Kolumbia. Muzeum Z這ta w Bogocie

Museo del Oro del Banco de la Rep blica w Parque de Santander w centrum Bogoty ma najwi瘯sze i najbogatsze na 鈍iecie zbiory sztuki z這tniczej kultur prekolumbijskich
Kiedy angielski in篡nier Hartley Knowles z dum pokazywa dziennikarzom pude趾o po cygarach wype軟ione z這tem i szmaragdami z jeziora Guatavita, musia by pe貫n optymizmu: "Nie dokopali鄉y si jeszcze do dna i nie wiemy, ile b璠ziemy musieli kopa, zanim do niego dotrzemy. Ale wed逝g opowie軼i na dnie jeziora znajduj si najwspanialsze skarby". Wydawa這 si, 瞠 pr鏏a ca趾owitego osuszenia jeziora zako鎍zy豉 si wreszcie sukcesem. W wydaniu "New York Timesa" z 27 pa寮ziernika 1912 r. ukaza si nawet artyku pt. "S造nne 鈍i皻e jezioro Guatavita oddaje sw鎩 skarb". Wkr鏒ce okaza這 si jednak, 瞠 grz御ki mu zalegaj帷y na dnie nie pozwala na dotarcie do 鈔odka jeziora, a gdy wysech na s這鎍u, sta si twardy jak beton, uniemo磧iwiaj帷 dalsze poszukiwania. Nieca造 rok p騧niej ta sama gazeta donosi豉 o fiasku ca貫go przedsi瞝zi璚ia i bankructwie Contractors Ltd., firmy za這穎nej w celu eksploracji jeziora. Warto嗆 kilku odnalezionych klejnot闚 pokry豉 zaledwie cz窷 koszt闚 ca貫go projektu.

***

Ta niezwyk豉 historia jest jedn z wielu zwi您anych z wysokog鏎skim jeziorem Guatavita le膨cym nieopodal kolumbijskiej stolicy Bogoty. To prawdopodobnie tutaj zrodzi豉 si legenda, kt鏎a da豉 pocz徠ek trwaj帷ym do dzi poszukiwaniom mitycznej krainy z這ta El Dorado.

W czasach gdy tereny te zamieszkiwali Indianie Muisca, na jeziorze sk豉dano dary bogini wody Chie. Podczas intronizacji nowego w豉dcy zwanego zipa uczestnicy ceremonii wyp造wali na tratwie na 鈔odek jeziora. Pokryty z這tym py貫m wódz (hiszp. "el dorado" oznacza "oz這cony") obmywa z siebie szlachetny metal i sk豉da ofiar ze z這tych ozdób i szmaragdów, wrzucaj帷 je w g喚biny Guatavity. Obrz璠 ten by s豉wny poza terenami ówczesnej Konfederacji Muisców, ale to nadej軼ie konkwistadorów zapocz徠kowa這 wielokrotne próby osuszenia jeziora i powstanie mitu Z這tego Miasta. Odnaleziona przez trzech rolników w 1969 r. w wiosce Pasca na po逝dnie od Bogoty Balsa Muisca (Tratwa Muisca) jest najbardziej znanym symbolem tej historii. Wykonana z tumbagi (stopu z這ta i miedzi) przedstawia stoj帷ego w jej centrum zipa otoczonego przez gównych kacyków - wszyscy ozdobieni z這tem i piórami.

Tratwie mo積a przyjrze si z bliska w Museo del Oro del Banco de la Rep blica w Parque de Santander w centrum Bogoty, kt鏎e ma najwi瘯sze i najbogatsze na 鈍iecie zbiory sztuki z這tniczej kultur prekolumbijskich - ponad 30 tys. przedmiot闚 ze z這ta, ceramiki, drewna. Powsta這 w 1939 r., kiedy bank naby jedn z pierwszych pere swojej kolekcji - Poporo Quimbaya, naczynie przeznaczone na li軼ie koki 簑te podczas ceremonii religijnych (ok. 300 r.).

Odnowiony w 2008 r. gmach zajmuje siedem pi皻er. Na trzech podziemnych poziomach znajduj si wystawy czasowe oraz sklep, na pierwszym - wej軼ie i restauracja.

***

G堯wna ekspozycja zaczyna si na drugim pi皻rze w salach "Ludzie i z這to w czasach prekolumbijskich" oraz "Obr鏏ka metali".

Pierwsza z nich wprowadza w 鈍iat staro篡tnych kultur Indian - od And闚 po wybrze瘸 Pacyfiku i Morza Karaibskiego. Dodatkowo pomieszczenie dzieli si na sekcje z gablotami po鈍i璚onymi pracom z這tnik闚 odr瑿nych kultur zamieszkuj帷ych r騜ne regiony: Tairona, Tolima, Colima, San Agust~n, Cauca, Muisca, Tierradentro, Zen , Tumaco, Narino, Urab oraz Quimbaya.

W drugiej sali poznamy techniki wydobycia kruszcu oraz jego przetwarzania. W po逝dniowo-zachodniej cz窷ci dzisiejszej Kolumbii najpopularniejsz metod by這 kucie. Z這tnicy u篡wali kamiennych m這tk闚 i d逝t, kt鏎ymi najpierw nadawali metalom form blachy, a nast瘼nie wycinali z nich po膨dany kszta速 i wyt豉czali wyszukane ornamenty. Tw鏎cy bi簑terii jako jedyni w Ameryce u篡wali platyny, kt鏎ej temperatura topienia znacznie przekracza temperatur topienia z這ta, bardzo utrudniaj帷 obr鏏k tego metalu. Opracowali metod spiekania, kt鏎a pozwala豉 na wi您anie ziaren platyny ze z這tem w temperaturze ni窺zej od tej, kt鏎a potrzebna jest do ich stopienia. Najbardziej charakterystyczna by豉 jednak metoda wosku traconego. Z這tnicy r璚znie wykonywali woskowy wz鏎, oklejali go glin, a nast瘼nie wlewali do 鈔odka p造nny metal, kt鏎y zast瘼owa wosk, przyjmuj帷 po膨dany kszta速.Linie papilarne artyst闚 odbite na niekt鏎ych broszach i naszyjnikach spowodowa造, 瞠 przybysze z Europy byli z pocz徠ku przekonani, 瞠 tubylcy formowali i modelowali z這to bezpo鈔ednio w d這niach.

Trzecie pi皻ro muzeum zajmuj dwie sale po鈍i璚one wierzeniom lud闚 i zwi您anym z nimi rytua這m. Tutaj znajduj si najcenniejsze arcydzie豉 w kolekcji Muzeum Z這ta. Wystawa w sali "Kosmologia i symbolizm", s逝膨cej r闚nie jako skarbiec, wyja郾ia, jak dawni mieszka鎍y Ameryki Po逝dniowej postrzegali wszech鈍iat. W gablotach zobaczymy m.in. mistrzowsko wykonane pektora造 ze z這ta i tumbagi oraz s造nne Poporo Quimbaya. Dowiemy si, 瞠 z這tu przypisywano urodzajn si喚 s這鎍a oraz boskie pochodzenie w豉dzy. Jednocze郾ie wierzono jednak, 瞠 dla zachowania r闚nowagi we wszech鈍iecie kruszec transformowany w r瘯ach z這tnik闚 musia powr鏂i do miejsca swojego pochodzenia. Dlatego sk豉danie ofiar z kosztowno軼i odgrywa這 niezwykle wa積 rol w wierzeniach Indian. Komunikacja ze 鈍iatem niematerialnym pozostawa豉 g堯wnie w r瘯ach kap豉n闚 i szaman闚. To oni zajmowali si przywracaniem porz康ku na 鈍iecie poprzez uprawianie skomplikowanych obrz璠闚, podczas kt鏎ych sk豉dano bogom dary, zostawiaj帷 je na dnie rzek i jezior, w jaskiniach i na szczytach g鏎.

Ostatnia sala - "Ofiary" - uchyla r帳ka tajemnicy zwi您anej ze staro篡tnymi rytua豉mi. W przyciemnionym pomieszczeniu zobaczymy Tratw Muisca symbolizuj帷 jedn z najwi瘯szych legend wsp馧czesnego 鈍iata oraz poznamy histori jezior Guatavita, Siecha i Guasca, w kt鏎ych poszukiwano skarbu El Dorado.

Na koniec wizyty w owalnej sali gra 鈍iate i d德i瘯ów inscenizuje ceremoni sk豉dania ofiar, a tradycyjne pie郾i intonowane przez kap豉nów mamos przenosz w przesz這嗆.

Museo del Oro del Banco de la Rep blica, Bogota, Calle 16 No. 5-41, wtorek-sobota, godz. 9-18, bilet 3000 peso kolumbijskich, niedziela, godz. 10-16, wst瘼 wolny

www.museodeloro.web.com.co

Artyku pochodzi z "Gazeta Turystyka", sobotniego dodatku do Gazety Wyborczej