Jura na wakacje: jurajskie miasteczka i inne atrakcje

Jeśli planujesz odwiedzić Jurę Krakowską, przy okazji zwiedzenia znanych Dolinek Podkrakowskich czy popularnego Szlaku Orlich Gniazd, rekomendujemy odwiedzenie jurajskich miasteczek, które są godne polecenia nie tylko ze względu na swoje atrakcje, ale są także znakomitymi miejscami na spędzenie wolnego czasu.
Jura Krakowsko - Częstochowska. Z historią w tle. - kup przewodnik w księgarni internetowej Bezdroża

Giebułtów

Miejscowość leży na terenie gminy Wielka Wieś. Początki osadnictwa sięgają tu I w n.e., czyli początku tzw. okresu rzymskiego. Z tych odległych czasów pochodzą znaleziska archeologiczne - wyroby rzemieślnicze, naczynia gliniane oraz groby ciałopalne. Najdawniejsza wzmianka o wsi pochodzi z 1337 r., choć jest pewne, że wieś istniała znacznie wcześniej.

Warto zobaczyć w Giełbutowie

Pierwszy kościół św. Idziego w Giebułtowie powstał prawdopodobnie w XI w. Jego fundatorem mógł być władca Polski, Władysław Herman, który podobno nakazał go wybudować w podzięce za narodziny syna. Wspomina o tym wydarzeniu kronikarz Jan Długosz, datując fundację na 1086 r. Niestety, nie są znane żadne informacje na temat wyglądu kościoła. W dokumentach pochodzących z lat 1325-27 świątynia wymieniana jest jako kościół parafialny. Obecny wygląd kościół zawdzięcza gruntownej przebudowie z XIX w. Wówczas powstała przy nawie kruchta, gdzie przeniesiono cztery nowożytne nagrobki z prezbiterium. Przebudowano też zachodni szczyt oraz zlikwidowano piętro zakrystii. Przy okazji zamalowano niestety zabytkową polichromię. Świątynia nosi cechy późnego gotyku i renesansu. W ołtarzu głównym znajduje się XVII-wieczna replika obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej.

Imbramowice

W gminie Trzyciąż koniecznie trzeba zajechać do Imbramowic, aby obejrzeć kościół i klasztor Norbertanek z 1. poł. XVIII w. zbudowany według projektu Kaspra Bażanki. Wnętrze kościoła św.św. Piotra i Pawła zdobi piękna późnobarokowa polichromia pędzla Wilhelma Włocha i jego córki. Składają się na nią m.in. iluzjonistyczne malowidła ze scenami Adoracji Chrystusa i Matki Bożej, a także dotyczącymi historii klasztoru Norbertanek (np. nad chórem fresk Rzeź norbertanek w Witowie). W klasztorze przechowywane są cenne dzieła sztuki, m.in. obraz Jana Breughla Starszego, zwanego Aksamitnym lub Kwiatowym, Madonna w girlandzie z początku XVII w., unikalny zbiór haftowanych zasłon z początku XVII w. czy romański antyfonarz z połowy XIII w.

Przy klasztorze znajduje się kilka zabytkowych budowli: późnobarokowa brama w murze klasztornym z elementami rokokowymi, dom kapelana z 1. poł. XVIII w. kryty gontem, piętrowy spichlerz z 2. poł. XVIII w. oraz dawna, murowana oficyna dla księży obsługujących kościół klasztorny.

Jaskinia Nietoperzowa

Jaskinia, leżąca ok. 15 km od Krakowa, w pobliżu drogi krajowej nr 94 między Bębłem a Jerzmanowicami, za miejscowością Czajowice, zwana jest również Jerzmanowicką, Księżą lub Białą. Jest obszerna, pozioma, wygodna do zwiedzania - wnętrze oświetlają reflektory elektryczne. Prowadzi do niej potężny otwór zasłonięty metalową kratą, a tuż za wejściem znajduje się głęboki wykop. To pozostałość po pracach archeologicznych. Dalej jaskinia rozgałęzia się w dwa korytarze, które łączą się w dużej sali. W jednym z chodników zachowały się w dobrym stanie nacieki. Dno dalszej części pokrywa gruba warstwa namuliska (do 9 m nie stwierdzono dna skalnego). Komory powiększono przez wybranie namuliska, co jest widoczne na ścianach. W stropie można podziwiać kotły wirowe i wysokie kominy. Pod koniec korytarze zwężają się tak bardzo, że dalsze zwiedzanie jest niemożliwe.

Nazwa jaskini pochodzi od żyjących tu niegdyś kolonii nietoperzy. Szczególnie dużo gromadziło się ich jesienią - zlatywały się z całej Polski. Teraz zimują tu tylko podkowce małe.

Jaskinia jest znana od dawna. Pierwsze badania przeprowadził w 1871 r. hrabia Jan Zawisza, właściciel Doliny Ojcowskiej. W latach 1872-79 eksploatowano namulisko w celu pozyskania nawozu fosforowego. Znaleziono wówczas ok. 4 tys. kłów niedźwiedzia jaskiniowego. W latach 1956-62 badania w jaskini prowadził Waldemar Chmielowski. Odnaleziono wtedy ślady człowieka z okresu paleolitu, neolitu i średniowiecza - zidentyfikowano tu tzw. kulturę jerzmanowicką.

W Jaskini Nietoperzowej kręcono również sceny do znanych filmów: Legenda o św. Mikołaju oraz Ogniem i mieczem.

Jaskinia Nietoperzowa stanowi własność prywatną, zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem: bilet normalny 8 zł, ulgowy 6 zł; tel. kontaktowy: 12 3895395, 605467892, http://www.nietoperzowa.ojcow.pl. W pobliżu jaskini funkcjonuje bezpłatny parking (również dla autokarów), w sklepiku można kupić pamiątki, a czekając na wejście - upiec kiełbaski na ognisku. Przy drodze z Krakowa do Olkusza, za miejscowością Czajowice, ustawiony jest drogowskaz kierujący turystów w lewo do Jaskini Nietoperzowej. Droga jest dosyć wąska, ale przejedzie nią zarówno samochód osobowy, jak i autokar.

Obok jaskini można spróbować swych sił we wspinaczce skalnej lub zjechać na linie tyrolką.

W pobliżu Jaskini Nietoperzowej znajduje się otwór wejściowy do Jaskini Łabajowej o długości zaledwie 40 metrów. Grota może stanowić doskonałe schronienie przed upałem lub deszczem.

Klucze

Niewielka, ale ładna miejscowość leży ok. 5 km na północ od Olkusza. Nazwa, według tradycji ludowej, wywodzi się od pierwszego właściciela gruntów - klucznika Janusza.

Historia Kluczy

Wieś lokowana była już w 1374 r. Od XIV w. wydobywano tu rudę żelaza. W XVIII stuleciu stare kopalniane szyby zalano wodą, dzięki czemu dziś w pobliżu lesistych wzgórz możemy podziwiać dwa malowniczo położone stawy: Zielony i Czerwony. Później rozwinęło się rzemiosło i powstała huta szkła, która korzystała z piasków Pustyni Błędowskiej. W 1898 r. uruchomiono pierwszą maszynę papierniczą - od tej pory Klucze na trwałe związały się z przemysłem papierniczym. Początkowo produkowano tu głównie celulozę. Obecnie Klucze znane są z produkcji artykułów higienicznych.

Warto zobaczyć w Kluczach

Do najciekawszych zabytków należą: zabudowa dworska z początku XX w. - położone w parku tzw. pałacyki należące do rodziny Dietlów, przedwojennych właścicieli tutejszych dóbr - oraz kościół z 1938 r.

W Kluczach znajduje się dobrze oznakowany dojazd na górę Czubatka, z której rozciąga się kapitalna panorama Pustyni Błędowskiej. Na Czubatce znajduje się wieża obserwacyjna Nadleśnictwa Olkusz.

Korzkiew

Miejscowość, położona ok. 10 km na północ od Krakowa, znana jest głównie z zamku pochodzącego prawdopodobnie z XIV w. Na wzgórzu naprzeciw warowni stoi kościół św. Jana Chrzciciela z XVII w. zdobny w basztę z otworami strzelniczymi. W jego wnętrzu zobaczyć można obraz Jezusa Miłosiernego (XVII w.), drewniane ołtarze, gotycki relikwiarz i srebrną monstrancję z 1640 r. Według jednej z legend, kościół był niegdyś połączony z zamkiem rzemiennym mostem.

Zamek w Korzkwi

Nie wiadomo, kiedy dokładnie zamek wybudowano, ale w 1352 r. wzgórze, na którym powstał, kupił Jan Zaklikowski herbu Syrokomla. Prawdopodobnie to on, jego syn lub wnuk postawił na nim warownię. Początkowo była to kamienna wieża mieszkalno-obronna (9 × 12 m) otoczona murem obronnym. Sam Zaklikowski przeprowadził się ponoć do Korzkwi po katastrofie budowlanej na zamku Kluczwoda w Białym Kościele. W 1486 r. córka Stanisława z Korzkwi - Barbara - sprzedała majątek chorążemu przemyskiemu, Szczepanowi Świętopełkowi z Irządz, a jego syn - Piotrowi Krupce. Nowy właściciel rozbudował zamek, m.in. przystosował go do użycia broni palnej. W XVI w. warownia służyła jako schronienie przed grasującymi w okolicy rozbójnikami, a później jako zamek myśliwski.

Nie wiadomo, czy twierdza przetrwała w dobrym stanie potop szwedzki. W 1720 r. ówczesny właściciel przeprowadził jej gruntowny remont, a następnie w 1755 r. sprzedał. Od tej chwili obiekt wielokrotnie zmieniał właścicieli, a opuszczony w XIX w. zaczął popadać w ruinę.

W latach 60. XX w. zainicjowano prace konserwatorskie. W 1997 r. zamek stał się własnością prywatną. Nowy właściciel próbuje przywrócić mu oraz jego otoczeniu dawną świetność. U podnóża zamkowego wzgórza znajduje się zabytkowy XIX-wieczny park z dobrze zachowanym starodrzewem. W planach jest m.in. stworzenie miniskansenu na tyłach parku oraz zbudowanie letniej sceny. W dalszych planach jest również rekonstrukcja stawów, które niegdyś znajdowały się po wschodniej stronie zamku.