Polska. Lanckorona - ma這polska oaza spokoju

02.08.2011 10:03
Lanckorona, kiermasz ludowy na Rynku G堯wnym

Lanckorona, kiermasz ludowy na Rynku G堯wnym (Fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Gazeta)

Lanckorona jest jednym z najbardziej urokliwych miejsc Ma這polski, prawdziwa oaza spokoju. O tutejszej niepowtarzalnej atmosferze decyduje unikatowa drewniana architektura miejska wspaniale wpisana w malowniczy krajobraz.
Krak闚 i okolice. Najpi瘯niejsze spacery. - kup przewodnik w ksi璕arni internetowej Bezdro瘸

Miejscowo嗆, po這穎na na po逝dniowym stoku G鏎y Lanckoro雟kiej (545 m n.p.m., zwana tak瞠 G鏎 Zamkow), na pograniczu Beskidu Makowskiego i Pog鏎za Wielickiego, stanowi doskona陰 baz wypadow w okoliczne pasma. ζtwo st康 r闚nie wyruszy na kalwaryjskie dr騜ki, do Wadowic oraz do Krakowa.

Historia Lanckorony

Pocz徠ki Lanckorony si璕aj prze這mu XII i XIII w., kiedy na szczycie góry powsta ma造 gród stra積iczy, a u jego stóp niewielka osada. W 1. po. XIV w. Kazimierz Wielki zamieni gródek w murowany zamek otoczony fos, a na zboczu góry rozpocz皻o budow ko軼io豉. Nazw Lanckorona - wywodz帷 si z j瞛yka niemieckiego od sów land (kraj, okolica) i krone (korona), czyli "korona kraju" - odnotowano po raz pierwszy w 1359 r. Kilka lat pó幡iej (1366) Kazimierz Wielki potwierdzi akt lokacyjny miasta, ustanawiaj帷 cotygodniowe targi w czwartki.

Od 1410 r. Lanckorona, ch皻nie odwiedzana przez monarch闚, sta豉 si siedzib starostwa niegrodowego licz帷ego 16 wsi. Pierwszym starost zosta Zbigniew z Brzezia ko這 Stani徠ek, herbu Zadora. R鏚 ten dzier篡 starostwo do 1512 r. W latach 80. XV w. wnuk Zbigniewa, Stanis豉w, zacz掖 u篡wa nazwiska Lanckoro雟ki. Kolejnymi tenutariuszami byli m.in.: Wolscy, Zebrzydowscy, Czartoryscy, S逝szka, Myszkowscy i Wielopolscy. W 1537 r., kiedy miasto doskonale prosperowa這, na pro軸 dzier瘸wcy, Miko豉ja Wolskiego Zygmunt I Stary przeni鏀 cotygodniowe targi z czwartku na niedziel oraz ustanowi dwa jarmarki - z okazji 鈍i徠 鈍. Jana Chrzciciela (VI) i 鈍. Bart這mieja (VIII).

W 2. po. XVI w., wskutek konfliktu o dobra lanckoro雟kie mi璠zy Barbar Wolsk a Albertem ζskim, zamek ucierpia po raz pierwszy. Stefan Batory, aby wspom鏂 podupad貫 starostwo, nada mu w 1581 r. dodatkowe przywileje, m.in. zwolnienie z op豉t celnych. Rozw鎩 Lanckorony przerwa造 wojny polsko-szwedzkie. W 1655 r. Szwedzi nie tylko zdobyli zamek, ale i zniszczyli miasto. Warowni wkr鏒ce uda這 si odbi, straty w zabudowie by造 jednak tak du瞠, 瞠 mieszka鎍y masowo migrowali do innych o鈔odk闚. Ca趾owitemu upadkowi miasta zapobieg造 przywileje nadane przez kr鏊a Micha豉 Korybuta Wi郾iowieckiego (1669), m.in. pozwolenie na organizacj trzech kolejnych jarmark闚 w roku. C騜 z tego. 荑cze郾i starostowie ws豉wili si przede wszystkim pazerno軼i i bezwzgl璠no軼i w stosunku do w這軼ian. W latach 1670 i 1699 dosz這 nawet do wyst徙ie ch這pskich. Nie przynios造 one jednak poprawy warunk闚 篡cia.

Z豉 passa trwa豉 w kolejnym stuleciu. Po瘸r z 1717 r. strawi blisko 80% zabudowy miasta. P馧 wieku p騧niej Lanckorona i okolice sta造 si aren dzia豉 konfederat闚 barskich. W starciach zbrojnych w latach 1768-72 uczestniczyli m.in. Maurycy Beniowski i Kazimierz Pu豉ski. W tym czasie umocniono zamek, a wok馧 G鏎y Lanckoro雟kiej pojawi造 si ziemne i drewniane fortyfikacje. Najwi瘯sza i najbardziej krwawa bitwa rozegra豉 si pod miastem 23 maja 1771 r. i zako鎍zy豉 ca趾owitym rozbiciem oddzia堯w konfederat闚. Poleg造ch pochowano na wzg鏎zu, kt鏎e od tej pory zwane jest Groby.

Po kl瘰ce wojsk konfederackich starostwo, podobnie jak reszta ziem po逝dniowej Polski, znalaz這 si pod zwierzchnictwem Austrii. W 1810 r. Lanckoron w陰czono do powiatu wadowickiego i powoli zepchni皻o do roli prowincjonalnego miasteczka. Opuszczony zamek niszcza, by w po這wie XIX w. zosta rozebranym (z pozyskanego budulca postawiono m.in. mieszcza雟kie domostwa). Dzie豉 upadku miasta dope軟i po瘸r z 1868 r.

Lepsze czasy dla Lanckorony przysz造 po I wojnie 鈍iatowej. Na pocz徠ku lat 20. powsta造 stylowe pensjonaty, nastrojowe wille, baseny k徙ielowe oraz korty tenisowe. Wok馧 g鏎y wytyczono 軼ie磬i spacerowe. Do Lanckorony, kt鏎a utraci豉 prawa miejskie w 1933 r., zacz窸y 軼i庵a t逝my turyst闚. Miejsce sta這 si modnym letniskiem, ch皻nie odwiedzanym przez wczasowicz闚 z Krakowa. Po raz kolejny wpisa這 si te do historii. W 1923 r. w Warszawie zawarto pakt lanckoro雟ki - porozumienie polityczne mi璠zy Polskim Stronnictwem Ludowym "Piast", Polskim Stronnictwem Chrze軼ija雟kiej Demokracji a Zwi您kiem Ludowo-Narodowym. W jego wyniku powsta rz康 Wincentego Witosa. Porozumienie to przygotowano w maj徠ku senatora Ludwika Hammerlinga, 闚czesnego w豉軼iciela du瞠j cz窷ci Lanckorony i pobliskich Brod闚.

Urok letniska docenili te niemieccy okupanci. Utworzyli tu nowoczesny kurort wojskowy, dzi瘯i czemu miejscowo嗆 przetrwa豉 II wojn 鈍iatow bez zniszcze. Po wyzwoleniu Lanckoron w陰czono do gminy Kalwaria Zebrzydowska. 10 lat p騧niej zosta豉 siedzib Gromadzkiej Rady Narodowej, zarz康zaj帷ej wsiami Skawinki i Jastrz瑿ia. W 1956 r. uko鎍zono elektryfikacj dom闚, otwarto tak瞠 o鈔odek zdrowia. Wkr鏒ce potem uruchomiono sta貫 po陰czenie autobusowe z Krakowem.

W latach 60. Lanckorona triumfalnie powr鏂i豉 na list najmodniejszych miejsc w Polsce. Zn闚 zacz瘭i 軼i庵a tu tury軼i. Zje盥瘸豉 r闚nie bohema artystyczna Krakowa: malarze, re篡serzy, aktorzy, muzycy. Zwabieni niepowtarzaln lanckoro雟k atmosfer sp璠zali tu weekendy, urlopy, wakacje. Niekt鏎zy zostawali na d逝瞠j. Za swoje magiczne miejsce uznali j tak瞠 arty軼i zwi您ani z krakowsk Piwnic pod Baranami.

Lista osobisto軼i, kt鏎e uleg造 urokowi Lanckorony jest imponuj帷a. Niejednokrotnie go軼ili tu m.in.: Piotr Skrzynecki, Andrzej Wajda, Krystyna Zachwatowicz, Jerzy Radziwi陶owicz, Marian Kociniak, Adam Hanuszkiewicz, Zofia Kuc闚na, Marek Walczewski, Wojciech Pszoniak, Danuta Rinn i Marek Grechuta. Malownicz okolic wykorzystuje si tak瞠 na plenery malarskie i fotograficzne. Wi瘯szo嗆 przyby造ch zgodnie twierdzi, 瞠 w miasteczku wci捫 mo積a odnale潭 tak rzadko spotykan, pe軟 spokoju i 篡czliwo軼i, atmosfer dwudziestolecia mi璠zywojennego.

Zwiedzanie Lanckorony

Serce Lanckorony to obszerny pochy造 Rynek, wok馧 kt鏎ego wznosz si zabytkowe XIX-wieczne drewniane domy. Charakterystyczne strome dachy maj wysuni皻e okapy. Szerokie bramy wjazdowe prowadzi造 niegdy do po這穎nych w g喚bi dzia趾i zabudowa gospodarczych i musia造 by na tyle obszerne, by zmie軼i造 si w nich wozy z sianem. W御kie przej軼ia mi璠zy domami, zwane "miedzuchami", os豉niaj wystaj帷e okapy s御iaduj帷ych ze sob dom闚. Pod domami zwykle znajdowa造 si kamienne piwnice. Wej軼ia do nich by造 nietypowo umiejscawiane na zewn徠rz budynk闚. Wci捫 mo積a je zobaczy na kamiennych chodnikach przy wschodniej i p馧nocnej pierzei Rynku.

Na rogu Rynku i ulicy Pi連udskiego (droga wylotowa w kierunku Krakowa) w jednej z niewielu chat, kt鏎e ocala造 po po瘸rze w 1868 r., mie軼i si Izba Muzealna im. Antoniego Krajewskiego. Muzeum, za這穎ne w 1967 r., prezentuje eksponaty zwi您ane z codziennym 篡ciem mieszka鎍闚, pochodz帷e g堯wnie z pocz徠ku XX w., oraz przedmioty odkryte w ruinach zamku. Warto zobaczy makiet Rynku sprzed tragicznego po瘸ru i por闚na dawn zabudow placu z jego obecnym wygl康em. W tym samym budynku mie軼i si r闚nie Izba Pami璚i Konfederacji Barskiej.

Rynek 133, tel.: +48 33 8763567, czynne: 鈔. 10.00-16.00, sb. 10.00-18.00, nd. 12.00-18.00; bilety: normalny 5 z, ulgowy 3 z, wraz z Izb Pami璚i Konfederacji Barskiej: normalny 4 z, ulgowy 2,50 z. Zwiedzanie poza harmonogramem na kontakt: 033 8763567, e-mail: gok_lanckorona@tlen.pl.

Na miejscu dzia豉 r闚nie Sklepik Produkt闚 Lokalnych oferuj帷y m.in. gustowne wyroby z ceramiki.

Tel.:+48 33 8763401, czynne: wt.-pt.10.00-18.00, sb. i nd.10.00-18.00.

Ulica 鈍. Jana, wychodz帷a z g鏎nej pierzei Rynku, prowadzi w stron schod闚 wiod帷ych do zabytkowego ko軼io豉 鈍. Jana Chrzciciela (ul. 鈍. Jana 12). Pami皻a on czasy Kazimierza Wielkiego. 安i徠yni zbudowano przed 1359 r., p騧niej jednak wielokrotnie j przebudowywano (zw豉szcza w XVI w.), dlatego pierwotny styl gotycki wida jedynie w bryle budowli i jej rzucie. Ko軼i馧 lokowany tradycyjnie na osi wsch鏚-zach鏚 ma wieloboczn apsyd zamykaj帷 kr鏒kie prezbiterium. Szersza prostok徠na nawa jest nieco przesuni皻a w kierunku po逝dniowym. Na szczeg鏊n uwag zas逝guj charakterystyczne wysokie, w御kie, p馧koli軼ie przesklepione okna z witra瘸mi. Od p馧nocy do nawy g堯wnej przylega kaplica r騜a鎍owa z barokowym o速arzem i obrazem Matki Bo瞠j R騜a鎍owej. Wyposa瞠nie ko軼io豉 pochodzi z okresu p騧nego renesansu i baroku. O速arz g堯wny, z obrazem przedstawiaj帷ym chrzest Chrystusa, zachwyca wczesnobarokowym zdobnictwem, snycerk i rze嬌ami. W o速arzach bocznych umieszczono XVIII- i XIX-wieczne obrazy przedstawiaj帷e 鈍. Ann Samotrze i 鈍. Sebastiana oraz scen Ukrzy穎wania. Cenne obrazy (XVII i XVIII w.) zdobi te 軼iany 鈍i徠yni. Najstarszy dzwon ko軼ielny pochodzi z XVI stulecia.

Po zachodniej stronie ko軼io豉 warto zobaczy zesp馧 pleba雟ki - najlepiej wida go z drogi za ko軼io貫m prowadz帷ej na G鏎 Lanckoro雟k. Kompleks powsta ju w 鈔edniowieczu. W jego sk豉d wchodzi造 budynki plebanii, spichlerza, stodo造 (jej podpalenie rozpocz窸o tragiczny po瘸r Lanckorony w 1868 r.), drewutni oraz staw.

Id帷 ulic 鈍. Jana, mijamy will Pod Zamkiem i wchodzimy mi璠zy drzewa. Le郾a droga prowadzi na polan przy ruinach zamku. Warownia zbudowana przed 1359 r. by豉 w kolejnych stuleciach rozbudowywana przez tenutariuszy ziem lanckoro雟kich. Pocz徠kowo mia豉 jedn murowan wie輳, p騧niej dobudowano dwie pozosta貫. Zamek otoczony fos i wyposa穎ny w most zwodzony sk豉da si z dziedzi鎍a, kaplicy oraz pomieszcze gospodarskich i komnat mieszkalnych. Niestety, do naszych czas闚 niewiele zachowa這 si z pierwotnej budowli. Za dawn fos wida fragmenty baszt wschodniej i zachodniej po陰czonych od po逝dnia resztk muru. Pozosta這軼i baszt wraz z fundamentami budynk闚 mieszkalnych wyznaczaj obrys dziedzi鎍a. W jednej z wie mo積a obejrze (przez kraty) komnat cz窷ciowo odrestaurowan przez Towarzystwo Przyjaci馧 Lanckorony w latach 1962-65. Wed逝g poda, pod zamkiem istnia豉 sie podziemnych korytarzy. Wej軼ie do nich prowadzi這 przez studni w kuchni zamkowej. Podobno istniej te tajemne przej軼ia 陰cz帷e zamek z lanckoro雟kim Rynkiem i kalwaryjskim klasztorem.

Zamek by jednym z g堯wnych punkt闚 oporu konfederat闚 barskich. Po ich kl瘰ce i pierwszym rozbiorze Polski zaj瘭i go Austriacy, zmieniaj帷 warowni w wi瞛ienie i koszary. Na prze這mie XVIII i XIX w. wskutek dzikiej rozbi鏎ki popad w ruin. W 1999 r. pozosta這軼i zamku wpisano na List 安iatowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO jako cz窷 Kalwarii - krajobrazowego zespo逝 manierystycznego parku pielgrzymkowego.

Na szczycie, blisko zamku, znajduj si dwa punkty widokowe. Roztaczaj si st康 urzekaj帷e widoki. Przy ogrodzeniu ruin od strony zachodniej wida panoram Kalwarii Zebrzydowskiej, klasztor, dr騜ki kalwaryjskie oraz pasmo Leskowca. Drugi punkt, od strony wschodniej, pozwala podziwia wie Jastrz瑿ia, Su趾owice, klasztor na Bielanach, Mogilany, Skawin, a w dali pasma Beskidu.

Z Rynku warto przej嗆 si - ulic Kazimierza Wielkiego lub Krakowsk - do za這穎nego w XVII w. cmentarza parafialnego. Szczeg鏊nie atrakcyjnie wygl康a ulica Kazimierza Wielkiego, przy kt鏎ej stoj stare drewniane domy. Na cmentarzu w鈔鏚 wielu wsp馧czesnych nagrobk闚 mo積a natkn望 si na stare dzie豉 kamieniarskie, epitafia oraz 瞠liwne krzy瞠 z XIX i pocz徠ku XX w. 字odek nekropolii zajmuje obszerny murowany neogotycki ko軼i馧 安i皻ego Krzy瘸 (kaplica cmentarna). Wzniesiono go w 1881 r. (z kamieni pochodz帷ych z ruin zamku) na miejscu starej drewnianej kaplicy wzmiankowanej ju w XVI stuleciu. Wewn徠rz na 軼ianie, w drewnianej obudowie, wisi krzy z drzewa cisowego, z kt鏎ym wi捫e si legenda o powstaniu ko軼io豉. Pono pod cisem rozga喚zionym na kszta速 krzy瘸 zrozpaczonej piastunce objawi si starzec, m闚i帷, 瞠 dziecko, kt鏎e przez jej nieuwag wypad這 z zamkowego okna, cudem prze篡這. Po tym zdarzeniu miejsce otoczono szczeg鏊n czci, a z kawa趾a cisa zrobiono krzy i umieszczono go w kaplicy.

Wyposa瞠nie ko軼io豉 jest utrzymane w stylu wczesnobarokowym i rokokowym. Obraz w o速arzu przedstawia Zdj璚ie z krzy瘸, a jedn ze 軼ian zdobi wizerunek 鈍. Antoniego Padewskiego w malowanej ramie z ok. 1700 r. Jest to kopia obrazu Franciszka Lekszyckiego z Kalwarii Zebrzydowskiej. We wn皻rzu znajduj si tak瞠 organy z dekoracj wczesnobarokow i rokokow oraz barokowy krucyfiks.

Za cmentarzem, przy drodze do Jastrz瑿i (ul. Konfederat闚 Barskich) stoi kamienna kapliczka Konfederat闚 Barskich. Wewn徠rz umieszczono pos庵 Chrystusa upadaj帷ego pod krzy瞠m. Kapliczk wzniesiono w 1910 r. w 500. rocznic bitwy pod Grunwaldem, na miejscu wcze郾iejszej drewnianej, upami皻niaj帷ej wygran potyczk wojsk konfederackich z wojskami rosyjskimi (1 XI 1769). Poleg造ch w闚czas Polak闚 i Rosjan pochowano w miejscu, na kt鏎ym dzi stoi kapliczka.



Zobacz tak瞠
  • Zamek w Korzkwi Jura na wakacje: jurajskie miasteczka i inne atrakcje
  • Ruiny Zamku Ogrodzeniec Polska. Szlak Orlich Gniazd
  • Zamek w Trokach Najwi瘯sze atrakcje Litwy: Troki (Trakai)
Komentarze (2)
Polska. Lanckorona - ma這polska oaza spokoju
Zaloguj si
  • agawa070

    Oceniono 3 razy 1

    Lanckorona, najbardziej przereklamowana miejscowo嗆 turystyczna w Polsce.

  • agawa070

    0

    Lanckorona, najbardziej przereklamowana miejscowo嗆 turystyczna w Polsce.

Aby oceni zaloguj si lub zarejestrujX

  • Hotele
  • Szukaj hotelu

  • Szukaj hotelu w Zurychu

  • Szukaj hotelu w Bazylei