Słowacja. Bańska Szczawnica atrakcje

28.06.2012 12:15
Słowacja. Bańska Szczawnica

Słowacja. Bańska Szczawnica (Słowacja. Bańska Szczawnica/fot. Shutterstock)

Bańska Szczawnica położona malowniczo na kilku wzgórzach, to miasteczko, które należy do największych atrakcji Słowacji. Bańska Szczawnica jest jednym z najbogatszych w zabytki miast słowackich.
Miasteczko Bańska Szczawnica (Banská Štiavnica), ok. 25 km na południowy zachód od Zwolenia, w dolinie, do której stromo opadają Štiavnické vrchy (Góry Szczawnickie) i na ich zboczach, wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Powód tego wyróżnienia przestaje być tajemnicą z chwilą, gdy tylko spojrzy się na zabytkowe śródmieście, w którym czas zatrzymał się przed paroma wiekami. Zamek, okazałe kościoły, średniowieczne kamienice i brukowane zaułki przypominają czasy, gdy miasto było jednym z najznamienitszych europejskich ośrodków wydobycia szlachetnych kruszców.

Po wyczerpaniu złóż Bańska Szczawnica spadła do roli prowincjonalnej, cichej, choć urokliwej mieściny, jaką jest dzisiaj (wystarczy dodać, że liczba mieszkańców w ciągu ostatnich stu lat zmniejszyła się o połowę).

Bańska Szczawnica - Nám. sv. Trojice i okolica

Centralny punkt starówki to podłużny plac otoczony przez bogate gotyckie i renesansowe pałace przedsiębiorców kopalnianych oraz domy mieszczańskie. W niektórych mieszczą się ciekawe ekspozycje, m.in. Muzeum Mineralogiczne, sztolnia Glanzenberg i Galeria

im. Jozefa Kollára.

Ekspozycja Mineralogiczna, imponujące zbiory minerałów z całego świata mieści się w reprezentacyjnym budynku dawnego sądu górniczego (a póYniej siedziby Akademii Górniczej). W 1751 r. w budynku mieszkał, podczas swojej podróży po miastach górniczych w regionie, Franciszek Lotaryński, małżonek Marii Teresy. Władca zszedł do sztolni Glanzenberg, mającej ujście tuż przy tzw. Cesarskich Schodach wewnątrz budowli.

Po nim do podziemnego korytarza dawnej kopalni, biegnącego pod samym centrum miasta, schodziło kilka innych osobistości, nie tylko Habsburgowie, ale i były prezydent Słowacji R. Schuster i Albert, książę Monako. Sama ekspozycja obejmuje ok. 400 rodzajów minerałów

ze wszystkich kontynentów a także możliwość zejścia do niedużej sztolni Michał (150 m) na tyłach budynku.

Od niedawna udostępniona jest także druga sztolnia, XIV-wieczna Glanzenberg łącząca niegdyś złoto-srebrną żyłę pod szczytem Glanzenberg z głównym rynkiem. Sztolnia biegnie 32 m pod powierzchnią; zrekonstruowany odcinek długości 450 m kończy się przy dawnym szybie Kaufhaus.

W trzech zabytkowych budynkach "za plecami" pomnika Trójcy Świętej mieści się Galeria im. J. Kollára. Niezwykle interesujące zbiory obejmują dzieła sztuki powstałe w Bańskiej Szczawnicy oraz w innych średniowiecznych miastach górniczych na terenie Słowacji. W ramach wystaw prezentowane są m.in. gotyckie posągi, portrety wybitnych (lub tylko bogatych i wpływowych) postaci związanych z górnictwem rud, unikatowa kolekcja sztuki wotywnej przedstawiającej patronów górnictwa. Galeria nosi imię Jozefa Kollára, wybitnego malarza XX-wiecznego, który przez całe życie pozostał wiernym portrecistą Bańskiej Szczawnicy i okolic.

Nad placem góruje monumentalny barokowy pomnik Trójcy Świętej (1767 r.). wyciosany z czerwonego piaskowca przez K. Hobznechta, jednego z najlepszych kamieniarzy w Europie Środkowej. W dolnej części postumentu widnieją posągi sześciu świętych patronów górników oraz obrońców przed zarazą, w połowie wysokości kolumn postać Madonny

na obłoku, a na szczycie, na szerokim gzymsie, stoją postaci Ojca, Syna i Ducha Świętego w złotych promieniach.

Południową pierzeję zamyka gotycki kostol sv. Katar~ny (kościół św. Katarzyny) z XV w. zwany "słowackim" od czasu, gdy w 1658 r. zaczęto głosić tu kazania po słowacku. Najcenniejszymi zabytkami są: późnogotycka kamienna chrzcielnica, gotycka rzeYba Madonny i krucyfiks z XV stulecia. Pod świątynią znajduje się krypta, w której chowano znamienitych obywateli.

Bańska Szczawnica - Radniené námestie

Do Nám. Sv Trojice przylega od południa Radniene nám., przy którym stoi okazały ratusz z filigranową wieżyczką z zegarem. Dzisiejszy wygląd budynek zawdzięcza XVIII-wiecznej przebudowie wcześniejszych i znacznie mniejszych obiektów. We wnętrzach zachowały się renesansowe sklepienia i barokowe freski. Przed zachodnią elewacją ratusza jest barokowy kolumna maryjna z 1747 r. - pomnik NMP na obłoku z tłumem ludzi i aniołów u stóp.

Bańska Szczawnica - Stary zamek

Nad Radnienym nám. i całą starówką górują zabudowania tzw. starego zamku zbudowanego na szerokim tarasie na zboczu góry Paradajz. Na zespół budynków, który powstał przez stopniowe wznoszenie murów obronnych i baszt wokół katedry, składa się dawny kościół farny NMP, zbudowany w XIII w. jako romańska bazylika, a następnie przebudowany w stylu gotyckim, dawna kaplica św. Michała i gotycka baszta Himmelreich. W zabudowaniach zamku mieści się ciekawa ekspozycja - oddziału Słowackiego Muzeum Górnictwa, z interesującymi ekspozycjami rzeźby barokowej, fajczarstwa, kowalstwa artystycznego i dawnej broni. Niedawno utworzono nową ekspozycję pod nazwą Górnicy przybywają (Ban~ci prichádzaj ) ukazującą najstarsze znaleziska archeologiczne dotyczące zasiedlania regionu, wydobyte w okolicach Sitna i Glanzenbergu.

Bańska Szczawnica - Nowy zamek

Stroma, otoczona zabytkowymi domami uliczka Novozámocká wychodząca z Radnienego nám. prowadzi na pobliskie wzgórze Frauenberg, zwieńczone uroczą renesansową budowlą tzw. nowego zamku. Wzniesiony w 1571 r. w kształcie masywnej czworokątnej sześciokondygnacyjnej wieży z gontową wieżyczką na dachu i okrągłymi basztami w narożach, miał chronić cenne złoża przed Turkami. W odrestaurowanej budowli utworzono muzeum, filię Słowackiego Muzeum Górnictwa z wystawą historyczną Walki z Turkami na terenie Słowacji. Dodatkową atrakcją jest rozciągający się z okien widok na miasto i okolicę.

U stóp nowego zamku stoi gotycki bezwieżowy kościół Panny Marii Śnieżnej z 1512 r. Kilka kroków ponad kościołem, przy ul. J. Hella wznosi się Piargská brána, jedyna ocalała spośród sześciu bram miejskich. Renesansowa czworokątna budowla z przyległą basztą została w dobie baroku ozdobiona fantazyjnym szczytem z lukarną.

Przy głównej szosie ponad miasteczkiem, około 2 km od centrum, można zwiedzić skansen górniczy, w którym eksponowane są zabytkowe zabudowania kopalniane, urządzenia górnicze i kolejki podziemne. Przewodnik prowadzi do podziemnej sztolni dawnej kopalni srebra i złota. Zwiedzający zaopatrzeni są w specjalne stroje i kaski z lampami.

Nazwa głównej osi starówki - ulicy Kammerhofskiej, biegnącej od Radnienego námestie w dół - pochodzi od największej budowli XVI-wiecznego miasta, Kammerhofu. Trzykondygnacyjny budynek z trzema dziedzińcami wewnętrznymi powstał z połączenia kilku gotyckich kamienic i służył urzędnikom Królewskiej Komory, zarządzającej okolicznymi kopalniami kruszców. Później działała tu sławna akademia górnicza. Dziś w budynku mieści się główny oddział Słowackiego Muzeum Górniczego z ekspozycją na temat dziejów górnictwa i technologii górniczych. Część wystawy poświęcono sztuce, historii i drukarstwu.

Naprzeciw Kammerhofu stoi elegancki klasycystyczny kostol Nanebovzatia Panny Márie (kościół Wniebowzięcia NMP). XIII-wieczna, pierwotnie romańska świątynia, której fasadę wieńczy czworokątna wieża i dwie wieżyczki, swój wygląd zawdzięcza przebudowie z 1806 r. W swej długiej historii kościół był farą, należał do dominikanów, ewangelików, jezuitów. Niegdyś obok stały zabudowania klasztorne.

Bańska Szczawnica - Akademia Górniczo-Leśna

Na tyłach kościoła biegnie ulica Akademická, otoczona monumentalnymi budowlami, w większości należącymi niegdyś do słynnej Akademii Górniczo-Leśnej. Strome schody od ul. Akademickiej prowadzą w kierunku trzech neorenesansowych gmachów wzniesionych dla potrzeb uczelni w przeciągu XIX w. Gmach pod nr. 16, sąsiadujący z ogrodem botanicznym, służył katedrze leśnictwa, w pobliskim budynku pod nr. 13 mieściły się wydziały górnicze i hutnicze, a w trzecim budynku - laboratoria. Dziś w gmachach dawnej akademii mają siedziby technika leśne i chemiczne. Botanická záhrada (ogród botaniczny), założony w latach 1836-1861 na powierzchni 3,5 ha, zasługuje na krótki spacer. Znawcy roślin rozpoznają w nim m.in. sekwoję mamucią, cedry libańskie i atlantyckie oraz wiele innych cennych gatunków drzew.

Bańska Szczawnica - Kalwaria

Na północno-wschodnim krańcu miasta, na szczycie stromego wzgórza Scharfenberg stoi barokowa kalwaria. Cebulaste czerwone hełmy jej wież dominują nad okolicą. Zespół owych budowli sakralnych wzniesiono w połowie XVIII w. Tworzą

go dwa kościoły, kamienna Golgota przy dolnym kościele, święte schody z kaplicą Ecce homo, kręte ścieżki kalwaryjskie ze stacjami drogi krzyżowej oraz Boży Grób

za górnym kościołem. Barokowe wnętrza obu świątyń pokrywają takież bogate malowidła.

Nie trzeba dodawać,

że z sanktuarium rozciąga

się olśniewająca panorama miasta i okolic. Niestety, obecnie kalwaria jest mocno zaniedbana

i wymaga gruntownej renowacji.

Zobacz także
Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

  • Hotele
  • Hotele Zurych
  • Hotele Bazylea
  • Szukaj hotelu

  • Szukaj hotelu w Zurychu

  • Szukaj hotelu w Bazylei