzić choćby dla samych wnętrz, wspaniałego dziedzińca oraz kolekcji ozdobnych kafelków.