Luksor

Luksor położony 675 km na południe od Kairu, jest chyba najważniejszym miejscem Egiptu, z najbardziej dramatyczną historią. Luksor - dowiedź się więcej
Al-Uqsur ("miasto pałaców") - to arabska nazwa Teb, stolicy Nowego Państwa (1570-1070 p.n.e.), której chwała przetrwała w pamięci pisarzy nawet tysiąc lat po jej upadku. To tutaj, do skarbców faraonów XVIII i XIX dynastii, spływały łupy z wypraw wojennych, ofiary i podatki. Każdy z kolejnych władców przewyższał poprzedników rozmachem budowanych świątyń i grobowców. Dzięki temu powstało skupisko budowli większe niż kiedykolwiek w jakimkolwiek innym mieście królewskim.

Luksor - historia

Luksor. Gdy Teby stały się siedzibą władz, lokalny bóg Amon przybrał cechy Re, boga Słońca Heliopolis i jako Amon-Re został wyniesiony ponad wszystkich innych bogów Egiptu. Wraz z małżonką Mut i synem Chonsu tworzyli tebańską triadę.

Na ich cześć zbudowano dwa wspaniałe kompleksy świątynne w Karnaku i Luksorze. Oba powstawały na przestrzeni wielu lat i stale się rozrastały. Pierwotni założyciele wznieśli sanktuaria w miejscach, które prawdopodobnie czczono już od wieków, a kolejni faraonowie dodawali coraz wspanialsze dziedzińce, bramy i inne budowle.

Egipt starożytny

Luksor - symbolika

Luksor. Świątynie budowano na ogół według tych samych zasad. Dla starożytnych Egipcjan teren świątyni był małą repliką wszechświata w momencie jego powstania, oddzieloną murem z cegieł mułowych od codziennej rzeczywistości. Choć nie było to regułą, zwykle świątynie budowano wzdłuż osi wschód-zachód, by do ich najdalszych zakamarków mogły dotrzeć promienie wschodzącego słońca. Oprawę wysokich złoconych drzwi stanowiły ogromne, klinowate pylony lub portale, z zewnątrz zrobione imponującymi płaskorzeźbami, przedstawiającymi faraona, który poskramia wrogów i chroni święte miejsce przed złymi mocami.

Luksor starożytny

Bramami wychodziło się na dziedzińce z małymi budkami (kioskami), w których przechowywano łodzie zaproszonych bogów. W późniejszych czasach pojawiały się też inne budowle, takie jak Domy Narodzin, gdzie na świat przychodziły dzieci faraonów. Przed wejściem do wewnętrznej części świątyni stały wielkie posągi władcy w ludzkiej lub zwierzęcej postaci, niekiedy także obeliski. Wewnątrz mieścił się bogato zdobiony hypostyl, wielka sala z szeregiem ogromnych kolumn przedstawiających stworzenie świata, o bazach i kapitelach w kształcie roślin. Sklepienie pokrywały malowidła ciał niebieskich.

Płaskorzeźby z zewnętrznej części świątyni dokumentują wydarzenia historyczne: założenie i poświęcenie przybytku oraz sceny z procesji i ceremonii. Znajduje się tu mnóstwo wizerunków faraona, który nad wszystkim sprawuje pieczę. Jego twarz jest zawsze zwrócona ku wnętrzu świątyni, podczas gdy miejscowy bóg lub bogini, często przedstawiony w towarzystwie małżonka lub małżonki oraz innych bóstw, spogląda w kierunku świata zewnętrznego.

Egipt zabytki

Luksor - zwiedzanie

Luksor. Przechodząc korytarzem na dziedziniec ofiarny, a następnie przez wnętrze świątyni, można zaobserwować, że podłoże stopniowo się podnosi, dach zaś opada; jest coraz ciemniej. Mrok panuje w sanktuarium, symbolizujący "pagórek stworzenia", który jako pierwszy wyłonił się z odwiecznej, bezkresnej wody. Tylko faraon i kapłani mogli odwiedzać to najświętsze miejsce, gdzie przechowywano wyrzeźbiony w złocie posąg boga czczonego w świątyni.

Od czasu do czasu posąg wydostawał się z odosobnienia - odpowiednio wystrojony i okadzony, wypływał na świętej barce na zewnątrz, gdzie odbierał ofiary z chleba i piwa, lub wyruszał w odwiedziny do innych bogów. Prawdopodobnie posągi budowano tak, by mogły ruszać dłonią lub schylać głowę - ruchom tym z pewnością towarzyszyły tajemnicze dźwięki.

Sale otaczające sanktuarium były wykorzystywane jako magazyny przedmiotów obrzędowych, szat, perfum i kadzideł, a także jako laboratoria i biblioteki. W niektórych świątyniach znajdowały się krypty, sekretne korytarze i podziemne przejścia.

Luksor - Świątynia w Luksorze

Luksor. Świątynia w Luksorze (codz. 6.00-21.00, latem do 22.00; wstęp płatny) jest dość długa (230m) i wąska. Zajmuje centrum Luksoru i podobnie jak świątynia w Karnaku, z którą jest połączona Aleją Sfinksów o długości 3 km, została poświęcona tebańskiej triadzie. Jednak Amon z Luksoru był bogiem płodności i przedstawiano go inaczej. Tamtejsza świątynia, znana jako "harem południowy", to siedziba małżonki Amona-Re, Mut i jej syna Chonsu.

Świątynię w Luksorze zwiedza się łatwiej niż Karnak. Główna jej cześć została wybudowana przez jednego faraona, Amenhotepa III (1386-1349 p.n.e.) - następnie rozbudowali ją kolejni władcy: Tutanchamon (1334-1325 p.n.e.), Horemheb (1321-1293 p.n.e.), Ramzes II (1279-1212 p.n.e.) i Aleksander Wielki (332-323 p.n.e.).

Obszar sanktuarium powstał w czasach Amenhotepa III. W Domu Narodzin przedstawiono w symboliczny sposób zapłodnienie jego matki, Mutemuji, przez Amona i narodziny małego faraona, którego ciało i duch zostały ukształtowane na kole garncarskim przez boga-stworzyciela o głowie barana - Chnuma. Z wnętrza świątyni wychodzi się na rozległy dziedziniec perystylowy; dalej na północ prowadzi wysoka kolumnada procesyjna z kolumnami w kształcie pająków papirusu.

Luksor. Na ścianach kolumnady zdolni rzeźbiarze uwiecznili coroczne święto Opet, przedstawiając bogów Karnaku na czele radosnej procesji kapłanów, muzyków, śpiewaków, tancerzy i świętych krów, zmierzających do Luksoru i z powrotem. Wielki dziedziniec perystylowy, mieszczący dziś średniowieczny meczet al-Hadżdżadża, został zbudowany przez Ramzesa II, który zmienił tradycyjną strukturę, dobudowując ogromny pylon, gdzie uwiecznione zostały jego sukcesy. W świątyni stanęły także ogromne posągi władcy.

Aby lepiej przyjrzeć się wspaniałym rzeźbom, warto wrócić do świątyni wieczorem, gdy jest ona oświetlona reflektorami.

Czytaj więcej o Egipcie:

Egipt

Czytaj więcej o Egipcie na forum podroze.gazeta.pl

Egipt FORUM