Słowacja. Bratysława - ciekawe ulice, place, zakątki

Najwięcej zabytków Bratysławy skupia się w śródmieściu, jednak niektóre podmiejskie dzielnice również warto odwiedzić. Oto ważne ulice, place, zakątki Bratysławy.
Bratysława. Ulica Kapitulská

Na północ od katedry ciągną się dawne mury obronne zrekonstruowane na ruinach XIV-wiecznych fortyfikacji. Otaczały miasto do XVIII w., kiedy rozebrano je z polecenia Marii Teresy. W cieniu murów biegnie brukowana, otoczona starymi budynkami uliczka Kapitulská - oś dawnej dzielnicy kościelnej. Poprzez ul. Farską łączy się z ul. Klariską, przy której wznosi się XIV-wieczny gotycki kościół Klarysek. Ascetyczna reguła zakonu zabraniała stawiania świątyń z wieżami, więc kościelną wieżę wbudowano w mur. To jedna z trzech gotyckich wież w Europie wzniesionych na planie pięciokąta.

Bratysława. Ulica Michalská

Ulica biegnąca od bramy na południe była w średniowieczu częścią ruchliwego szlaku handlowego łączącego Bałtyk z Dunajem. W dobie baroku stała się reprezentacyjnym traktem, przy którym węgierscy magnaci stawiali miejskie rezydencje. Dziś zamieniona w deptak, otoczona sklepikami i knajpkami, rozbrzmiewa różnojęzycznym gwarem. Nieco niżej, tam gdzie ul. Michalská zmienia nazwę na Vent rską, stoi okazały pałac z portalem podtrzymywanym przez kamiennych olbrzymów - niegdysiejsza Komora Królewska, obecnie biblioteka (Univerzitná knižnica). Tablica na fasadzie informuje, że w I połowie XIX w. odbywały się tu sesje parlamentu węgierskiego. Nieco niżej są magnackie rezydencje Zichych (klasycystyczny pałac pod nr. 9) i Pálffych, jedna z trzech w mieście należących do tej rodziny (barokowa pod nr. 10 jest obecnie siedzibą ambasady Austrii). W znacznie skromniejszym dwupiętrowym budynku z głębokim kamiennym portalem i oknami w wykuszach (nr 3) w 1465 r. król Maciej Korwin założył Academię Istropolitanę - pierwszy uniwersytet na obszarze dzisiejszej Słowacji, który przetrwał do śmierci króla w 1490 r. Obecnie mieści się tu Wyższa Szkoła Muzyczna.

Bratysława. Ulica Panská

Vent rska łączy się z drugą główną ulicą starówki - Panską. Przy jej zachodnim krańcu stoi pałac Csákych (nr 33). Kolorowe koty, namalowane z wielką fantazją na ślepych oknach kamienic, stały się nieoczekiwanie atrakcją turystyczną, chętnie fotografowaną przez cudzoziemców. Dalszego ciągu malowanych światów trzeba szukać nieco dalej, w sąsiedztwie katedry. Tam też, na placyku przy estakadzie widać przejmujący pomnik Ofiar Holokaustu.

We wschodnim kierunku Panská mija pałace o pastelowych fasadach i wiedzie ku sercu starówki. Pod nr 19-21 stoi okazały XIX-wieczny pałac Jana Pálffyego, wzniesiony na ruinach trzech średniowiecznych kamienic. W jego wnętrzach mieści się oddział Galerii Bratysławy z ekspozycją malarstwa i rzeźby z różnych epok, m.in. gotyckiego malarstwa tablicowego i rzeźby oraz XIX-wiecznej sztuki środkowoeuropejskiej. Ciekawostką pałacu jest szyb z czasów celtyckich - šachtovitá jama - odkryty w czasie prac rekonstrukcyjnych w suterenie budynku.

Na rogu ulicy Panskiej i Rybárskiej brány wyłania się z kanału brązowa postać w czapce - Eumil, dobrotliwy duch Bratysławy, jedna z zaskakujących postaci, jakich wiele na uliczkach i placach starówki. W tym miejscu można skręcić w wypełnioną szczelnie knajpkami uliczkę o nazwie Rybárska brána (od bramy prowadzącej niegdyś na targ rybny), by znaleźć się w najbardziej uroczym miejscu Bratysławy, czyli na Rynku Głównym.

Bratysława. Františkánske námestie

Od północy do Hlavnego námestie przylega mniejsze Františkánskie námestie (przechodzi w uliczkę o tej samej nazwie). Przy placu stoi fontanna z XIX-wiecznym posążkiem strażaka. Kostol jezuitský. Pierwszą budowlą przyciągającą uwagę na Františkánskim nám. jest surowa bryła kościoła Jezuitów Najświętszego Zbawiciela, sąsiadująca z ratuszową wieżą przez wąziutką uliczkę Kostolną. Bezwieżowa późnorenesansowa świątynia powstała w latach 1636- 1638 jako zbór protestancki. Pół wieku później przejęli ją jezuici. Ascetyczne protestanckie wnętrze wypełnili późnobarokowym wyposażeniem (m.in. dekoracja rzeźbiarska nad głównym portalem). Wśród bogatych sprzętów zwraca uwagę rokokowa kazalnica, dzieło L. Godego, ucznia Donnera. Kostol františkánsky W północnej części placu stoi dość niepozorny kościół Franciszkanów. Za pospolitą barokową fasadą skrywa najstarszą świątynię w mieście, wraz z przylegającym klasztorem konsekrowaną w 1297 r. w obecności węgierskiego króla Andrzeja III, który sześć lat wcześniej nadał osadzie prawa miejskie.

Z wczesnogotyckiego kościoła pozostało do dzisiaj niewiele poza zwieńczonym żebrowym sklepieniem prezbiterium. Po kilku przebudowach, w tym radykalnej w XVIII w., świątynia zyskała barokowy wygląd. Najcenniejszą częścią kościoła jest przylegająca do północnej ściany kaplica św. Jana Ewangelisty z II połowy XIV w., zbudowana na wzór Sainte Chapelle w Paryżu. Dwupoziomowa kaplica w dolnej części pełniła funkcję krypty rodzinnej burmistrza Jakuba, tego samego, który zbudował pierwszy ratusz. Do dziś pozostaje ona najcenniejszą perełką gotyku w Bratysławie.

Bratysława. Mirbachov palác

Naprzeciw kościoła Franciszkanów wznosi się rokokowy pałac Mirbacha, zdaniem znawców najpiękniejsza rokokowa budowla Bratysławy. Finezyjną, zdobną misternie kutymi kratami i stiukami fasadę wieńczy trójkątny tympanon, na którym widnieje rodowy herb z okazałą koroną. Od wybudowania w 1770 r. pałac często zmieniał właścicieli. Zgodnie z wolą ostatniego, hrabiego Mirbacha, założono tu galerię sztuki. Dziś w odnowionych wnętrzach, wyłożonych artystycznymi parkietami i zabytkową boazerią umieszczono główne zbiory Galerii Miejskiej, obejmujące malarstwo XVII i XVIII w.

Bratysława. Primaciálny palác

Nad niewielkim, wyłożonym gładkimi kamiennymi płytami placem dominuje różowa klasycystyczna sylweta Pałacu Prymasowskiego wzniesionego w latach 1777-1781 według projektu Melchiora Hefelego. Zleceniodawcą był prymas Węgier i arcybiskup Esztergomu Josef Batthyány, który uznał, że dawna rezydencja biskupia, przebudowana gruntownie pół wieku wcześniej, nie odpowiada jego potrzebom. Fasadę potężnej czteroskrzydłowej i trójkondygnacyjnej budowli wieńczy trójkątny tympanon z okazałym złoconym herbem arcybiskupa na szczycie, przykrytym kapeluszem kardynalskim monstrualnych rozmiarów. Pałac słynie z pełnych przepychu wnętrz: klatki schodowej oraz udostępnionych do zwiedzania reprezentacyjnych sal na pierwszej kondygnacji.

W 1903 r. pałac przeszedł na własność miasta. Wkrótce, w czasie prac renowacyjnych, natrafiono na skrytkę w ścianie, która zawierała wielki skarb: kompletny cykl bezcennych gobelinów utkanych w angielskiej manufakturze Mortlake w 1632 r. - unikat na skalę światową. Dziś arrasy stanowią trzon ekspozycji galerii miejskiej, w skład której wchodzi także kilka innych dzieł sztuki, mebli i przedmiotów z XVIII i XIX w. Obok gobelinów największą atrakcją pałacu jest Sala Lustrzana - tworzy ją amfilada złoconych, tapetowanych adamaszkiem pomieszczeń.

Bratysława. Hviezdoslavovo námestie i okolice

Z Primaciálnego námestie uliczka Uršul~nska prowadzi na południe, ku reprezentacyjnej, pełnej sklepów i kawiarenek ul. Laurinskiej. Rybárska brána za plecami wychodzącego z kanału Eumila biegnie na południe do ocienionego drzewami Hviezdoslavovego námestie W letnie wieczory otoczony licznymi restauracjami i barami plac zamienia się w wielki salon pachnący kwiatami. W centrum tego parku-skweru stoi okazały pomnik poety Pavla Országha (pseudonim Hviezdoslav, 1849-1921).

Na zachodnim krańcu plac Hviezdoslava łączy się z maleńkim Rybnym námestiem, a właściwie jego malowniczym fragmentem, który ostał się po wybudowaniu wielopoziomowego skrzyżowania przy Nowym Moście. Pośrodku Rybnego nám. - niegdyś, zgodnie z nazwą, targu rybnego - wznosi się barokowy pomnik Trójcy Świętej upamiętniający wielką epidemię dżumy z lat 1711-1713, która pochłonęła 3860 obywateli miasta.

Bratysława. Wzgórze Slavin

Ulica Kozia, a dalej Šulekova, Timravina i Mišikova pną się na zielone wzgórze zwieńczone monumentalnym pomnikiem Slavin, widocznym z różnych punktów miasta. Pomnik Slavin, ukryty pośród zieleni na płaskim wierzchołku wzgórza, ma kształt surowego mauzoleum zwieńczonego 37-metrowym obeliskiem, na którym stoi postać żołnierza ze sztandarem. Na podwyższeniu wokół mauzoleum kłębi się tłumek brązowych posągów. Pomnik wystawiono ku pamięci kilku tysięcy radzieckich żołnierzy poległych w bitwie o Bratysławę w 1945 r. Ich groby znajdują się na pobliskim cmentarzu wojskowym.

Z tego miejsca można podziwiać wspaniałą panoramę miasta. Kilka kroków na północny zachód od Slavin a, na małokarpackich stokach pośrodku miasta rozciąga się Horský park - lesisty obszar poprzecinany ścieżkami spacerowymi.